23 مامىر، 2018

مەكتەپ ءۆالسى تۋرالى وي

962 رەتكورسەتىلدى

سوڭعى قوڭىراۋ – مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ جانىن تەربەتەتىن اياۋلى ءسات. الابۇرتقان سەزىم، الىپ-ۇشقان ارمان، ءۇمىت پەن كۇدىك. ودان وزگە؟ مەكتەپ ءۆالسى. ءيا، مەكتەپ ءۆالسى تۋرالى ءار جۇرەك تۇكپىرىندە جازىلماعان ءبىر-ءبىر شىعارما بار شىعار. بۇل – مەكتەپ قابىرعاسىمەن، دوس-قۇربىلارمەن عانا قوشتاسۋ ەمەس، ىشتە بۇعىپ جاتقان ءمولدىر، العاشقى الاقۇيىن سەزىمدەرمەن دە قوشتاسۋ.

سوڭعى قوڭىراۋ مەرەكەسى ۇمىت بولا باستاعان سىرلى سەزىمدەردى ەسكە تۇسىرەدى. ەسكە تۇسەر تاعى ءبىر جايت بار. قازاق مەكتەپتەرىندە، ارالاس مەكتەپتەردە مەكتەپ ۆالسىنە ارنالعان انا تىلىمىزدەگى ءان نەگە ورىندالمايدى؟ سوڭعى قوڭىراۋ سالتاناتتارىنا تالاي كۋا بولىپ ءجۇرمىز. ءبارى جاراسىمدى بولىپ كەلە جاتقاندا ورىس تىلىندە وينالاتىن اۋەندەر كوڭىلدى نىلدەي بۇزادى. ۆ.تولكۋنوۆا، س.روتارۋ جانە باسقا دا رەسەي ەستراداسىنىڭ جۇلدىزدارى ورىندايتىن «پوسلەدني زۆونوك»، «شكولنىە دني»، «شكولنىي ۆالس» سياقتى اندەر قازاق مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم مەرەكەلەرىنەن قالماي كەلە جاتقالى قاشان؟!. ماسەلەن، «كوگدا ۋيدەم سو شكولنوگو دۆورا، پود زۆۋكي نەستارەيۋششەگو ۆالسا، ۋچيتەل ناس پروۆوديت دو ۋگلا، ي ۆنوۆ – نازاد، ي ۆنوۆ ەمۋ س ۋترا – ۆسترەچاي، ۋچي ي سنوۆا راسستاۆايسيا، كوگدا ۋيدەم سو شكولنوگو دۆورا»، دەپ كەلەتىن ورىس تىلىندەگى ءان ءماتىنى ابدەن ءسىڭىستى بولدى. ۇستازدىڭ دا، اتا-انانىڭ دا، وقۋشىنىڭ دا جارعاق قۇلاعىنا جاقىن، ۇلتتىق سانا-سەزىم سەلت ەتپەيدى. 

ارينە مۋزىكادا شەكارا جوق. بىراق قازاقستان بويىنشا اتالىپ وتەتىن ءبىلىم مەرەكەسىندە رۋحىمىزعا جاقىن، ىشكى بولمىسىمىزدان قايناپ شىققان شىعارما شىرقالسا، ۇلتتىق تاربيەنىڭ تاعى ءبىر ءتۇرى بولماي ما؟! مەكتەپتىڭ مىندەتى – بىلىممەن بىرگە ۇلت دانەگىن ەگۋ عوي. مىڭ بولعىر ا.زاتاەۆيچ جارىقتىقتىڭ قورجىنىن تولتىرعان قازاق دالاسىنان سوڭعى قوڭىراۋ ۇنىندەي سىڭعىرلاعان ءان تابىلادى. 

قازىر عالامتورعا جۇگىنگەن زامان. اۋىردىڭ ۇستىمەن، جەڭىلدىڭ استىمەن جۇرۋگە داعدىلانۋ ەڭبەك ەتۋدى عانا ەمەس، جادىمىزدى دا جوعالتىپ جاتىر. «مەكتەپ ءۆالسى» تۋرالى ءان ىزدەگەندە مەكتەپ اكىمشىلىگى مەن ۇجىمى عالامتوردىڭ «عالاماتىن» پايدالانباق بولاتىنى جاسىرىن ەمەس. الايدا ينتەرنەت مەكتەپ تۋرالى ۆالس پەن رومانستاردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ۇسىنعانىمەن، بۇل شىعارمالار كەيبىر اعايىندارىمىز سىندى ورىس تىلىندە شۇلدىرلەي جونەلەدى. ۇستازدار مەن وقۋشىلار ءارى-بەرى ىزدەپ عالامتوردان قازاق تىلىندەگى «مەكتەپ ءۆالسى» تابىلماعان سوڭ امال جوق، بوگدە تىلدەگى اندەردى قويادى. مۋزىكا پانىنەن ساباق جۇرگىزەتىن مۇعالىمدەر حالىق اندەرى مەن كومپوزيتورلارىنىڭ مۇراسىنان بولەك، ەل اراسىنداعى ءان-جىرعا دا قانىق بولسا، مۇنداي قىسىلتاياڭنان جول تاۋىپ كەتۋگە بولادى. ونداي دەڭگەي قايدا؟.. كوپشىلىك مەكتەپتەردە ءابىلاحات ەسپاەۆتىڭ ايگىلى «ۇستازىم» ءانى ايتىلادى. جۇرەككە جىلى تيەتىن ءان. ال شىرق ۇيىرىلە بيلەيتىن «مەكتەپ ۆالسىنە» كەلگەندە توسىلىپ قالامىز. قۇداي-اۋ، وسىندايدا اقىن ايجارىق ابىلقاسىموۆتىڭ سەبەزدەپ قۇيعان اق جاۋىنداي «مەكتەپ بىتىرۋشىلەر ءۆالسى» ء(انىن جازعان قايرات جانباۋوۆ) شىعارماسى قالايشا ەسكە تۇسپەيدى؟ بۇل ءان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءۇرجار اۋدانىنىڭ مەكتەپتەرىندە ءجيى ايتىلادى. اسىرەسە تاعدىرلى اقىننىڭ ءوزى تۇراتىن قابانباي مەن سول اۋىلعا جاقىن قارابۇلاق جانە بارلىق-اراسان ەلدى مەكەندەرىندەگى ورتا مەكتەپتەردىڭ جەرگىلىكتى ءداستۇرلى مەكتەپ ۆالسىنە اينالعان. 

ءاننىڭ العاشقى شۋماعىنىڭ ءوزى ادامدى تەز ەلىتىپ الا جونەلەدى: «مەكتەپتىڭ قوڭىراۋى، سوڭعى رەت سىلدىر ەتتى، قوشتاسار كەلدى ۋاقىت، جۇرەگىم ءدىر-ءدىر ەتتى». بۇدان ءارى قاراي قايىرماسى دا قايىرىلا سوققان تولقىنداي جان-دۇنيەڭىزدى جالقى ءسات جان-جاققا جەتەلەيدى: «تەبىرەندى تانىس كوڭىل، بەلگىسىز جول باستالىپ، سەن العاش ۆالسكە بۇل – شاقىردىڭ ءسال جاسقانىپ. جاپ-جاقىن بولساق تا ەندى، سەن ماعان قارا تىنباي. و، ۆالس، شارشات مەنى، ەسىمدە قالاتىنداي!» ال ەكىنشى شۋماعى بالالىقپەن دە، مەكتەپپەن دە قوشتاسۋ سىرىنداي توگىلەدى: «ۇستازىم ك ۇلىمدەگەن، شىنىمەن قالاسىڭ با، بالالىق بۇگىنمەنەن بۇلدىراپ باراسىڭ با؟ ساعىنىپ تۇرعاندايمىن، سەندەردى كوپ كۇن كورمەي، مەن ايتەۋ ارماندايمىن، مەكتەپتەن كەتكىم كەلمەي...».

تەربەلگەن ءانى سوڭعى قوڭىراۋعا سۇرانىپ-اق تۇر. ءسوزى جاتتاۋعا وڭاي ءارى بۇگىنگى كوپ كۇلدى-باداممەن سالىستىرۋعا كەلمەيتىن مازمۇندى. مۋزىكالىق ارلەۋدەن وتكىزىپ، تۇنىق داۋىستى تالانتتى انشىلەر ورىنداسا، ءاننىڭ دە، ءانشىنىڭ دە باعىن اشادى.

جالپى، ەلىمىزدەگى مىڭداعان مەكتەپ­تەردەگى «سوڭعى قوڭىراۋ» مەرەكەلىك شاراسىنىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى اندەرىن ءبىر ىزگە ءتۇسىرىپ بەكىتۋدى «تامىز ءماسليحاتى»، «جىل مۇعالىمى» سياقتى پەداگوگتەرگە ارنالعان كەلەلى باسقوسۋلاردا ءان-كۇي سابا­عىنىڭ ۇستازدارى مەن تاربيە ءىسى جونىندەگى مەڭگەرۋشىلەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. بۇل ماسەلەنى جەرگىلىكتى جەردە ۇيىمداستىرۋدى قالالىق، اۋداندىق ءبىلىم جانە ىشكى ساياسات بولىمدەرىنە جۇكتەسە، الىنبايتىن اسۋ بولماس. جىل سايىن ءجۇز مىڭ­داعان تۇلەكتىڭ جۇرەگىنەن ورىن السا، ەستى ءان دە عۇمىر سۇرەدى، ۇلتتىق مۋزىكا قازىناسى دا ۇمىتىلمايدى، رەسپۋبليكا مەكتەپتەرى دە رياسىز قابىلدايدى. بۇل ءۇشىن قورجىنداعى جاقسى اندەردى زاماناۋي ارلەۋمەن جازىپ، عالامتورعا سالۋ جەتكىلىكتى.

دۋمان اناش،
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇيدەن شىقپاي قازاقشا ۇيرەن

قوعام • بۇگىن، 13:08

«...تاۋىڭدا قىران قالدى ما؟»

ايماقتار • بۇگىن، 12:52

ءداستۇردى بۇلداۋ ما بۇل؟!

قوعام • بۇگىن، 12:23

كوروناۆيرۋس شاش ارقىلى جۇعادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 12:19

«التىن وردا» كۇيىن شىعاردى

رۋحانيات • بۇگىن، 11:21

كارانتيننەن كەلەتىن زارداپ مول

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:09

تاعى ءبىر ناۋقاس قايتىس بولدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:07

كونكۋرس جاريالانادى

قوعام • بۇگىن، 07:57

كورشىڭىزبەن قالايسىز؟

رۋحانيات • بۇگىن، 07:54

ۇقساس جاڭالىقتار