-ىشكى ىستەر ورگانىنا قىزمەتكە كەلۋگە تىكەلەي ىقپال ەتكەن جاعداي, جولداسىم سەرىك تۇرسىن ۇلى ءتۇسىپوۆتىڭ 1993 جىلى وسى سالادا جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, قىلمىسكەرلەر قولىنان قازا تاپقانى سەبەپ بولدى,-دەدى رىسگۇل رافاەلقىزى,-ءومىرىمدى ءبىر كۇندە اۋمالى-توكپەلى قىلعان سول كەزەڭنەن باستاپ, كۇيەۋىم قىزمەت ەتكەن مەكەمەنىڭ باستىقتارى, جەكە قۇرامداعى ارىپتەستەرى ءبىزدى نازاردان ەش قالدىرماي, ءاربىر مەيرام سايىن قۇتتىقتاپ, ءجاي كۇندەرى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىمىزدى ءبىلىپ تۇراتىن بولدى . سەرىك ىشكى ىستەر باسقارماسىندا قىزمەتتە ءجۇرىپ, قىلمىسكەر كىسى قولىنان قايتقان كەزدە, مەنىڭ باسىمدا ءتۇرلى قيىنشىلىقتار بولعانى جاسىرىن ەمەس. كىشكەنتاي ءسابي قىزىم ەكەۋمىز پاتەر جالداپ تۇرىپ جاتتىق. سەمەي قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنىڭ ۇجىمى ءبىزدى ۇنەمى قامقورلىعىندا ۇستادى. سودان ءوزىڭىز بىلەسىز, تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى مەملەكەتتىك تىلگە تەرەڭ كوڭىل ءبولىنىپ, قازاق ءتىلىنىڭ اياسى كەڭىپ جاتتى عوي. وسىعان وراي قۇقىق قورعاۋ سالاسىنا قازاق ءتىلى ءپانى مۇعالىمى كەرەك بولدى. مەن سەمەيدە مەكتەپتە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ەم. وزدەرىنە جۇمىسقا شاقىردى. سونىمەن وسى سەمەي قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنداعى وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدى تاپسىردى. ءتۇرلى ۇلتتاردىڭ قازاق حالقىنا دەگەن قۇرمەتى شەكسىز ەكەندىگىن سول جولى بايقادىم. بارلىعى بىردەن مەملەكەتتىك ءتىلدى, سالت-ءداستۇردى بىلۋگە ەرەكشە ىقىلاس تانىتتى. وسىلايشا قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا ءومىرىن قيعان مارقۇم جۇبايىمنىڭ زايىبى رەتىندە مەنىڭ دە كوڭىلىم ورنىنا بىرتىندەپ ءتۇسىپ, ۇجىمىمىزدىڭ ارقاسىندا وزىمە ءوزىم كەلە باستادىم. سەمەي قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنا وسى قامقورلىعى ءۇشىن مىڭ دا ءبىر راحمەت!
كەلىسىم شارتپەن توعىز اي جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن, سەمەيدەگى مامانداندىرىلعان كۇزەت مەكەمەسىىڭ كادر بولىمىنە قازاق ءتىلىن مەڭگەرگەن مامان كەرەك بولادى دا, رىسگۇل حاسەنوۆا سوندا اۋىسادى. 2002 جىلدان باستاپ, قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا, شىعىس قازاقستان وبلىسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى سەمەي قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل جانە اقپارات ءبولىمىنىڭ ينسپەكتورى لاۋازىمىمەن پوليتسيا كاپيتانى شەنىنە دەيىن كوتەرىلەدى.
