«اينالايىن...» بۇل ءسوزدى ەستىگەندە جۇرەگىم ەزىلىپ كەتە جازدايدى. تەلەفوننىڭ ار جاعىنان قازاقتىڭ كلاسسيك جازۋشىسى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتى جازباي تانيسىڭ.
«شىراعىم...» بۇل ءسوزدى استانادان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ۇستازىم ايتقاندا, كوڭىلىڭ كوككە جەتكەندەي بولادى.
«قارعام» دەگەن ءسوزدى ەستىگەندە, كوپجاسار نارىباەۆ كوكەم حابارلاسىپ تۇر عوي دەپ ورنىڭنان ۇشىپ تۇراسىڭ.
قازاق ادەبيەتى مەن عىلىمىنىڭ ءۇش الىبىنىڭ وسى ءبىر تابيعي مىنەزدەرى قازاقى تاربيەنىڭ ۇلگىسىندەي بولىپ, جۇرەگىڭدى جىلىتادى.
وسىندايدا ۇلى ۇستازىم بەيسەكەڭ, پروفەسسور بەيسەمباي كەنجەباەۆ ەسكە تۇسەدى. ول كىسى «ۇلكەن ءيىلىپ تۇرسا, كىشى ءۇيىرىلىپ تۇرادى» دەيتىن. سونداعى ءيىلۋ اعالىق ءىلتيپاتتا ەكەن عوي.
كوپجاسار نارىباەۆ – ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم جانە تەحنيكا قايراتكەرى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
بۇل ەسىم قازاققا جەكە-دارا تانىس. ويتكەنى ول ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنىڭ جۇرت مويىنداعان كوريفەيى, ۇلت ازاماتى. كەشەگى دەپۋتات, مينيستر, ءال-فارابي اتىنداعى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى بولعان ادام. قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا, ىزگىلىك پەن پاراساتتىلىقتىڭ, بىلىمدىلىك پەن ۇلتجاندىلىقتىڭ ۇشقىنىن كورىپ تۇراسىڭ.
– قارعام, مىنانداي جاعدايدى قاپەرىڭە سالىپ قويايىن دەپ ەدىم, – دەگەن جىلى سوزىنەن كەيىن ويىڭا وي قوسىلىپ, ماقالا دا تەز جازىلادى.
كوپجاسار نارىباەۆتىڭ عۇمىر جولى وتكەن عاسىردىڭ قوعامدىق قۇبىلىستارىنىڭ دالمە-ءدال كوشىرمەسىندەي كورىنەدى. ول ۇلى وتان سوعىسىنداعى قاندى جىلداردىڭ قيىندىعىن كوردى. ەرتە ەسەيدى. جامبىل وبلىسى جامبىل اۋدانىنا قاراستى بەكتوبە اۋىلىندا ءنارىباي مەن بۇبكىل انانىڭ شاڭىراعىندا دۇنيەگە كەلدى. بۇل 1938 جىلدىڭ 3 ماۋسىمى بولاتىن.
اكەسى «اباي باباڭ ايتقان «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەپ. سول مەنىڭ دە باتام دەيتىن», ال اناسى بۇبكىل بولسا, ء«بىلىمدى مىڭدى جىعادى» دەپ وتىراتىن. قاراپايىم وتباسىنىڭ وسى سوزدەرى جاس كوپجاساردىڭ ساناسىنا ءسىڭىپ, جۇرەگىنە مايداي ەرىپ قۇيىلىپ جاتاتىن, قۇيىلىپ جاتاتىن.
مەكتەپ بىتىرىسىمەن كوپجاسار نارىباەۆتى الاتاۋ باۋىرىنداعى الماتى قالاسى ارباپ, وزىنە شاقىردى دا تۇردى. ويتكەنى الماتىداعى ۋنيۆەرسيتەت اتاعى بۇكىل قازاق وقۋ ورىندارىنىڭ ىشىندە ەرەكشە قۇرمەتتەلەتىن.
الماتى – سۇلۋ قالا. قىزىعى دا, ويىن-ساۋىعى دا كوپ. بىراق موينىنا اتا-انا جۇگىن ارقالاعان كوپجاسار قۇجاتتارىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەكونوميكا فاكۋلتەتىنە تاپسىردى. سوعىستان كەيىنگى جىلدارى ەل ەكونوميكاسىنا قاجەتتى ماماندىقتار الۋ تالاپتى قىز-جىگىتتەردىڭ ىرگەلى ماقساتىنا اينالدى. بۇل كەزدە ءىرى ەكونوميستەر ت.ت.شاۋكەنباەۆ, م.بۋتين, ت.ت.تولەباەۆ, م.م.روزمانتوۆ سىندى عالىمداردىڭ ەسىمدەرى دۇركىرەپ تۇردى.
فاكۋلتەت دەكانى ش.گ.ناديروۆپەن كەزدەسۋ كوپجاسار نارىباەۆتىڭ كۇدىگىن سەيىلتتى. ەكونوميكا بولاشاق دامۋدىڭ كەپىلى عانا ەمەس, ونىڭ ستراتەگيالىق پلاتفورماسىن ۇيلەستىرۋشى عىلىم بولماق. سوندىقتان دا ك.نارىباەۆ كوپ سىناقتى ەمتيحاننان مۇدىرمەي ءوتتى. تىرىسىپ وقىدى, ۇزدىك وقىدى. وسىلايشا 1960 جىلى ەكونوميكا فاكۋلتەتىن ويداعىداي ءبىتىرىپ شىقتى.
كوپجاسار نارىباەۆتىڭ الدىندا ەكى جول تۇردى: ءبىرىنشىسى – وندىرىسكە بارۋ, ەكىنشىسى – ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنىڭ ۇيعارىمىنا سايكەس ماسكەۋ قارجى ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا ءتۇسۋ.
اۋىل مەكتەبىن ءبىتىرىپ, ۇلكەن ومىرگە ەندى عانا جولداما الىپ تۇرعان كوپجاسار نارىباەۆتىڭ كوڭىل اۋانى ەرىكسىز ماسكەۋگە بۇرىلا بەردى. ۇستازدارى ايتا بەرەتىن م.س.اتلاس, ا.ل.داۋەل, ا.ف.ياكوۆيچ سىندى اتاقتى عالىمداردىڭ الدىنان ساباق الۋ بولاشاق جولى – عىلىم جولى ەكەنىن ەستىدى. بۇل سىننان دا كوپجاسار سۇرىنبەي ءوتتى. اسپيرانتۋراعا قابىلداندى. ءارى ءتورت جىلدان سوڭ «مەحانيكالاندىرۋ جاعدايىندا ەسەپتەۋدىڭ قازىرگى فورمالارىنىڭ دامۋى» اتتى تاقىرىپتا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. الماتى حالىق شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىندا 12 جىل ابىرويلى قىزمەت ىستەپ, اعا وقىتۋشىدان پرورەكتور دارەجەسىنە كوتەرىلدى. ال 1980 جىلى ءوزى ءبىلىم العان ماسكەۋ قارجى ينستيتۋتىنىڭ مامانداندىرىلعان عىلىمي كەڭەسىندە «ەسەپ جۇمىسىن ەسەپتەۋ تەحنيكاسىن قولدانۋ ارقىلى ۇيىمداستىرۋدى جەتىلدىرۋ (كسرو مەن اقش تاجىريبەلەرى)» دەگەن تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى.
كوپجاسار نارىباەۆ مينيستر, رەكتور رەتىندە قوعام الدىندا قانداي قاسيەتىمەن ەستە قالدى؟ ۇلت قۇرمەتىنە قالاي بولەندى دەگەن ساۋالدار تۋىنداۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا مەن كوپجاسار نارىباەۆتىڭ «وي دارياسىنداعى ءسوز مارجاندارى» اتتى كىتاپشاسى مەن «تۇلعالارعا تاعزىم» جانە «جاسىرىن جاتقان جىرلارىم» اتتى كىتاپتارى تۋرالى وي-تولعام جاساعان دۇرىس بولار دەپ شەشتىم. ويتكەنى مۇنىڭ ءبارى كوپجاسار نارىباەۆتىڭ ءومىر جولى, جان دۇنيەسىنىڭ جاڭعىرۋى, رۋحاني الەمى.
2013 جىلى «قازاق ۋنيۆەرسيتەتى» باسپاسى «ونەگەلى ءومىر» سەرياسى بويىنشا كوپجاسار نارىباەۆ تۋرالى كىتاپ شىعاردى. قازاقتىڭ بەلگىلى عالىمدارى, جازۋشىلارى جازعان ماقالالار ءبىر بولەك. ماقالالاردىڭ تاقىرىپتارىنا قاراپ وتىرسام, بىرىنەن-ءبىرى وتەدى. بىراق ولاردى ساراپتاپ, بايىپتاپ قاراساڭ, اسىرا باعالاۋ جوق. كوبەكەڭنىڭ قوعامدىق-عىلىمي ەڭبەگىنە جوعارى باعا بەرىلگەن. كوللەكتيۆتىك پىكىردىڭ كوبەكەڭە بەرگەن باعاسى تۋرالى اۆتورلاردىڭ ءوز اۋزىنان ايتىلعان پىكىرلەرىنەن تۇيىندەمە بەرە كەتەلىك.
ماسەلەن ۇعا اكادەميگى ياحيا اۋباكىروۆ: «پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن اۆتونومدى ۇلتتىق وقۋ ورنى دەگەن ستاتۋس بەرىپ, ونى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا عىلىمي-مەتوديكالىق ورتالىق رەتىندە باسشىلىق كورسەتەتىن مەكەمەگە اينالدىرۋ مىندەتى قوسىلدى. وسى وتپەلى داۋىردە كازمۋ-گە حالقىمىزدىڭ الەمگە ايگىلى عالىمى ءابۋ-ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ ەسىمى بەرىلدى...
دەمەك كوپجاسار نارىباەۆتىڭ رەكتورلىعى تۇسىندا ءبىزدىڭ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمىز اتاقتى بابامىز ءابۋ-ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ اتىن الىپ, سودان بەرى الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قاتارىنا ەنىپ كەلەدى» دەپ تۇجىرسا, ۇعا پرەزيدەنتى مۇرات ءجۇرىنوۆ بىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋعا قوسقان ەرەكشە ۇلەسى ءۇشىن ك.نارىباەۆقا كەمبريدج حالىقارالىق بيوگرافيالىق ورتالىعىنىڭ ( ۇلىبريتانيا) شەشىمىمەن «حالىقارالىق جىل ادامى» اتاعى بەرىلگەنىن ايتادى. ال ۇعا اكادەميگى ساعىندىق ساتىبالدين ول تۋرالى: «...بەلسەندى جۇمىس پەن بەدەل ونى كوپ ۇزاماي قازاقستان مەن ورتا ازيا رەسپۋبليكالارىنىڭ, شەتەلدەردە دە ماماندار وقىتىپ الۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسياسىنىڭ توراعالىعىنا كوتەردى. بۇل ونى ءبىلىم-عىلىم جۇيەسىندەگى وداققا سىيلى تۇلعا ەتىپ سومداپ شىقتى. 1985 جىلى يۋنەسكو-نىڭ حالىقارالىق سيمپوزيۋمىندا وداق اتىنان ءسوز سويلەۋ ءبىزدىڭ كوپجاسار ءنارىباي ۇلىنا سەنىپ تاپسىرىلدى» دەپ جازدى.
جۋرناليست, پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ يەگەرى كولباي ادىربەكوۆ ك.نارىباەۆتىڭ قانداي قيىن ساتتەردە دە تۇلعالىق قاسيەتىن جوعالتپاعانىن بىلاي دەپ باياندايدى: «...بۇل 1986 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانى ەدى.
...ءۇش كۇننەن سوڭ ماسكەۋدەن كپسس وك جانىنداعى پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ميحايل سولومەنتسەۆ كەلدى. بۇرىن رەسپۋبليكا وك-ءنىڭ ەكىنشى حاتشىسى بولعان...
...نارىباەۆتى وك شاقىرتتى... كەزدەسۋ شاعىن زالدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ازداعان باسشىلارىمەن ءوتتى.
ءيا, جۋرناليست جازعانداي ۇلتقا جالا جابىلىپ جاتتى. ستۋدەنتتەردى باسبۇزارلارعا, ناشاقورلارعا تەڭەدى. كوپ رەكتورلار گ.ۆ.كولبيننىڭ جاعىنا شىعىپ كەتتى. ءبىر نارسە عانا ايقىن. سامساعان توپ كوپجاسار نارىباەۆتى جۇمىستان بوساتۋدىڭ رەتىن تابا المادى. ويتكەنى ك.نارىباەۆ جوعارعى كەڭەستىڭ دەپۋتاتى ەدى. ءارى ءۋالى ءسوزدى سول كەزدەگى پرەمەر-مينيستر ن.ءا.نازارباەۆ ايتتى:
– جولداس بيۋرو مۇشەلەرى! نارىباەۆ جولداس رەسپۋبليكانىڭ ۇكىمەت مۇشەسى. ونى ورنىنان بوساتۋ تۋرالى ماسەلە مەنىمەن كەلىسىلگەن جوق. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, زاڭ بويىنشا دەپۋتاتتى قىزمەتتەن بوساتۋ ءۇشىن جوعارعى كەڭەستىڭ شەشىمى كەرەك...
ءيا, كولبين ساستى, قاتتى ساستى. اككى ساياساتكەر ۇسىنىس جاسادى.
– ءوز ەركىڭىزبەن ارىز بەرىپ, قىزمەتتى بوساتساڭىز قايتەدى؟
ءىرى ادامدار ءىرى قادامدار جاساي الادى. عالىم ارىزىن جازىپ بەردى. بىراق ابىرويىنان ايىرىلعان جوق, قايتا حالىق, ۇلت ماقتانىشىنا اينالعان تۇلعا بولىپ قالدى».
ارينە وسى ءبىر شاعىن پىكىردەن-اق كوپجاسار نارىباەۆتىڭ قايراتكەرلىك كەلبەتى اشىلا تۇسەدى. ال بىراق كوبەكەڭدى, كوپجاسار نارىباەۆتى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ونىڭ ءوز جازعاندارىن زەردەلەي وقىپ, جۇرەك ەلەگىنەن وتكىزۋ قاجەت. ارينە ءار ادام ءۇشىن وسكەن ورتا, تۋعان اۋىل, اكە-شەشە ەرەكشە ورىن الادى. اناسى, اكەسى, اجەسى تۋرالى جازعاندارىن تەبىرەنبەي وقۋ مۇمكىن ەمەس.
ارينە كوبەكەڭ ەكونوميست-عالىم بولعانىمەن, ونىڭ رۋحىن بيىكتەتىپ تۇراتىن ۇلى تۇلعالار بولدى. «وتان وتباسىنان باستالاتىنى» سياقتى, ەڭ العاشقى تاۋ-تۇلعالارى – اتا-اناسى. دەگەنمەن عالىم, اكادەميك ءۇشىن ءوز ۇلتىنىڭ ۇلى تۇلعالارى تۋرالى تولعانباۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. سوندىقتان دا «فارابي ءىلىمى» تۋرالى وي تولعادى. اقىرى 1991 جىلدىڭ 23 قازانىندا قازاق كسر-ءىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى س.تەرەششەنكو س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اتىن وزگەرتۋ تۋرالى قاۋلىعا قول قويدى. وسىلاي تاريحي تۇلعا ءوز حالقىنا ماڭگىلىككە ورالدى.
كوپجاسار نارىباەۆ «مۇحاممەد حايدار دۋلاتي – قازاقتىڭ تۇڭعىش تاريحشىسى» اتتى كولەمدى دۇنيە جازدى.
«مۇحاممەد حايدار دۋلاتي XV-XVI عاسىرداعى قازاق حاندىعى تاريحىن, ونىڭ ىشىندە حاندىقتىڭ قۇرىلۋ تاريحىن ارعى موعولستان مەملەكەتىنىڭ ومىرىمەن تىكەلەي بايلانىستا الىپ قاراستىرادى», دەپ جازدى ول. اتالمىش تۋىندى ۇلت تاريحىن باعامداۋ جولىنداعى تىڭ سوقپاق بولدى. اۆتور «مۇحاممەد حايدار ءدۋلاتيدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن ورتا مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تاريح پەن ادەبيەتكە قاتىستى پاندەرىنە جەكە تاراۋ رەتىندە ەنگىزىپ وقىتۋدىڭ دا ءبىزدىڭ زامانىمىز ءۇشىن مادەني-الەۋمەتتىك ماڭىزى زور», دەپ پايىمدادى.
شىنىندا, قازىر ەلباسى جاريالاپ, «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماسەلە قويىلىپ جاتقان كەزدە كوبەكەڭ ايتقان يدەيا جۇزەگە اسسا, نۇر ۇستىنە نۇر ەمەس پە؟!
قالاي بولعاندا دا كوپجاسار نارىباەۆ – ناعىز اكادەميك, ەنتسيكلوپەديست تۇلعا. ول بىردە «قازىبەك تاۋاسار ۇلى – ايتۋلى تاريحي تۇلعا» دەپ جازسا, ەندى بىردە «اباي – تۇتاس ءبىر الەم» دەپ تولعاندى. «جىر الىبى – جامبىل» دەپ قالام تەربەدى. جالپى كوبەكەڭنىڭ د.ا.قوناەۆ تۋرالى جازعان « ۇلىنى ۇلىقتاي بىلەيىك», م.بەيسەباەۆ تۋرالى «ەلىنە شۋاق شاشىپ, نۇرىن توككەن», م.اۋەزوۆ تۋرالى «ۇستاز. عۇلاما. سۋرەتكەر», ا.اسقاروۆ تۋرالى «فەنومەن», ءو.جانىبەكوۆ تۋرالى «قازاق مادەنيەتىنىڭ قامقورشىسى», ءا.ءشارىپوۆ تۋرالى «اياۋلى ءادي اعانىڭ اڭگىمەلەرى» اتتى ماقالالارى, ءوز زامانداستارى تۋرالى ەسسەلەرى كوپجاسار نارىباەۆتى بىلىمدىلىك پەن بىلىكتىلىكتىڭ شىڭىنا شىعاردى. ول نەنى جازسا دا, تەرەڭ زەرتتەپ, سالىستىرىپ, زامانمەن, قوعاممەن قابىستىرىپ, ەكشەپ جازادى. سوندىقتان دا «تۇلعالارعا تاعزىم» ەتىپ ءوزىن وسىرگەن, ءوزىن جەتكىزگەن, ءوزىن عىلىم مەن ءبىلىم بيىگىنە كوتەرگەن ۇلتىنا ءوزى دە تاعزىم جاسايدى. « ۇلىق بولساڭ كىشىك بول» دەگەن وسىنداي ادامدارعا قاراپ ايتىلادى.
ادامنىڭ جان دۇنيەسى ءارتۇرلى جاعدايدا اشىلادى. تاعدىر ادامدى بيىككە كوتەرەدى, قۇزعا دا قۇلاتادى. بىراق بىرەگەي تولاعاي تۇلعالار عانا مۇندايدا سىنبايدى, قايتا شيرايدى. حالقىنا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىنە اينالادى. بىراق جانىڭدى جەگىدەي جەگەن وي يىرىمدەرى كەيدە ولەڭ جولدارىنا اينالعاندا باسقا كۇيگە تۇسەدى. ويتكەنى پوەزيا قازاقپەن ەگىز. ۇلتتىڭ مۇڭى دا, ءوز جۇرەگىڭنىڭ نۇرى دا ولەڭ جولدارىندا كەستەدەي بولىپ ورنەكتەلىپ جاتادى. وسى كۇنگە دەيىن كوبەكەڭنىڭ ولەڭ جازاتىنىنان بەيحابار ەدىم. قولىما كوبەي نارباي ۇلىنىڭ «جاسىرىن جاتقان جىرلارىم» اتتى ولەڭ كىتابى تۇسكەندە تاڭىرقاي دا توسىرقاي دا قارادىم. انىقتاپ قاراسام كوپجاسار نارىباەۆ كوكەمنىڭ ولەڭدەرى ەكەن. قايراتكەرلىگىن, كۇرەسكەرلىگىن ءبىرشاما بىلگەنىممەن عالىم جۇرەگىن ولەڭ قاشان, قالاي قوزعادى ەكەن دەگەن ويلار بولعانى جاسىرىن ەمەس. ادەبيەتشى-مامان بولعاندىقتان كىتاپتى اۋدارىستىرسام, مۇندا وتكەن عاسىردىڭ 50-60-شى جىلدار مەن ىزعارلى 1986 جىلدان كەيىنگى ولەڭدەر توپتاستىرىلعان ەكەن. سونىمەن «جاسىرىن جازىلعان جىرلاردىڭ» شۋماقتارىن قۋالاي وقي باستادىم.
وقىرمانعا ارناۋ ولەڭىن كوبەكەڭ:
...بۇل جىرلار ءالى ەش جەردە باسىلماعان
گۇلدەردەي قاۋىزىنان اشىلماعان.
جۇرەكتى شىمىرلاتىپ شىققان ءسوز عوي,
سوندىقتان كورىنەدى اسىل ماعان.
ارينە, مارجان ەمەس مۇنىڭ ءبارى,
بولسا دا جۇرەگىمە مەنىڭ ءدارى.
كەرەگىن, وقىرمانىم, ءوزىڭ تاڭدا,
بولسا ەگەر ءسوزدىڭ ءمانى, ويدىڭ ءنارى, – دەيدى.
حوش دەيىك! ارينە ەكى اۋىز ولەڭ جازبايتىن قازاق جوق. كوبەكەڭ دە «ابايشىلاپ» «كەرەگىن» ءوزىڭ تاڭدارسىڭ دەپ وقىرمانعا جۇگىنەدى.
كىتاپ «جاستىق شاق سىرلارى», «جەلتوقسان جاڭعىرىعى», «ارناۋ جىرلار», ء«وزىم تۋرالى», «شىمشىما شۋماقتار» جانە «فازۋ اليەۆادان ەركىن اۋدارما» اتتى تاراۋلاردان تۇرادى.
سونىمەن كوبەكەڭنىڭ سىر ساندىعىن اشىپ كورەلىك. «العاشقى جىر» 1956 جىلى جازىلىپتى.
...جۇرەگىمنىڭ جان سىرىن
وزەگى ەتىپ بۇل جىردىڭ.
جازدىم گ ۇلىن ءومىردىڭ
ماساتىداي قۇلپىرعان.
شەرتتىم سازىن كوڭىلدىڭ
جاس جۇرەكتە بۇلقىنعان.
جازدىم ويدىڭ سىرلارىن...
بۇل كوبەكەڭنىڭ جان سىرى. دوستارىنا سىرى. سوندىقتان دا مەن بۇل ولەڭدەرگە سول ءبىر بالالىق شاقتىڭ تازا تۇماسىنداي قارادىم. «اقىندىق پا» دەگەن جىرىندا ولەڭ ولكەسىنە سەسكەنە قارايدى.
...اقىندىق پا سول سەزىم,
بار ما دارىن ازداعان؟
جوق اشەيىن جاس كەزدىڭ
قۇمارى ما قايتپاعان.
وسىلاي كوبەكەڭ پوەزيالىق تالانتقا ەكىۇداي سەزىممەن قارايدى. جانە جانى اقىندىقتىڭ اساۋ شىڭ ەكەنىن سەزەدى. سوندىقتان دا ولەڭدى ءوزى ءۇشىن, كوڭىل كۇيى ءۇشىن جازۋعا بەل بايلاپ, بۇكىل عۇمىرىن ەكونوميكا ىلىمىنە ارنايدى. ماحاببات جىرلارى دا, دوس كوڭىل, سەزىم جىرلارى دا وسىنى مەڭزەيدى. ال جەلتوقسان جىرى مۇلدەم بولەك.
...اباي ايتىپ كۇڭىرەنگەن قازاعىم,
بولدىڭ عوي سەن تالاي ەلدىڭ مازاعى.
باسقا تۇسكەن وزگە سورىڭ از با ەدى,
تاريحتىڭ تارتىپ ىلعي ازابىن.
قاشان باسىڭ قوسىلادى ەل بولىپ,
اۋىزبىرلىك, ىنتىماعىڭ كەڭ بولىپ.
الاۋىز بوپ وتەسىڭ بە وسىلاي,
كىم كورىنگەن يت پەن قۇسقا جەم بولىپ؟
ءيا, ءار ادام جۇمباق. ءار ادامنىڭ تاعدىر-تالايى بولەك-بولەك. بىراق قانداي قيىنشىلىق كورسە دە كوبەكەڭە اللانىڭ نۇرى تۇسكەندەي كورىنەدى. ول ادالدىقتىڭ, ادامدىقتىڭ, پاراساتتىلىقتىڭ ارقاسىندا ۇلتتىڭ ءسوزىن سويلەۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. «تار جول, تايعاق كەشۋدە» ۇلتىمەن بىرگە بولدى قازاقتىڭ اسىل تۇلعالارىن تۇگەندەدى. ءوزى دە وسىلاي اسىل تۇلعاعا اينالىپ كەتتى.
ءۋاليحان قاليجانوۆ,
ۇعا اكادەميگى
