13 ماۋسىم, 2018

ساياسي ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى پلاتفورماسى

1556 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتايعا ساپارى بارىسىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (شىۇ) مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ XVIII وتىرىسىنا قاتىسقانى بەلگىلى. تسينداو (قحر) قالاسىندا 9-10 ماۋسىمدا وتكەن جيىندا شىۇ مۇشە-مەملەكەتتەرى مەن باقىلاۋشى-مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى, سونىمەن قاتار ءتۇرلى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى بولدى. بۇرىنعىلاردان ەرەكشەلىگى – اتالمىش سامميت شىۇ كەڭەيتىلگەننەن كەيىن جانە ۇيىم مۇشەلىگىنە ءۇندىستان مەن پاكىستان تولىققاندى قابىلدانعان سوڭ ءبىرىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. 

ساياسي ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى پلاتفورماسى

ءوزارا ىقپالداسۋدىڭ جاڭا «سەگىزجاقتى فورماتى» قىتاي مەن ءۇندىستان, سونىمەن قاتار ءۇندىستان مەن پاكىستان اراسىنداعى بايلانىستارعا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل – ءسامميتتىڭ ماڭىزدى تۇسى. وسىلايشا, ءبىر ۇستەلدىڭ باسىندا جولىعىسقان ءۇندىستان مەن پاكىستان جەتەكشىلەرىنىڭ كەلىسسوزدەرى, ءارتۇرلى ماسەلەلەر بويىنشا ورتاق پىكىر الماسۋ مەن قۇجاتتار قابىلداۋ – ولاردىڭ ورتاشا مەرزىمدە جاقىنداسۋىنداعى ۇتىمدى وزگەرىستەرىنىڭ نىشانىن بىلدىرەدى. بۇل تۇستا ساياسي ديالوگ پەن سەنىمنىڭ نىعايۋىنىڭ كەپىلدىگى رەتىندە شىۇ مۇشە-مەملەكەتتەرىنىڭ ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان تاتۋ كورشىلىك, دوستىق جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى شارتىنىڭ جۇزەگە اسۋى ماڭىزدى بولىپ وتىر. 

كەڭەيتىلگەن فورماتتاعى وتىرىس بارىسىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى جاڭا جاعدايداعى ءارى قارايعى ءوزارا ىقپالداسۋ ماسەلەلەرىن قاراستىردى, سونىمەن قاتار كۇن تارتىبىندەگى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى, اتاپ ايتار بولساق, اۋعانستان مەن سيريا ماسەلەلەرىن تالقىلادى. 

مۇنداعى ەڭ نەگىزگى ساياسي قۇجات – شىۇ-عا مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ وڭىرلىك جانە جاھان­دىق ساياساتقا قاتىستى وزەكتى ماسە­لەلەرى قام­تىلىپ, ۇيىم شەڭبەرىندەگى كوپقىر­لى ىنتى­ماقتاستىقتىقتىڭ ءارى قارايعى دامۋ باعدارى ۇسىنىلعان تسينداو دەكلاراتسياسى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. سونىمەن قاتار قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تۋريزم سالاسىنداعى قۇجاتتار قابىلدانىپ, شىۇ كەڭسەسى مەن بۇۇ اراسىندا ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا ىنتى­ماق­تاستىق جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. 

بۇعان قوسا تاراپتار وتىرىس ناتيجەسى بويىنشا بىرقاتار ەلەۋلى قۇجاتتار پاكەتىن قابىلدادى. قاۋىپسىزدىكتى بىرلەسە كۇشەيتۋگە بايلانىستى جاڭا شارالار تۇجىرىمدالدى. تەرروريزممەن, سەپاراتيزممەن جانە ەكسترەميزممەن, سونداي-اق ەسىرتكى بيزنەسى جانە كيبەرقاۋىپپەن كۇرەسۋ تسينداو ءسامميتىنىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ بىرىنە اينالدى. وسىلايشا, ءماجىلىس شەڭبەرىندە شىۇ مۇشە-ەلدەرىنىڭ تەرروريزم, سەپاراتيزم جانە ەكسترەميزمگە قارسى تۇرۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىعىنىڭ 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى, 2018-2023 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسىن بەكىتۋ شەشىمى جانە ونى ورىنداۋ بويىنشا ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلدى. 

بىرلەسكەن زاماناۋي ءوندىرىستىڭ ورتاق دامۋ پلاتفورماسىن جاساۋ مەن ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋ ماقساتىندا قازاقستان تسيفرلى جۇيەگە كوشۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالار سالاسىنداعى تاجىريبە الماسۋ بويىنشا جاڭا الاڭ قۇرۋ يدەياسىن ورتاعا سالدى. سونىمەن قاتار قارجى جانە ادام پوتەنتسيالىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن ەلباسى پەكين-استانا-ماسكەۋ-بەرلين مارشرۋتى بويىنشا ەۋرازيالىق جۇردەك تەمىر جول ماگيسترالى ينفراقۇرىلىمدى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى ۇسىندى. شىۇ مەن ەاەو سياقتى پلاتفورمالاردى بىرىكتىرۋ پەرسپەكتيۆاسىنا يە مۇنداي مەگاجوبا ۇيىمنىڭ دامۋىنا قوسىمشا يمپۋلس بەرەتىنى انىق. 

شىۇ تاراپىنان جاستارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ, جاس ۇرپاقتى ۇيىمعا, مۇشە-مەملە­كەتتەردىڭ ەكونوميكالىق ومىرىنە بەلسەندى تارتۋ ماسەلەسى دە ەرەكشە نازارعا الىندى. وسىعان بايلانىستى شىۇ ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ جاستار قاناتىن قۇرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلدى. 

شىۇ-نىڭ ون سەگىز جىلدىق دامۋ تاجىري­بەسى بارىسىندا, ءىس جۇزىندە, بىردە-ءبىر جان-جاقتى ەكونوميكالىق جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلماعاندىعىن اتاپ وتكەن ءجون. وسىعان سايكەس, سامميت قاتىسۋشىلارى كەڭەيتىلگەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە كوڭىل اۋداردى. بۇگىنگى كۇنى شىۇ-نىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق الەۋەتى بىرتە-بىرتە ارتىپ وتىر. ۇيىم بارىنشا جاھاندىق سيپاتقا يە بولۋدا. 

قازاقستان پرەزيدەنتى اتاپ وتكەنىندەي, بىلتىرعى ماۋسىمدا استانا ءسامميتى بارىسىندا قۇرامىنا ەكى ەل ەنگەننەن كەيىن شىۇ ايماقتىق جانە حالىقارالىق ساياساتتاعى ىقپالدى ويىنشى رەتىندەگى ءرولىن بارىنشا بەكىتتى. قازىرگى تاڭدا ۇيىم ءۇندىستان مەن پاكىستان اراسىندا ديالوگ ورناتۋدا, كۇردەلى ساياسي الاۋىزدىقتار مەن تەرريتوريالىق تالاس­تاردى شەشۋدە بارىنشا ۇتىمدى الاڭ بولىپ وتىرعانىن دا اتاپ وتكەن ءجون. 

ءوزىنىڭ ءساتتى ەۆوليۋتسياسىنا قاراماستان, بۇگىندە «شانحايلىق سەگىزدىك» جاڭا مۇم­كىندىكتەر مەن قاۋىپتەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. ونىڭ كەڭەيتىلۋىمەن وڭىرلىك ۇيىم كونتينەنتتىك ەۋرازيانىڭ ىشىنە رەسەي, قىتاي جانە ءۇندىستان سياقتى ءىرى اكتورلارى ەنەتىن ەڭ وكىلەتتى فورۋمعا اينالدى. ناتيجەسىندە, ماسەلەلەر قاتارى كوبەيىپ, تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ بىرتە-بىرتە قيىنداي تۇسەدى. 

جالپى, قىتاي شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا وتكەن جىلدىڭ ماۋسىمىنان باس­تاپ توراعالىق ەتكەن مەرزىمدە 160-تان استام جان-جاقتى شارا وتكىزدى. قىتايدىڭ توراعالىق ەتۋى شەڭبەرىندە سامميت ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ورناتۋدا ماڭىزدى پلاتفورماعا اينالدى.

زارەما شاۋكەنوۆا,

پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق

زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار