سوڭعى بەس جىل ىشىندە قالا باسشىلىعى «قىزىل جيەككە» ورنالاسقان, سانيتارلىق نورمالار مەن مەگاپوليستىڭ ارحيتەكتۋرالىق كەلبەتىنە ساي كەلمەيتىن 20-دان استام بازاردى جويعان بولاتىن. قازىرگى كەزدە ولاردىڭ ورنىنا جۇرگىنشى ايماقتارى, قوعامدىق كولىك ءۇشىن كەڭەيتىلگەن جولدار, جەر ءۇستى وتپەلى جولدارى پايدا بولدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قالا كوشەلەرىندەگى قالىڭ كەپتەلىستىڭ ءسال دە بولسا باسەڭدەۋىنە وڭ ىقپالىن تيگىزگەن.
دەگەنمەن شاھارداعى بارلىق بازار تالاپقا ساي دەپ ايتا المايسىز. ءالى دە بولسا ساۋدانىڭ كەيبىر تالاپتارىنا جاۋاپ بەرمەيتىن بازارلار بار, ال كاسىپكەرلەر كونتەينەرلەر مەن دۇڭگىرشىكتەردە جۇمىس جاساۋدا. قالانى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن مۇنداي بازارلار الىنۋى ءتيىس. جۋىردا عانا قالاداعى كولىك قۇرالدارىن ساتاتىن اۋقىمدى الاڭ «كار سيتي» ساۋدا ورتالىعى الدىنداعى 100-دەن استام ساۋدا مەن قوعامدىق تاماقتانۋ نۇكتەلەرى جويىلدى. «راحات» بازارى ماڭىن جالعا بەرۋ مەرزىمى اياقتالىسىمەن ونىڭ اينالاسىنا قالالىقتار ءۇشىن اللەيا جاساۋ جوسپارلانعان.
الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى وكىلدەرى كەلتىرگەن مالىمەتكە سايكەس قازىرگى كەزدە قالاداعى 16 بازاردا جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىپ وتىر. ولاردىڭ مەنشىك يەلەرى 16 ميللياردتان استام ينۆەستيتسيا بولگەن. جىل اياعىنا دەيىن تاعى دا التى بازار رەكونسترۋكتسيالانباق. بەس بازار مودەرنيزاتسيالانۋدا جانە جاڭارتۋ جۇمىستارى كەلەر جىلى تولىقتاي اياقتالاتىن بولادى. قالا باسشىلىعى بازارلاردى مودەرنيزاتسيالاۋدىڭ بىرقاتار ناقتىلى شارتتارىن دا بەلگىلەگەن. ياعني كەز-كەلگەن ساۋدا ورىندارىندا ستاتسيونارلىق نىسان مىندەتتى تۇردە سالىنۋى شارت. وعان قوسا وبكتىلەردىڭ بارلىعى سانيتارلىق – ەپيدەميولوگيالىق نورمالارعا, ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنا ساي كەلۋى ءتيىس. بازار ماڭىندا تۇتىنۋشىلار ءۇشىن بارىنشا قولايلى كولىك تۇراقتارىنىڭ بولۋى دا مىندەتتەلەدى. ەڭ باستىسى ەلىمىزدىڭ سالىق زاڭدىلىعىنىڭ قاتاڭ ساقتالۋى مەن كاسىپكەرلەردىڭ ارنايى تىركەۋدەن ءوتۋى ءجىتى قاداعالانادى. سونداي-اق ساۋدا الاڭدارى اۋماعىندا POS-تەرمينالدار مەن كاسسالىق اپپاراتتاردىڭ بولعانى ءجون.
بازارلاردى مودەرنيزاتسيالاۋ قازىردىڭ وزىندە ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتكەن. سوڭعى جىلدارى قالاداعى كوتەرمە-بولشەك ساۋدا اينالىمى 3,4%-عا ارتىپ, 12,8 ترلن. تەڭگەنى قۇراعان. بۇعان ساۋدا الاڭى مەن ساۋدا ورىندارىنىڭ سانىن ۇلعايتۋ جانە كاسىپكەرلەر جۇمىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ارقاسىندا قول جەتىپ وتىر.
ايتا كەتەرلىگى, الماتىدا بيىلعى جىلى قولايلى قالا كەڭىستىگىن جاساۋ ماقساتىندا بۇرىن قايتا جاسالعان پانفيلوۆ, جىبەك جولى, گوگول, قابانباي باتىر, بايسەيىتوۆا, تولەباەۆ كوشەلەرى مەن «استانا» الاڭىنان وزگە مەگاپوليستىڭ بىرقاتار نەگىزگى داڭعىلدارى جاڭارادى. ورتالىقتاندىرۋ قاعيداسى بويىنشا قالانىڭ بارلىق اۋداندارىندا 600 اۋلا قايتا قالپىنا كەلتىرىلمەك. وعان قوسا ۇزىندىعى 155 كم بولاتىن 157 كوشە جوندەۋدەن ءوتىپ, ۇزىندىعى 30 شاقىرىمنان اساتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان ارنايى تروتۋارلار سالىنباق.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
