قۋانىشقا قاراي, قازاقستاندا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ تەگىن ءارى قولجەتىمدى بولىپ وتىر. الەمنىڭ دامۋشى ەلدەرىمەن سالىستىرعاندا وتاندىق دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى مەن ءبىلىم دەڭگەيى جوعارى سانالاتىندىعى جايلى دەرەكتەر بار. ارينە تۇتاس سالاعا شاققاندا كوپتەگەن ماسەلە بارى تاعى راس. بىراق, جالپى العاندا ەلدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىنىڭ جۇمىسىنا لايىقتى باعاسىن بەرۋىمىز كەرەك. ال ەل مەديتسيناسىنىڭ دامۋ ديناميكاسى ايماقتارداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىنىڭ جۇمىسى نەگىزىندە ايقىندالاتىنى ءسوزسىز. كوپ جاعدايدا وبلىس ورتالىقتارى مەن اۋدان, اۋىلدارداعى اۋرۋحانا, ەمحانالاردىڭ جۇمىسىنا سىن كوپ ايتىلادى. بۇل بىرنەشە وتكىر فاكتورلاردىڭ سالدارىنان تۋىندايتىن ماسەلە. بىلىكتى مامانداردىڭ الىستاعى ەلدى مەكەندەرگە ەرىكتى تۇردە بارماۋىنان كادر تاپشىلىعى ناقتى سەزىلەدى. مەديتسينالىق كەرەك-جاراقتىڭ دا شاعىن ەمحانالاردىڭ ماڭدايىنا بۇيىرمايتىنى تاعى بار. ورتالىقتان تىسقارى اۋدان مەن اۋىلداردا نەگىزىنەن جاسى كەلگەن, دەنساۋلىعى سىر بەرگەن ادامداردىڭ تۇراتىنى دا وڭىرلەردەگى مەديتسينالىق قىزمەتكە سۇرانىس تۋدىرىپ, قاجەتتى دارىگەرلەردىڭ جۇمىسىنا زارۋلىك پايدا بولىپ وتىر. بىراق بارلىق سىندارلى جاعدايعا قاراماستان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ مەن ادام جانىنا اراشا تۇرۋ كۇرەسىندەگى ءىسى العا جىلجىپ كەلەدى. بۇل ايماقتارداعى اق جەلەڭدى جانداردىڭ جۇمىسىنان ايقىن اڭعارىلادى.
مىسالعا, 2 ملن-عا جۋىق تۇرعىنى بار الماتى وبلىسىنداعى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى جىل سايىن جاقسارىپ كەلەدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. باستىسى, وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋ دۇرىس جولعا قويىلعان. ونى سالاعا بولىنگەن قارجىنىڭ ەسەلەپ ارتۋىنان بايقاۋعا بولادى.
– 2017 جىلى وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ارنالعان قارجى 82,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ 74,7 ملرد تەڭگەسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن, قالعان 8,1 ملرد تەڭگەسى جەرگىلىكتى بيۋدجەت قورجىنىنان بولىنگەن. وسىلايشا, وتكەن جىلعى بولىنگەن قارجى ارعى جىلمەن سالىستىرعاندا 14 پايىز-
عا كوبەيدى, – دەيدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان ىسقاق.
وبلىستا اۋرۋحانالار مەن فەلدشەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ عيماراتتارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ مەن ەمحانالاردى جاڭادان سالۋ ساتىمەن جۇزەگە اسىپ جاتىر. قازىر بارلىق اۋدان ورتالىقتارىنداعى مەديتسينالىق نىساندار جوندەلىپ, اۋرۋحانالارداعى ورىن جەتىسپەۋشىلىگى شەشىمىن تاپقان. ادام سانىنىڭ ارتۋىنا وراي وبلىس پەن اۋدان ورتالىقتارىندا بالالار ەمحاناسى, پەرزەنتحانا مەن كوپ سالالى اۋرۋحانا جاڭادان سالىندى. الىس اۋىلداردىڭ بارلىعىندا دەرلىك دارىگەرلىك قوسىن مەن «جەدەل جاردەم» كولىگى قىزمەت كورسەتەدى. العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جۇمىسى كوڭىلدەن شىعادى.
وكىنىشكە قاراي, جەتىسۋدا دارىگەر جەتىسپەۋشىلىگى بار. قازىر وبلىسقا 106 دارىگەر كەرەك. اسىرەسە ناۋقاس ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە كومەككە كەلەتىن رەانيماتولوگ, نەوناتولوگ, گينەكولوگ, پەدياترلار سياقتى مامانداردىڭ ورنى بوس تۇر. كادر تاپشىلىعى وبلىس ورتالىعىنان الىستاۋ جاتقان اۋدانداردا قاتتى سەزىلەدى. تاجىريبەلى دارىگەرلەردىڭ زەينەتكە شىعۋىنا وراي, ولاردىڭ ورنىن باساتىن جاس ماماندار اراسىنداعى ساباقتاستىق جالعاسىن تاپپاي تۇر. ويتكەنى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە تولەنەتىن جالاقىنىڭ ازدىعى مەن اۋىلداردا الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ جوقتىعى جوعارى ءبىلىم الىپ جۇمىس ىزدەگەن جاستاردىڭ اۋىلعا كەلۋىنە كەدەرگى بولىپ وتىر.
– ءبىزدىڭ اۋداندا دارىگەر جەتىسپەۋشىلىگى جوق. كەرىسىنشە, مەيىربيكەلەر مەن سانيتارلاردىڭ ورنى ءۇشىن رەزەرۆ جاساپ قويامىز. سەبەبى ىرگەمىزدە الماتى قالاسى تۇر. وركەنيەت قول سوزىمدا. باسپانا جاعىن دا قينالماي شەشۋگە بولادى. ال وبلىستىڭ باسقا اۋداندارى ءۇشىن جاقسى كادر تابۋ قيىن ەكەنى راس, – دەيدى بىزبەن اڭگىمەسىندە ىلە اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى مايرا ەگەمبەرديەۆا.
ىلە اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنا ارنايى توقتالىپ وتىرعانىمىزدىڭ ءوز سەبەبى بار. وسى جىلدىڭ باسىندا بۇل اۋرۋحانادا الەمگە ايگىلى وڭتۇستىك-كورەيالىق حيرۋرگ, پروفەسسور چجو حيون-مين ىشكى اعزالاردى الماستىرۋ مەن وبىردى حيرۋگيالىق جولمەن ەمدەۋ جونىندە شەبەرلىك ساباعىن وتكىزىپ, ناۋقاستارعا كۇردەلى وپەراتسيا جاساۋدى ۇيرەتكەن. ناتيجەسىندە اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ وتاشىلارى دەرتى جانىنا باتقان اۋرۋلارعا وتا جاساۋعا بەل شەشىپ كىرىسە باستادى. بۇل ءىستىڭ باسىندا وسى اۋرۋحانانىڭ حيرۋرگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ايدىن ەلىكباەۆ ءجۇر. ايتپاقشى, ايدىن 2017 جىلى «الماتى وبلىسىنىڭ ۇزدىك دارىگەرى» اتانىپ, سىيلىققا اۆتوكولىك مىنگەن بولاتىن.
الىستاعى اۋىلدا جاسالعان تاعى ءبىر كۇردەلى وتا تۋرالى ءبىز جاقىندا ارنايى ماقالا جازعان بولاتىنبىز. وندا سارقان اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا بەلگىلى حيرۋرگ نۇرلان ارىن وڭەش پلاستيكاسى وتاسىن جاساپ, كۇيىكتەن زارداپ شەككەن جاس بالانى قۇتقارىپ قالعانى جايلى بايانداعانبىز. دەمەك ايماقتاعى اۋرۋحانالار تۋرالى ايتقاندا ۇنەمى سىني كوزقاراس ۇستانباي, ادىلەتتى بولۋعا ءتيىسپىز.
ارينە وبلىس مەديتسيناسىنداعى ولقىلىقتاردى, ونىڭ ىشىندە دارىگەرلەردىڭ سالعىرتتىعىنان بولعان كەمشىلىكتەردى جاسىرۋعا بولمايدى. ماسەلەن, انا مەن بالا ءولىمى بىلتىر بىرنەشە رەت تىركەلدى. رايىمبەك, قاراساي, بالقاش, ىلە اۋداندارى مەن تالدىقورعان, تەكەلى قالالارىندا بولعان قايعىلى وقيعالاردىڭ الدىن الۋدا جەرگىلىكتى اق جەلەڭدىلەر مۇمكىندىكتى تولىق پايدالانا الماعان. بيىلعى جىلدىڭ باسىندا قاراتال اۋدانىنداعى ءتۋابىتتى ناۋقاس نارەستەنىڭ ومىرىنە اۋدان دارىگەرلەرى ارا تۇرا المادى. ايماقتا جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ تارالۋى دا كوبەيگەن. تالدىقورعان قالاسىندا برۋتسەللەز سىرقاتىنىڭ انىقتالۋىنا وراي, ونىڭ وشاعى دەر كەزىندە زالالسىزداندىرىلماعانى دا اقتاۋعا بولمايتىن مىسال. دارىگەرلەردىڭ نەمقۇرايدىلىعى مەن قىزمەت بارىسىنداعى جاۋاپسىزدىعىنان ەم الۋشىلاردىڭ ءوز بەتىنشە ارەكەت ەتۋى كوبەيگەن. مۇنىڭ سوڭى قايعىلى جاعدايعا اپارىپ سوعۋدا. جاقىندا جاركەنت قالاسىنداعى ءدارىحانالاردىڭ بىرىندە ەكپە سالدىرعان تۇرعىن كەنەتتەن قايتىس بولعان ەدى. مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىنا جاسالاتىن باقىلاۋدىڭ السىزدىگىنەن بە, كەزدەيسوق ورىنداردا ەكپە سالۋ مەن ليتسەنزياسى جوق ەمدەۋشىلەر قاتارى ارتىپ تۇر. اقىلى قىزمەت كورسەتەتىن مەديتسينا مەكەمەلەرىندەگى جاعداي دا سىن كوتەرمەيدى ەكەن.
جالپى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنگەن قارجى مەن ماتەريالدىق بازانى نىعايتۋعا قاتىستى جۇمىستاردىڭ كولەمىنە قاراپ وسىنشالىق قولداۋ جاسالىپ وتىرعان سالادا كەمشىلىك ورىن الماۋى كەرەك ەدى عوي دەگەن وي تۋادى. ماتەريالدىق بازا دەگەننەن شىعادى, بىلتىر عانا وبلىستا 15 دارىگەرلىك امبۋلاتوريالىق قوسىننىڭ قۇرىلىسى مەن 8 نىساننىڭ كۇردەلى جوندەلۋىنە 4,6 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالىپتى. بۇعان قوسا اۋىلدىق جەردە قىزمەت كورسەتەتىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە قوسىمشا اقى تولەۋگە دە قىرۋار قارجى قاراستىرىلعان ەكەن. بيىل دا ەمحانالاردىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ, 18 عيمارات جاڭادان سالىنباقشى. مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىن جۇزەگە اسىرۋ تولىقتاي اياقتالىپ, دارىگەرلەردىڭ كومپيۋتەرمەن قامتىلۋى مەن ينتەرنەتكە قوسىلۋىنا قاجەتتى مۇمكىندىك جاسالادى. بۇعان وبلىستىق بيۋدجەتتەن 352 ملن تەڭگە بولىنگەن.
ەندەشە, جەتىسۋلىق اق جەلەڭدى جاندارعا گيپپوكرات انتىنا ادال بولۋدان باسقا ماسەلە جوق ەكەن. ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان ەسكۋلاپ بولۋ كەلمەس, بىراق ەلگە ەتەنە جاقىنداپ, ء«بىزدىڭ سۇيىكتى دارىگەر» اتانۋىنا نە كەدەرگى؟..
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
