وسى تۇرعىدان كەلگەندە, مەملەكەتتىك رەكرۋتينگ ءتيىمدى جۇمىس جاساپ وتىر ما؟ «ەڭبەك داعدىلارىن دامىتۋ جانە جۇمىس ورىندارىن ىنتالاندىرۋ» جوباسىنىڭ الەۋمەتتانۋشىلارى مەن ساراپشىلارى وسى سۇراقتىڭ جاۋابىن ىزدەدى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ كاسىبي جارامدىلىعى تولىعىمەن تەكسەرۋدەن ءوتىپ, ەندى ولاردى تۇبەگەيلى جاڭا وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر. ءتىپتى ناقتى وزگەرىستەر زاڭ دەڭگەيىندە قاراستىرىلىپ قويىلعان.
قوعامدىق پىكىرلەردى زەرتتەۋ ورتالىعى (تسيوم) جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ كليەنتتەرى اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزسە, «ك-BAGDAR» حالىقارالىق قوعامدىق قورى ورتالىقتاردىڭ ىشكى قاجەتتىلىكتەرى مەن مۇمكىندىكتەرىنە زەرتتەۋ جاسادى.
جۇرت جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى جۇمىس تابۋعا بولاتىنىن ادەتتە ءوز تۋىستارىنان, دوستارىنان, ياكي كورشىلەرىنەن ءبىلىپ جاتادى. ەڭ باستىسى, مۇندا كوبىنە كوپ قيىن جاعدايدا جۇرگەن ادامدار كەلەدى. ورتالىقتىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن كليەنتتەردىڭ 2,5 پايىزىندا عانا ماتەريالدىق قيىنشىلىقتار بولمايدى ەكەن. مۇندا كەلەتىندەردىڭ جارتىسىنىڭ اقشاسى تەك ازىق-ت ۇلىككە عانا جەتەدى. ال كيىم ساتىپ الۋ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى تولەۋ ولاردىڭ قالتاسىنا ۇلكەن سالماق تۇسىرەدى. جاستىق شاق پەن كەمەل جاس تا – جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا كەلەتىن كليەنتتەردىڭ باسىنداعى باستى قايعى: تاجىريبەسى جوق بولعاندىقتان, جاستار جۇمىس تابا الماي جۇرگەن بولسا, 40-تان اسقانداردىڭ جاسى ۇلكەن جانە قاجەتتى ءبىلىم دەڭگەيى بولماعاندىقتان, ناپاقاسىن تابا الماي ولار دا دال.
جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى وسىنداي قيىن جاعدايعا تۇسكەندەرگە كومەكتەسە الا ما؟ جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ كورسەتكەندەي, كومەكتەسەدى ەكەن. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 83 پايىزى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا ولارعا ناقتى قولداۋ كورسەتىلدى دەپ جاۋاپ بەرگەن. ولاردىڭ كەيبىرەۋى جاڭا كاسىپتى مەڭگەرىپ شىقسا (21%), كەيبىرەۋىنە تۇراقتى جۇمىس تابىلعان (20%) نەمەسە الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرىلعان (13%). قالعانى قوعامدىق جۇمىستارمەن اينالىسىپ ءجۇر (13%). جالپى العاندا, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ كومەگىنە جۇگىنگەندەردىڭ 70,2 پايىزى مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە «بەس» دەگەن باعاسىن بەرگەن. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ 38 پايىزى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا جۇمىسشىلاردى تاۋىپ بەرۋگە كومەكتەسكەنىن ايتقان. ولار وسىندا قىزمەتكەرلەردى ىرىكتەۋ جانە جۇمىسشىلاردى تەگىن كاسىبي وقىتۋدان وتكىزۋ جونىندە كەڭەس الا العان. تەحنيكالىق بازانىڭ السىزدىگى, قىزمەتكەرلەرگە ارتىلعان جۇمىستىڭ كوپتىگى سىندى ىشكى قاجەتتىلىكتەرگە قاراماستان, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ءوز جۇمىسىن ادال اتقارىپ وتىر. ال مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ ولاردىڭ ەڭبەگىن بۇدان دا جاقسى ەتۋگە جاعداي جاساماق.
2018 جىلدىڭ 16 ساۋىرىندە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە كوشى-قون ماسەلەسى جونىندەگى زاڭناماعا تۇزەتۋلەر قابىلداندى. ەندى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ءتيىمدى تۇردە جۇمىس جاساي الادى. ورتالىقتاردىڭ ۇيىمدىق-قۇقىقتىق قۇرىلىمى وزگەرىپ, ەندى ولار زاڭدى تۇلعا مارتەبەسىنە يە بولادى, دەمەك ءوز جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىن كوتەرۋگە مۇددەلى بولىپ, ۇسىناتىن قىزمەت تۇرلەرىن كەڭەيتە الادى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى پرواكتيۆتىك فورماتتا جۇمىس جاساپ, ۋاقىت تالابىنان وزا قىزمەت ەتەتىن بولادى.
سونداي-اق, جۇمىسسىزداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا جەكەمەنشىك رەكرۋتينگتىك اگەنتتىكتەر دە تارتىلادى, قىزمەتتەردىڭ ءبىر بولىگى اۋتسورسينگكە ولارعا بەرىلەدى. جۇمىسپەن قامتۋ جۇيەسىنە جەكەمەنشىك اگەنتتىكتەردى قوسۋ دا زاڭناما جۇزىندە رەتتەلەدى. وسى تۇستا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى جەكەمەنشىك اگەنتتىكتەرمەن باسەكەگە تۇسە الادى. ال بىرىڭعاي ەلەكتروندىق بيرجا رەكرۋتەرلەردىڭ بارلىعى ءۇشىن ولاردىڭ مارتەبەسىنە قاراماستان قولجەتىمدى بولاتىن وڭتايلى قۇرالعا اينالادى. وسىلايشا نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ بارلىعىندا ورتاق ماقسات جانە تەڭدەي مۇمكىندىكتەر پايدا بولادى.
«ەڭبەك داعدىلارىن دامىتۋ جانە جۇمىس ورىندارىن ىنتالاندىرۋ» جوباسى اياسىندا بۇكىل ەلىمىزدەگى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ جانە اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدىكتەرىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى مەن الەۋەتىنە بيىل باعالاۋ جۇرگىزىلىپ بىتەدى. باعالاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ولاردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋگە ارنالعان جوسپار دايىندالىپ, وعان سايكەس جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقپەن قامتاماسىز ەتىلىپ, قىزمەتكەرلەر بىلىكتىلىكتى كوتەرۋ كۋرستارىنان وتەدى. وسى شارالار جۇمىسپەن قامتۋ ىسىمەن اينالىسىپ وتىرعان مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ جۇمىس ساپاسىن كوتەرۋگە جاعداي جاساماق.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
