ءسامميتتىڭ ماقساتى – جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ بويىنشا ء«يا» جانە «قارسى» دەگەن بارلىق ەرەجەلەردى تالقىلاۋ, سونداي-اق ءبىزدىڭ بولاشاق «جاسىل» ەلىمىزدى جانە بۇكىل الەمدىك قاۋىمداستىقتى قۇرۋعا ۇلەس قوسۋعا ارنالعان تاڭداۋلى يدەيالار مەن ءتيىمدى شەشىمدەردى ىسكە اسىرۋ.
قازاقستاننان جانە گەرمانيا, يتاليا, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, ءۇندىستان, ءباا, ارمەنيا, ازەربايجان ەلدەرىنەن كەلگەن 20-دان استام سپيكەرلەر ءوز باياندامالارى مەن ءىس-شاراعا دەگەن پىكىرلەرىن ۇسىندى.
سامميت Shell كومپانياسىنىڭ سەرىكتەستىك قاتىسۋىمەن «جاسىل استاناعا جاسىل ەكونوميكا» اتتى ەكولوگيالىق اكتسيامەن باستالماق, ونىڭ شەڭبەرىندە قوناقتار قر تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ كىتاپحاناسىنىڭ ماڭىنا 10 كوشەت وتىرعىزادى. ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل اكتسيانىڭ – جاي عانا جاقسى قيمىل ەمەس, شىن مانىندە ءسامميتتىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنە – بۇكىل جەر شارى ءۇشىن «جاسىل» كەلەشەكتى قۇرۋعا جاۋاپ بەرەتىن سالماقتى اشىق ءىس-شارا ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى.
ءسامميتتىڭ رەسمي ءبولىمىن قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى ارمان قاشقىنبەكوۆ اشىپ بەردى. ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە ول قاتىسۋشىلارعا, سەرىكتەستەرگە جانە جوبانىڭ سپيكەرلەرىنە, سولاردىڭ قاتارىندا – مەملەكەتتىك قايراتكەرلەر, كاسىپكەرلەر, نوبەلدىك لاۋرەاتتار, مەديا-يندۋستريانىڭ وكىلدەرى جانە عىلىم دوكتورلارىنا العىسىن ءبىلدىردى. «بۇل جەردە ءۇش جۇزدەن استام دەلەگات بار, ولاردىڭ باسىم بولىگى – بۇكىل الەمنەن كەلگەن بيزنەسمەندەر. ءبىزدىڭ ءسامميتتىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا دەكلاراتسيا قابىلداناتىن بولادى, ول رەسمي حاتپەن قر ۇكىمەتىنە جىبەرىلەدى», - دەپ حابارلادى ارمان قاشقىنبەكوۆ.
ءسامميتتىڭ جۇمىس قورىتىندىلارى بويىنشا جوبانىڭ قاتىسۋشىلارى تەحنولوگيالىق, قارجىلىق, اكىمشىلىك جانە وزگە دە نارىققا قاجەتتى رەسۋرستاردى وزىندە قامتيتىن, بۇگىنگى تاڭدا جوق سالانى دامىتۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسى تۋرالى بىرىڭعاي پىكىرگە كەلدى. سامميت جۇمىسىنىڭ ءتۇيىندى ناتيجەسى رەتىندە دەكلاراتسيا قابىلدانىپ, وندا جەك سالاسىن دامىتۋدىڭ ءبىرىنشى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جانە ىسكە اسىرىلۋىن باستاۋ ۇسىنىسى قامتىلدى.
قابىلدانعان دەكلاراتسيا اسا ماڭىزدى پروبلەمالاردى شەشۋگە جانە ورىنداۋدىڭ ايقىن ءارى ناقتى جوسپارىمەن بىرىڭعاي كەلىسىلگەن قۇجاتتى - ءتيىستى مەملەكەتتىك باعدارلامانى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان قازاقستاندا جاسىل ەنەرگەتيكانى تۇراقتى دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردى قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ارمان قاشقىنبەكوۆ مەملەكەتتىك باعدارلامانى قۇرۋ بويىنشا جۇمىستىڭ جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىن دا حابارلادى: «اتامەكەن» ۇكپ پرەزيديۋمىنىڭ توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ ءوزىنىڭ كومانداسىنا اتالعان باعىتتا ءىس-ارەكەتتى باستاۋدى تاپسىردى.
ء«بىز الدەقاشان بىرلەسكەن جۇمىس جايلى ۋاعدالاستىق: بۇل تۇراقتى ترەند قوي, قازاقستانداعى جەك ۇلەسى ارتىپ كەلەدى, «جاسىل» ەلەكتر ەنەرگيانىڭ وزىندىك قۇنى تومەندەۋدە, ول بارىنشا باسەكەگە قابىلەتتىگە اينالىپ بارادى», - دەپ مالىمدەدى ارمان قاشقىنبەكوۆ.
سامميت قاتىسۋشىلارىنىڭ پىكىرى بويىنشا جەك سالاسىن دامىتۋدىڭ ءبىرىنشى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا دامۋى قاجەت دەگەن بىرنەشە نەگىزگى تارماقتار كىرۋى ءتيىس.
ارمان قاشقىنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ قولدانىستاعى زاڭنامالىق جۇيەسىن جەتىلدىرۋ قاجەت, ول ءار ءۇش جىل سايىن وزگەرىپ تۇرۋى كەرەك, بىراق تىم ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭگە قولدانىلۋى ءتيىس. بۇل زاڭناماعا ءجيى وزگەرىستەر جاساۋ الەۋەتتى ينۆەستورلاردىڭ ۇرەيىن تۋدىراتىنىمەن بايلانىستى, ول جەك سياقتى وسىنداي ماڭىزدى ماسەلەدە ءابسوليۋتتى تۇردە جول بەرىلمەۋ كەرەك.
بۇدان ءارى اۋكتسيوننىڭ ءبىرىنشى راۋندىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا جەڭىپ شىققان كومپانيالار مەن دەۆەلوپەرلەر تاراپىنان جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ جانە كەلىسىمشارتتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋدىڭ ۇستىنەن مەملەكەتتىڭ, ينۆەستورلار مەن قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا قاۋىمداستىعىنىڭ تاراپىنان قوسىمشا باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى شارالار مەن تەتىكتەردى ازىرلەۋ قاجەت.
تاياۋ كەلەشەكتە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ۆاليۋتادا سالانىڭ كەڭ اۋقىمدى قارجىلاندىرىلۋى.
«پيلوتتىق جوبالاردى حالىقارالىق جانە جەرگىلىكتى قارجىلىق ينستيتۋتتار - ەقدب, ەادب, قدب قارجىلاندىرۋدا. سونىمەن بىرگە وسى مىندەتتى شەشۋدە جۇيەلىلىك جوق. بىزدە اۋىل شارۋاشىلىعىن, وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ باعدارلاماسى بار, وندا مۇددەلى قارجىلىق جانە مەملەكەتتىك ۆەدومستۆولارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءتاسىلى جانە كەشەندى جوسپارى قادام-قاداممەن جازىلعان, ماقساتتارى ايقىندالىپ, تالاپ ەتىلەتىن رەسۋرستار بەلگىلەنگەن», - دەپ اتاپ ءوتتى ارمان قاشقىنبەكوۆ.
تاڭداۋلى الەمدىك جانە وتاندىق تەحنولوگيالاردى ءداستۇرلى سالالارعا تارتۋ جانە پراكتيكالىق ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا دەكلاراتسيا شەڭبەرىندە قر ۇكىمەتىنە بيزنەس پەن ونەركاسىپتىڭ جاسىل رەيتينگىن ازىرلەۋ ۇسىنىلدى. بۇل باستاما جايلى حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعىنىڭ باسشىسى ءراپىل جوشىباەۆ ءوزىنىڭ «جاسىل ەكونوميكا» حالىقارالىق فورۋمى اياسىندا سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنا ساپارى كەزىندە بۇرىن حابارلاعان بولاتىن.
«جاسىل رەيتينگ جوبالاردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن ورنىقتى دامۋدىڭ حالىقارالىق تالاپتارىنا سايكەستىگىن ايقىندايتىن, دونورلىق قارجىلاندىرۋدىڭ قۇرالدارىن قولدانۋ ماقساتىندا ولاردىڭ الەۋەتى مەن تيىمدىلىگىن باعالايتىن, سونداي-اق ءارتۇرلى مەملەكەتتىك جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتاردى الۋ مۇمكىندىگىن بيزنەسكە ۇسىناتىن بولادى» - دەدى ءراپىل جوشىباەۆ.
سونداي-اق قابىلدانعان دەكلاراتسيا جاسىل ەنەرگەتيكا جانە ەكونوميكا ماسەلەلەرىمەن تىكەلەي اينالىساتىن ۋاكىلەتتى ورگاندى قۇرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىنادى. بۇل قادام وسى جاعدايدا ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەگە باعدار بەرە وتىرىپ, ۇسىنىلاتىن مەملەكەتتىك باعدارلامانى ءتيىمدى ازىرلەۋ جانە ورىنداۋ ءۇشىن رەسۋرستاردى بىرىكتىرەدى.
سالانى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا وتىرىپ, ارمان قاشقىنبەكوۆ مىناداي فاكتىگە توقتالىپ ءوتتى: قازاقستاندا «جاسىل» ەكونوميكاعا ءوتۋدىڭ تۇجىرىمداماسى بار ەكەندىگىنە قاراماستان, سامميتتەر مەن فورۋمدار وتكىزىلىپ تۇرادى, الايدا وسى ۋاقىتقا دەيىن بارلىق تالقىلاۋلاردىڭ قورىتىندىسىن جۇرگىزەتىن بىرىڭعاي قۇجات بولعان جوق, وسىعان بايلانىستى قابىلدانعان قورىتىندى دەكلاراتسيا ناقتى ءىس-قيمىلداردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وتە قاجەت.
ء«ىس تاپجىلىپ تۇرعان ورنىنان قوزعالادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ەگەر ءبىز قازىر قر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن جانە «اتامەكەنمەن» بىرىكسەك, وندا مۇنداي باعدارلامانىڭ جوباسىن كۇزگە شەيىن نەمەسە جىلدىڭ اياعىنا دەيىن جازا, ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن باعدارلامانى بەكىتە جانە ونى ىسكە اسىرۋدى باستاي الامىز دەپ ويلايمىن. ءىرى ينۆەستورلار بىزگە بىلاي دەيدى: «سالانى دامىتۋدىڭ اعىمداعى تۇجىرىمداماسىندا ماقساتتار نەبارى ءۇش كۇنگە ناقتى بەلگىلەنگەن: 2020 جىل — 3%, 2030 جىل — 10% جانە 2050 جىل — 50%. وسى كۇندەردىڭ اراسىنداعى ورتاسىندا نە بار؟ وسىلايشا, بىزگە نەعۇرلىم ەگجەي-تەگجەيلى ستراتەگيا قاجەت», – دەپ ءوز پىكىرىمەن ءبولىستى ارمان قاشقىنبەكوۆ.
سالانى دامىتۋ دەكلاراتسياسىن قابىلداۋ ماسەلەسىنە تۇسىنىكتەمە بەرە وتىرىپ,حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعىنىڭ باسشىسى ءراپىل جوشىباەۆ دەكلاراتسيانىڭ ارقاسىندا بولۋى مۇمكىن بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ىنتىماقتاستىققا الەمدىك وزىق ورتالىقتار مەن كومپانيالاردى شاقىردى.
قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا قاۋىمداستىعى جانە جەك ەكىنشى ءسامميتىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە, مۇددەلى ورگاندارعا, بيزنەس-قاۋىمداستىقتارعا جانە ۆەدومستۆولارعا قابىلدانعان دەكلاراتسيا شەڭبەرىندە جۇمىستى جۇزەگە اسىرۋدا تالاپ ەتىلەتىن قولداۋدى كورسەتۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
سپيكەرلەردىڭ ءبارى قازاقستان ءوزىنىڭ ءمىنسىز ىقىلاسىمەن ورتالىق ازيادا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە بۇكىل الەمدە جەك سالاسىنىڭ كوشباسشىلارىنىڭ بىرىنە اينالۋى ءۇشىن بارلىق العىشارتى بار دەگەن پىكىرىن ءبىراۋىزدان ءبىلدىردى.
ءسامميتتىڭ قورىتىندىسىندا «Kazakhstan’s enewable energy Day» (قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا كۇنى) كاسىبي مەرەكەسىن جاريالاۋ ۇسىنىسى دا ايتىلدى. اتالعان مەرەكەنىڭ كۇنى ماۋسىمنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسى بولۋى مۇمكىن.