- ول كەزدە بىزگە قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سياقتى ارنايى فورما كيىم كيگىزىپ, سونىمەن جۇرەتىن ەدىك,-دەدى رىسگۇل رافاەلقىزى,-كەيىنىرەك ىشكى ىستەر ورگانى سالاسىنداعى قوسالقى قىزمەتتەگى ادامدار اتتەستاتتالعان قۇرامنان ۇكىمەت قاۋلىسىمەن ءبىرجولا الىناتىن بولدى. 10-12 جىل جۇمىس ءوتىلىم, ارنايى كاپيتان اتاعىم بار ەدى. بىراق, ءبىز قوسالقى جۇمىس دەپ اتالاتىن بولعاندىقتان, ەندى قازىردە وسى جۇمىسىمدى تەك مەملەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە جالعاپ, جۇمىس ىستەپ كەلەمىن.
رىسگۇل حاسەنوۆا بىزگە ءوزىنىڭ كۇيەۋى سەرىك ءتۇسىپوۆتىڭ قىزمەت بارىسىندا قالاي قازا تاپقانى تۋرالى ايتىپ بەردى. قولىندا شقو ءىىد سەمەي قالالىق ءىىب متاب اعا ينسپەكتورى پوليتسيا مايورى د. قاليمۇراتوۆا دەگەن ارىپتەسىنىڭ وسىدان كوپ جىل بۇرىن جازعان ەستەلىگى بار ەكەن. ەستەلىك رىسگۇلگە قىمبات, ويتكەنى ول وتكەن كۇننىڭ دەرەگى. سونىمەن قاتار ول قىلمىسكەردىڭ قولىنان قازا تاپقان ەرى سەرىك تۇرسىن ۇلى ءتۇسىپوۆتىڭ فوتوسۋرەتتەرىن بىزگە كورسەتتى. سۋرەتتە ادەمىشە كەلگەن جاس جىگىت وتاعاسى كىشكەنتاي قىزى ءۇش جاسار ايگەرىمدى الدىنا الىپ, رىسگۇلمەن ۇشەۋى بىرگە ءتۇسىپتى.
رىسگۇلدىڭ ايتۋىنشا, بۇل وقيعا بىلاي بولعان ەكەن. 1993 جىلدىڭ 22 قاراشاسىندا سەمەي قالاسىنداعى سىرتقى تريكوتاج-توقىما فابريكاسى جۇمىسشىلارىنىڭ جاتاحاناسىندا الكوگولدى ىشىمدىككە ماساڭسىپ العان ەكى قارانيەت سوتقار جۇمىسشىلاردىڭ بەرەكەسىن الىپ, بىلاپىت سوزدەر ايتىپ, كەلەڭسىزدىك تۋعىزادى. ولاردى قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزباۋعا شاقىرعان ميليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ ەسكەرتۋىنە قۇلاق اسپاي, بەيپىل قىلىقتارىمەن قارسىلىق كورسەتەدى. ارتى «ۇلكەن اڭگىمەگە اينالىپ بارا جاتقاندا», وقيعا بولعان جەرگە, ياعني جاتاحانانىڭ 4-ءشى قاباتىنا قاتارداعى ميليتسيونەر سەرىك ءتۇسىپوۆ قوعامدىق ءتارتىپ ساقتاۋ ماقساتىنداعى كەزەكشىلىكتە بولعان ميليتسيونەرمەن بىرگە ارىپتەستەرىنە كومەككە كەلەدى.
-شەكتەنشىققان تەنتەكتەردىڭ بىرەۋى بۇرىن ەكى رەت سوتتى بولعان ازامات «ب», «ميليتسيا نىساندى ۇلگىسىندە كيىنگەندەردى» ونشا كورمەيتىندىگىن بەيپىل سوزبەن جەتكىزىپ, «جاقىنداساڭدار ولتىرەمىن» دەپ, سىرت كيىمىنىڭ قالتاسىنان سۋىرىپ الىپ شىققان پىشاعىمەن قاھار كورسەتە, سىتىلا قاشىپ, استىڭعى قاباتقا تۇسەتىن جاققا بەتتەگەن,-دەدى رىسگۇل حاسەنوۆا,-قارانيەت سوتقار ەشتەڭەدەن تايىنبايتىندىقتان وسى بەتتە ونى جىبەرۋگە بولمايتىنىن, ويتكەنى ونىڭ جولىندا كەزىككەن قاندايدا ءبىر كىناسىز ادامنىڭ ءجابىر كورەتىنىن سەزگەن قاتارداعى ميليتسيونەر, مەنىڭ كۇيەۋىم ونىڭ ىزىنە تۇسكەن. سەرىك 1-ءشى قاباتتىڭ فويەسىندە ونى قۋىپ جەتىپ, قۇرىقتاي بەرگەندە قىلمىسكەر قولىن بوساتىپ الىپ, ونىڭ ءىش تۇسىنا پىشاعىن سۇعىپ العان.
سەرىكتىڭ جاراقات العانىن ارىپتەستەرى بايقاپ قالىپ, ارتىنان جەتەدى. ولار بۇزاقىلاردى جاتاقحانانى اينالا بەرگەندە كوشە قيىلىسىندا قۇرىقتايدى. وسىلايشا 1993 جىلدىڭ 25 قاراشاسىندا سەمەي وبلىسى ىشكى ىستەر باسقارماسى اۋەزوۆ اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمى جانىنداعى كۇزەت بولىمشەسىنىڭ ميليتسيونەرى, قاتارداعى ميليتسيونەر سەرىك تۇرسىن ۇلى ءتۇسىپوۆ بۇزاقىلىقتىڭ جولىن كەسۋدە جاراقات الىپ, وبلىستىق اۋرۋحانادا ءۇش تاۋلىك بويى ءوز-وزىنە كەلمەستەن, قىزمەتتىك بورىشىن ورىنداۋ كەزىندە العان جاراقاتى ناتيجەسىندە قايتىس بولادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1996 جىلعى 24 قازانداعى قاۋلىسىمەن قاتارداعى ميليتسيونەر ءتۇسىپوۆ سەرىك تۇرسىن ۇلى «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالادى.
بالالىق شاق ەستەلىگى بۇكىل عۇمىرعا جەتەتىن قازىنا ەمەس پە؟ اكەسى قايتىس بولعان كەزدە ءۇش جاستان ەندى عانا اسقان ءسابي اۋرۋحانا تەرەزەسىنىڭ شەتىنەن ءبىر قولىمەن تىرمىسا ۇستاي ۇمتىلىپ, ەكىنشى قولىمەن «پاپالاپ», تەرەزە اينەگىنە قول سوزادى...,دەپ سول ءساتتى بەرىلە سۋرەتتەپ جازادى د. قاليمۇراتوۆا ءوز ەستەلىگىندە. ءسابيدى ارقاسىنان دەمەپ تۇرعان اناسىنىڭ ويى – ءۇش تاۋلىك بويى جاساندى دەم الۋ قۇرالى ارقىلى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن كۇرەسىپ جاتقان جولداسىنىڭ اماندىعى ەدى. ورنىندا بار وڭالار دەگەن, سول ءسابي ايگەرىم سەرىكوۆا قازىرگى كۇندە شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى اتانىپ, ونى ۇزدىك ءتامامدادى.
-سەرىك ءتۇسىپوۆتىڭ جانقيارلىق ەرلىگىن ءبىز قاشاندا قۇرمەتپەن ەسكە الامىز,-دەدى قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسى قىزمەتىنىڭ ءباسپاسوز جەتەكشىسى ەلۋبەك وسپانوۆ,-جۇبايى رىسگۇل حاسەنوۆانى 23 ماۋسىمدا قازاقستان پوليتسياسىنىڭ كاسىبي مەيرامى قارساڭىندا, باسقا دا مەرەكەلەردە سەمەي قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسى ۇنەمى قاتاردان قالدىرماي, قامقورلىق جاساپ وتىرادى. رىسگۇل حاسەنوۆا سياقتى جۇبايى قاپىلىستا قازا تاپقان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسى ءاردايىم ءبىزدىڭ ۇجىمنىڭ باستى نازارى مەن قامقورلىعىندا بولادى.,
راۋشان نۇعىمانبەكوۆا, سۋرەتتەرساۆتورعا تيەسىلى
سەمەي
