كەشە «رامادا پلازا» قوناقۇيىنىڭ «ىستامبۇل» زالىندا «سايلاۋ 2012: بەدەلباعالار مەن بولجامدار» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولىپ, ونىڭ الدىندا ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايگۇل سادۋاقاسوۆا جۋرناليستەرگە ارناپ بريفينگ وتكىزدى.
بريفينگتە ينستيتۋت ديرەكتورى سايلاۋ ناۋقانى كەزەڭىندە الەۋمەتتانۋ زەرتتەۋلەرىنىڭ رولىنە توقتالىپ, ونىڭ نەگىزىندە حالىقتىڭ سايلاۋعا دەگەن بەلسەندىلىگى, سايلاۋالدى دوداعا قاتىسۋشىلاردىڭ بەدەلباعالارى تۋرالى وبەكتيۆتى اقپارات جيناقتالىپ, ولاردىڭ حالىققا جەتكىزىلىپ وتىراتىنىن جانە داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا بولجاۋلار قامتىلاتىنىن ايتىپ, الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەردىڭ سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن تەتىكتەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن قاپەرگە سالدى.
بۇل جۇمىستار ۇگىت-ناسيحات ناۋقانى كەزىندەگى وزگەرىستەردىڭ ديناميكاسىن بايقاپ وتىرۋعا كومەكتەسىپ, ۇگىت-ناسيحات اسەرىنەن ەلەكتورالدىق ءورىستىڭ قۇبىلمالىعىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەگەن ايگۇل كاكىمبەكقىزى ساۋال جۇرگىزۋ ەكى دۇركىن وتكىزىلەتىنىن, ونىڭ العاشقىسى سايلاۋ ناۋقانىنىڭ باسىندا, ەكىنشىسى, سايلاۋ اياقتالۋى كەزىندە ەكەنىن ايتتى. ءار تولقىندا 2000 ادامعا ساۋال جۇرگىزىلىپ, ىرىكتەمەگە ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارى, استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ تۇرعىندارى ەنىپ, وندا سايلاۋ جاسىنداعى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ جىنىسى, جاسى, ەتنوسى, ءبىلىمى رەپرەزەنتاتسيالانادى, الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى كوپشىلىك قاۋىمعا تانىستىرىلادى, بۇل ءبىزدىڭ زەرتتەۋلەرىمىزدىڭ اشىقتىعى مەن جاريالىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
وسىلاي دەگەن ول ينستيتۋتتىڭ سايلاۋ وتكىزىلەتىن كۇنگى جۇمىستارىنان دا حاباردار ەتتى. ول بويىنشا الەۋمەتتىك ساۋالداما جۇرگىزۋشىلەر سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنەن شىعابەرىس جەرلەردە «Exit Pool» ساۋالدامالارىن جۇرگىزىپ, سايلاۋ بارىسىنداعى داۋىس بەرۋدى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ رەسمي مالىمەتتەرى جاريالانعانشا ءوز قولدارىنداعى دەرەكتەردىڭ ناتيجەلەرىن جۇرتشىلىققا جەتكىزەدى جانە ول «سايلاۋ تۋرالى» زاڭعا, ياعني 27-باپتىڭ 9-تارماعىنا سايكەس جۇرگىزىلەتىنىن باياندادى. ساۋالداما جۇرگىزۋ سايلاۋشىلاردىڭ ەرىك-جىگەرىنە قانداي دا ءبىر اسەرىن تيگىزبەيدى جانە سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىنا دا ىقپال ەتپەيدى, دەدى ا.سادۋاقاسوۆا.
دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى كەڭەسكە مودەراتورلىق ەتۋشى ايگۇل سادۋاقاسوۆا 2012 جىلدىڭ 15 قاڭتارىندا قازاقستاندا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتارىنىڭ سايلاۋىن قولدانىستاعى زاڭناما تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ, اشىق تا ءادىل باسەكەلەستىكپەن وتكىزۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, بۇل ەلىمىزدەگى دەموكراتيانى ودان ءارى نىعايتۋداعى ماڭىزدى قادام بولىپ تابىلاتىنىن اتادى. سودان كەيىن بۇكىلرەسەيلىك قوعامدىق پىكىرلەردى زەرتتەۋ ورتالىعى باس ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى كونستانتين ابراموۆقا ءسوز بەردى.
شەشەن جينالعاندار نازارىنا وزدەرى جۇرگىزگەن الەۋمەتتىك ساۋالدامالاردىڭ قورىتىندىلارىن, ولاردى جۇرگىزۋ ادىستەمەلەرىن جانە قاي وڭىردە قانداي پارتيالاردىڭ كوپ داۋىس العاندارىن, ءارى ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ سىندى ءىرى مەگوپوليستەردە «ەدينايا روسسيا» پارتياسىنىڭ باسىم, بىراق دوميناتتى پارتيا سانالمايتىنىن العا تارتتى. «تسەسسي-قازاقستان» ديرەكتورى, الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بوتاكوز راقىشەۆا ەلىمىزدە 90 جىلداردىڭ اياعىندا باستالعان «Exit Pool» ساۋالدامالارىنىڭ العاشىندا قانداي قيىندىقتارعا كەزىككەنىن, ال كەيىن حالىقتىڭ وعان دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ, قازىرگى كۇنى ونىڭ سايلاۋدىڭ ماڭىزدى ءبىر بولشەگىنە اينالىپ بارا جاتقانىن كولدەنەڭ تارتتى.
مۇنان سوڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى كۇلايشا اقتاەۆا, «دەموكراتيا ينستيتۋتىنىڭ» جوبالار ديرەكتورى, الەۋمەتتىك عىلىمدار كانديداتى يۋليا كۋچينسكايا سياقتى عالىمدار ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
2007 جىلى پارلامەنت ماجىلىسىنە سايلاۋ ءوتكىزىلگەندە دە ءبىزدىڭ ينستيتۋت ءوز زەرتتەۋلەرىن جۇرگىزدى, دەدى ول. ول ۋاقىتتا ءبىز كۇن سايىن تەلەفون ارقىلى ساۋالداما وتكىزىپ, ناتيجەسىندە, حالىقتىڭ سايلاۋعا دەگەن بەلسەندىلىگى ءبىز باعامداعان ولشەمنەن الشاق كەتپەگەن بولاتىن. ال قازىرگى زەرتتەۋلەر بويىنشا پارتيالاردىڭ بەدەلباعالارى تومەندەگىدەي: ارينە, ءبىرىنشى ورىندا حالىقتىڭ 75 پايىزى سەنىم ارتاتىن بيلىك باسىنداعى «نۇر وتان» حدپ تۇر. ەكىنشى ورىندا 7,5 پايىزبەن «اق جول» كەلەدى. ءۇشىنشى ورىنعا 2,1 پايىزبەن «ازات» پارتياسى ورنىققان. ال 2 پايىزبەن قازاقستان كوممۋنيستىك حالىقتىق پارتياسى سوڭعى ورىنداردىڭ ءبىرىن الىپ وتىر. بەسىنشى جانە التىنشى ورىنداردا «ادىلەت», «رۋحانيات» پارتيالارى, دەگەن يۋ.كۋچينسكايا 18-19 قاراشادا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەردى نازارعا ۇسىندى. ول بويىنشا سۇرالعانداردىڭ 61,3 پايىزى ەلەكتورالدى بەلسەندىلىك تانىتىپ, ونىڭ 52,1 پايىزى مىندەتتى تۇردە داۋىس بەرەتىنىن, 9,2 پايىزى داۋىس بەرۋلەرى مۇمكىن ەكەندىكتەرىن ايتقان.
وتىرىسقا قاتىسقان عالىمدار ءوز پايىمدارىمەن ورتاقتاسا كەلىپ, ەلىمىزدەگى سايلاۋ ناۋقانىنا قانداي دا ءبىر ءدارەجەدە قاتىساتىن ساراپشى قوعامداستىققا ۇندەۋ جولدادى.
انار تولەۋحانقىزى.
----------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.
