ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن ر4ن ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ رەفورماسىن جاساۋ, ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتكە بىردەي قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە مەديتسينانىڭ قىزمەت تۇرلەرىمەن بارلىق حالىقتى بىردەي قامتۋ ماسەلەلەرى ورتاق پروبلەمالاردىڭ بارلىعىن كورسەتەدى. بۇل پروبلەمامەن اينالىساتىن دۇنيەجۇزىلىك ر4ن, ياعني دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ جەلىسى بۇگىندە الەمدىك بانك, دۇنيەجۇزىلىك ەڭبەك ۇيىمى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى, ازيا دامۋ بانكى سەكىلدى ون بەستەن اسا ارىپتەستىڭ, گەرمانيا, اقش, وڭتۇستىك كورەيا, تاعى باسقا بارلىعى ون بەس شاقتى مەملەكەتتى مۇشە ەتىپ وتىرعان ءىرى حالىقارالىق ۇيىم. وعان 2017 جىلى قازاقستان دا مۇشەلىككە ەندى. جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا دۇنيەجۇزىلىك ر4ن قوزعالىسى جەلىسىنىڭ جەتەكشىسى كلود مەيەر: «ەكونوميكالىق جىلدام دامىپ كەلە جاتقان قازاقستاننىڭ ۇيىمعا كىرۋىنىڭ ارتىقشىلىعى, جاس تاۋەلسىز ەل الەمدىك قوعامداستىق ساراپشىلارىنان وزدەرىندە جۇرگىزەتىن رەفورماعا قاجەتتى ءبىلىم مەن تاجىريبە الىپ قانا قويمايدى, ءوز تاجىريبەسىمەن دە بولىسەدى دەپ ويلايمىن», دەدى.
ەلىمىزدە الەۋمەتتىك مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ رەفورماسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ونى بيىل ىسكە قوسۋ جوبالانعانىمەن كوپتەگەن نەگىزدى سەبەپتەرگە بايلانىستى 2020 جىلعا شەگەردى. ارينە, قيىندىقتار جوق ەمەس.
– رەفورما جۇرگىزگەندە قاتەلەسپەۋىمىز قاجەت. دۇنيە جۇزىندەگى وزىق ادىستەمەلەردەن ۇيرەنگەندە, وزگە ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرىمەن ساناسقاندا عانا بۇل وتە جاۋاپتى الەۋمەتتىك رەفورمانى جۇرگىزگەندە قاتەلىكتەرگە ۇرىنباۋعا, قايتالاماۋعا بولادى. وسى ماقساتتا ەلىمىزدە العاش وتكەن مەملەكەتارالىق كونفەرەنتسياعا شۆەيتساريا, گەرمانيا, فيليپپين, ەستونيا, پولشا, قىتاي مەن اۋستراليا, قىرعىزستاننان كەلگەن ساياسات جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ سالاسىنداعى جەتەكشى ساراپشىلار, سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى سالا ماماندارى قاتىسىپ وتىر, – دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى اينۇر ايتحانوۆا.
بۇگىندە قازاقستاندا ەندى قولعا الىنعان الەۋمەتتىك مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ىسىندە جاقسارتۋدى تالاپ ەتەتىن پروبلەمالار جەتەرلىك. ونىڭ ءبارى الدىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋدىڭ ماردىمسىزدىعىنا بايلانىستى ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قازاقستاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا بارلىق ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 2 پايىزى عانا بولىنەدى, قالعان قارجى كوزدەرىن قوسا ەسەپتەگەندە بارلىق بولىنگەن قارجى 3,6 پايىزدان اسپايدى. ال ەكونوميكالىق قۋات قارجىسى قازاقستانعا ۇقساس مەملەكەتتەردە بۇل كورسەتكىش 6,3, ال ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردە 9,3 پايىزدى قۇرايدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى سالا جۇمىسىن ءتيىمدى دامىتۋ ءۇشىن دامىعان ەلدەردە ىشكى جالپى ونىمنەن بولىنەتىن قارجى 6-8, ال دامۋى باياۋ ەلدەردە بۇل كورسەتكىش 5 پايىزدان كەم بولماۋى ءتيىس ەكەندىگىنە كەڭەس بەرەدى. قازاقستاندا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ رەفورماسىنىڭ باستالۋىنا وراي تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە باس كوتەردى. ەلىمىزدەگى بەيرەسمي سەكتوردا, ياعني ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەتىن ءار التىنشى تۇرعىن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا قامتىلماعان. ولاردىڭ سانى 2 ميلليون 700 مىڭعا جەتكەن. سوندىقتان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا بولىنەتىن قارجى حالىقارالىق كورسەتكىشتەن دە تومەن ءتۇسىپ كەتكەن ءبىزدىڭ ەلدەگى رەفورمانىڭ ناتيجەسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماماندار ساراپشىلار پىكىرىنە كوبىرەك قۇلاق قويۋدى دۇرىس دەپ وتىر. بۇل جونىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى الەكسەي تسوي دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ءجۇرىپ جاتقان ەڭ قاجەتتى رەفورمانىڭ تابىستى بولۋى ءۇشىن مۇنداي القالى باسقوسۋلاردىڭ قاجەتتىگىن اتاپ ايتتى. گەرمانيادان كەلگەن پروفەسسور كونراد وبەرمانن ەۋروپاداعى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تاجىريبەلەرىن ايتسا, ازيا دامۋ بانكى تۇراقتى دامۋ مەن كليماتتىق وزگەرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ ءبولىم كلاستەرى, دەنساۋلىق ساقتاۋ جونىندەگى باس مامان ەدۋاردو بانزون ازيا مەن تىنىق مۇحيت ەلدەرىندەگى تاجىريبەلەرگە شولۋ جاسادى.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىنان كەيىن ەكى كۇن – كەشەلى-بۇگىن جۇرگەن 8 سەسسيا بارىسىندا حالىقارالىق جانە قازاقستاندىق ساراپشىلار دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەديتسينالىق كومەكپەن جاپپاي قامتۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ, قازاقستاندا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ, بەيرەسمي سەكتوردا ساقتاندىرۋ وتەمىن كەڭەيتۋ, جەڭىلدىكتەر پاكەتى, تاعى باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا
