11 مامىر، 2018

ءانشى مەن ءسانشى

383 رەت كورسەتىلدى

«الىستان سەرمەپ، جۇرەكتەن تەربەپ، شىمىرلاپ بويعا جايىلعان» دەپ دانىشپان اباي ارداقتاعان قازاق ءانىنىڭ زامانعا ساي اۋەن عوي دەلىنەتىن قازىرگى كەيبىر سارىنىن ءتۇسىنىپ، ءتۇيسىنۋدىڭ ءوزى قيىنداپ بارا جاتقانداي. ءتىپتى ونداي «دۇنيەلەر» دۋ مەن شۋىلدىڭ، ءار جەرگە «تەلىنىپ» جۇرگەن شوۋدىڭ شەڭبەرىندەگى شەرمەندەدەي سەزىلەدى.

تالاپ بولماعان جەردە تالعامنىڭ السى­رەيتىنى ءتارىزدى، ءۇي مەن تۇزدە ۇلتتىق ءمان-مانەرى كەم الگىندەي سارىن سارناي بەرگەن سوڭ، تىڭداۋشى دا مىقتى ءان وسى ەكەن دەپ قالا ما، قول سوعا سالۋعا، ءتىپتى سۇرانىس جاساۋعا ءازىر تۇراتىنداي كورىنەدى. سونى پايدالانا ما، الدە بارى سول ما، كەيبىر ءانشى اتالىپ جۇرگەندەر حالىق قانداي ءاندى قاجەت ەتىپ وتىر دەمەي، تەحنيكانىڭ «كومەگىمەن» زاۋ­لاتا بەرەتىندەي. شىندىعىنا كەلگەندە، ءان انشىگە جارناما ەمەس، تىڭداۋشىنىڭ جان دۇنيەسىنە جول تابا ءبىلۋى ءتيىس. جۇرتتىڭ كوڭىل كۇيىن تاپ باسىپ، جابىرقاپ وتىرعاندى جادىراتىپ، كوڭىلىنە نۇر قۇيسا، قۇلاق قۇرىشىن قاندىرىپ، سەزىمىن سەرگىتسە، مىنە، ونەر دەپ وسىنى ايتسا كەرەك. كەيدە جارناماسى جەر جارعان كونتسەرتكە بارساڭىز، ساحنادا ء«ولى» داۋىسپەن ءان سالىپ جۇرگەندەي كولبەڭدەگەن كەيىپتەگى ءانشىنى كورەسىز. تارسىل-گۇرسىل اسپاپتاردىڭ ءۇنى ەستەن تاندىرادى. ارينە، بۇل ۋاقىتقا قاراي جاستارعا جاعار، ال ۇكىلى ۇمىتپەن بارعان ۇلكەندەردى ريزا ەتە قويار ما؟

وسىندايدا ەسىڭە ساحارانى ساحنا ەتكەن، قولداعى بار «قارۋى» دومبىرا بولعان ناعىز ءتىرى داۋىس يەلەرى، ۇلت انشىلەرى ەسكە تۇسەدى. ولاردىڭ ءۇنى التى قىردىڭ استىنا ەستىلەدى ەكەن. بالا كەزىمىزدە اۋىلدىڭ كونەكوزدەرى ءانشى امىرە قاشاۋباەۆتىڭ الاتاۋدىڭ باۋرايىنداعى اتاقتى قارقارا جايلاۋىنا كەلىپ ءان سالعانىن، قايناپ شىققان باستاۋدىڭ ءزامزام سۋىنداي تازا ءۇنى شىڭدى جاڭعىرتقانىن تامسانا ايتاتىن ەدى. كەيىن جارقىن شاكارىم سول امىرە اندەرىن تاۋىپ اكەلىپ، قازاققا تىڭداتقاندا، ۇلى جۇسەكەڭ – جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ اسىلىن ەگىلىپ تۇرىپ ەسكە الىپ، اراسىندا ءۇن قوسقاندا الگى كونەكوزدەر ءسوزىنىڭ اقيقات ەكەنىنە كوز جەتتى. ودان كەيىنگى جەزتاڭداي انشىلەرىمىز كۇلاش باي­سەيىتوۆا، عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ، ماناربەك ەرجانوۆ، رابيعا ەسىمجانوۆا، روزا باعلانوۆا، ەرمەك سەركەباەۆ، ارامىزدا جۇرگەن بولمىسى بولەك ونەر تارلاندارى – بيبىگۇل تولەگەنوۆا، نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ، ەسكەندىر حاسانعاليەۆ، وزگە دە تۋما تالانتتار كەرى تارتقان كەڭەستىك زاماندا توپ جارىپ، بولمايدى دەگەندى بولدىردى. تولمايدى دەگەندى تولتىردى. ءسويتىپ ۇلتىن تانىتتى. جاسىراتىنى جوق، سول الىپتاردىڭ دارا دا دانا جولىن كەي تۇستا، الدا ايتقانىمىزداي شوۋ قۋعانداردىڭ رياسىز جالعاۋى بىلاي تۇرسىن، جار باسىنا اپارىپ قويعانداي اسەر قالدىرادى. نەگە دەيسىز عوي، كەيبىر كونتسەرتتەر قازاقتىڭ دومبىراسىنسىز ءوتىپ ءجۇر. ول از دەسەڭىز، قازاق راديوسى مەن تەلەارنالار دا ۇلت رۋحىنىڭ قازىناسى سانالاتىن ۇلتتىق اسپاپپەن سۇيەمەلدەنەتىن جاۋھارلارىمىزدى سيرەكسىتىپ بارا جاتقانداي.

كەش وتكىزۋ جاعىنا كەلگەندە سول ۇلتتىق اسپاپتا ونەر كورسەتەتىندەر كوپ ۇمتىلا قويمايتىنى بايقالادى. ايتالىق، قازاق ءانىنىڭ تۋىن كوتەرگەن جاقسىلاردىڭ ءبىرازىنىڭ كوزىن كورىپ، ءتالىمىن العان، ءۇنى ورەن، ماقامى ماقپال، بولمىسىن حالىقتى قالىپتان اۋىتقىتپاي ساپ التىنداي ساقتاپ كەلە جاتقان قايرات بايبوسىنوۆتىڭ ونەر كەشىن قاشان وتكىزگەنىن ەسكە تۇسىرە المادىق. بىراق دارا انشىگە سارا كوڭىل جۇرتتىڭ ءىلتيپاتى قاشان دا بولەك ەكەنى ءمالىم. ۇلتىنا ءتاڭىر سىيلاعان تالانت سونى بىلەدى. بىلگەن سوڭ كەم تالانتتارداي جارناماعا كوپ جولاي قويمايدى. ايتسە دە زاماندى جەلەۋ ەتىپ، ۇلت ءانىن جەڭىل اۋەننىڭ جەتەگىندە السىرەتۋگە بولمايدى. قازىر وزگە جۇرتتارمەن ميداي ارالاسىپ جاتىرمىز. قاۋمالاپ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاق تا بارشىلىق. ولار الگىندەي تەحنيكانىڭ كومەگىمەن جازدىرعان ء«ولى» داۋىسپەن ايتقاندارعا قاراپ، «قازاقتىڭ ءانى وسى بولعانى ما؟» دەر مە ەكەن دەپ قينالاسىڭ. ءوز ۇرپاعىمىز سولاردىڭ سوڭىندا كەتىپ، ول كەلە-كەلە ورنىعىپ قالسا، بۇل ناعىز ونەرگە كەشپەس قيانات بولارى حاق. وتكەن عاسىرداعى قازاق رۋحانياتىن جوعارى باعالاعان الەمدىك زيالىلاردىڭ ءسوزى دە جالعان بولىپ قالاتىنداي كورىنەتىنى بار. تابيعيلىقتان اۋلاق، ايقاي-شۋى كوپ ءان دەگەندەردىڭ ءسوزى دە وڭىپ تۇرعان جوق. «كوزىنىڭ قارالىعى قاراقاتتاي، ءسوزى بار اق قاعازعا جازعان حاتتاي،.. كوتەرىپ الاقانعا وتىرساڭ دا، بىلىنبەس اۋىرلىعى ءبىر مىسقالداي» (ەستاي) بولىپ كەلمەيدى، «تارىلادى دەمىم كەيدە، سەنى ويلاعان كەزدە. تۇسەم تۇسىنىكسىز كۇيگە، بوسات مەنى لەزدە. قانشاما بوس ءسوز، ارادا بولمايدى ولسىز. ەي! Baby! عاشىقپىن ساعان ەس-ءتۇسسىز» – بۇگىنگى عاشىقتارعا ارنالعان ءان ءسوزى وسى.

قازىر انشىلەردىڭ كوبى انشىدەن گورى ءسانشى دەۋگە كەلەدى. ساحناعا شىققانداعى كيىمدەرى قازاق تالعامىنا كەلمەسە دە، كەرەمەت، كوزدىڭ جاۋىن الادى. بىراق اۋزى جىبىرلاعانىمەن ء«ولى» داۋىسى كوڭىلدى كونشىتپەيدى. جارىق سونسە ءبىتتى دەي بەر. ەڭ سوراقىسى، حالىقتىڭ ءىلتيپاتىنا بولەنگەن كەيبىر كەرەمەت اندەردى داۋىرگە قاراي قۇلپىرتامىز دەپ قۇردىمعا جىبەرەتىنى وكىندىرەدى. بۇعان ءبىر تىيىم بولماسا بولمايدى. قازىر ءانشى بولۋ وڭاي ءتارىزدى. بۇل كەلە-كەلە شىن تالانتتى، ياعني ناعىز ءانشىنى شاڭعا كومىپ، ءسانشىنى العا وزدىرىپ جىبەرۋى كادىك. ەگەر وعان جول بەرسەك، ازات ەلدىڭ ونەرى شوۋدىڭ شىلبىرىندا كەتىپ، الىپتار سالعان سارا جول كومەسكىلەنىپ، كەيىن اڭىزعا اينالۋى دا عاجاپ ەمەس. ۇلتتىڭ رۋحاني قۇندىلىعى سانالاتىن ءان ونەرىنىڭ ۇلتتىق ۇلگىسىن ءوز قالىبىندا جاڭعىرتۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ-اق تۇر. ول ءۇشىن كوڭىلگە قاراماس ءبىر كوركەمدىك كەڭەس كەرەك سياقتى. 

سۇلەيمەن مامەت،
«ەگەمەن قازاقستان»
 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۆاكتسينا سالدىرعاندار سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

1227 قازاقستاندىق ىندەتتەن ساۋىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:08

وتكەن تاۋلىكتە 1169 ادام ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:01

قارسىلاستار انىقتالدى

سپورت • بۇگىن، 08:47

پۋتينتسەۆا ۇتىلىپ قالدى

سپورت • بۇگىن، 08:46

مەرەي كۇمىس الدى

سپورت • بۇگىن، 08:45

سەربيادان ولجالى ورالدى

سپورت • بۇگىن، 08:43

تەمىرتاۋدا گاز تۇتاندى

ايماقتار • بۇگىن، 08:43

جومارت جاننىڭ جاقسىلىعى كوپ

قوعام • بۇگىن، 08:40

مەدال سانى 70-تەن استى

سپورت • بۇگىن، 08:38

ادەبيەتتانۋ تارلانى

ادەبيەت • بۇگىن، 08:33

شۇمەكتەن شىققان سۋ مەن شۋ

قوعام • بۇگىن، 08:23

«اينەگىڭىزدى جۋىپ بەرەيىك»

قوعام • بۇگىن، 08:21

اۋىل ەڭبەككەرلەرىمەن جۇزدەستى

ساياسات • بۇگىن، 08:15

شەكارانىڭ شەبى بەرىك

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار