مىسالى, مىنا ءبىر قويدىڭ جاۋىرىن سۇيەگىنەن جاسالعان «ماڭگىلىك ەل» اتتى كەسكىندەمەگە قاراڭىز. ورتادا – شاڭىراق, تومەندە – ابىز. جۇمىس اۆتورى بەكتاس كارىم ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل مۇسىنگە ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى كەزىندە اشىلعان استاناداعى «ماڭگىلىك ەل» قاقپاسىنىڭ سيمۆولدارى سىڭىرىلگەن.
ەكىنشى جۇمىستىڭ اتى – «قازاق ەلى». بۇل دا كادىمگى قويدىڭ جاۋىرىنىنان ويمىشتاپ جاسالىپتى. مۇندا باس شاھاردىڭ كوركىنە اينالعان «قازاق ەلى» مونۋمەنتىنىڭ اتريبۋتتارى بەينەلەنگەن. ءۇشىنشى جادىگەر – «تۇلپاردىڭ ءدۇبىرى». بۇل جەردە جىلقى ت ۇلىگى وتە قونىمدى كەسكىندەلگەن.
سۇيەك مۇسىندەردىڭ اۆتورى بەكتاس كارىم ۇلى قازىر اقمولا وبلىسى, شورتاندى اۋدانى مادەنيەت ءۇيىنىڭ ساحنا ارلەۋشىسى. وقىعان ماماندىعى – سۋرەتشى. العاشقى ءبىلىمدى ۇلان-باتىر قالاسىندا العان. كەيىن پەتەربورداعى ي.رەپين اتىنداعى كوركەمسۋرەت, ساۋلەت جانە ءمۇسىن ينستيتۋتىندا وقۋىن جالعاستىرعان. بەكتاستىڭ قولىنان شىققان كارتينالار قازىر اقش باستاعان شەتەلدەردىڭ كورمە سورەسىنەن تۇسپەيدى. ويتكەنى بۇل شەبەر دالا كوشپەندىلەرىنىڭ ەتنوگرافيالىق كورىنىسىن تاماشا بەينەلەيدى. سونىسىمەن دە تاڭسىق.
ال مىنا سۇيەك ارلەۋ ونەرى شە, بۇل ءمۇسىنشىنىڭ تەك قولى بوس كەزىندە جاساپ وتىراتىن ءحوببيى ەكەن. كوركەمدىگى حوببي دەۋگە كەلمەيدى. بۇل كادىمگى قازاق حالقىنىڭ سۇيەك ارلەۋ ونەرى. سۇيەك جونۋدى شەبەر ءۇش جىل بۇرىن قولعا العان ەكەن, قازىر 50-دەن استام سۇيەك-مۇسىندەرى ءارتۇرلى كورمەلەردى ارالاپ ءجۇر. ءتىپتى وتكەن جىلى ەكسپو تورىنە قويىلىپتى. قىزىق بولعاندا, بەكتاس جاساعان جاۋىرىن-سىزبالاردى شەتەلدىكتەر جاپا-تارماعاي تالاپ اكەتكەن.
سۇيەكتى «سويلەتىپ» جۇرگەن شەبەرگە «كەسكىندەمەلەردىڭ دەنى جاۋىرىن ەكەن, نەگە ولاي؟» دەگەن سۇراق قويدىق. ول ايتادى: «قازاق حالقى جاۋىرىندى قادىر تۇتقان. ونىڭ ورتاسىن ءبولىپ تۇرعان قىر-بەلىن «بالانىڭ جولى», قىر استىنداعى جازىق-جالپاقتى «ادامنىڭ جولى», ال جاۋىرىننىڭ شۇيەسىن «اۋلەت جولى» دەپ قاراعان. جانە جاۋىرىنعا قاراپ مالدىڭ كۇيىن, سول جىلدىڭ رايىن بولجاعان».
– سونىمەن قاتار, – دەيدى بەكتاس كارىم ۇلى. – سۇيەك ارقىلى بۇيىم ساندەۋ ونەرى قازاقتا بولعان. ولار تۇرمىستىق زاتتارىن جانە ەر-تۇرماندارىن سۇيەكپەن ارلەگەن. ءتىپتى وتكەن قوستاناي قالالىق ولكەتانۋ مۋزەيىنەن ءدۇمى تۇتاس سۇيەكپەن كومكەرىلگەن امانگەلدى باتىردىڭ دومبىراسىن كوردىم. مەنىكى وسى ءداستۇردى جاڭعىرتۋ.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
