تاريحي كەزدەسۋ
وڭتۇستىك كورەيانىڭ پرەزيدەنتى چجە ين مۋن سولتۇستىك كورەيا باسشىسى كيم چەن ىنمەن كەزدەستى. كەلىسسوزدەر پحانمۋندج شەكارالىق بەكەتىندە ءوتتى.
وقيعانى Euronews ارناسى تاريحي ساتكە بالاپ وتىر. ويتكەنى قوس كورەي مەملەكەتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزبەگەلى ون جىلدان اسقان. سونداي-اق كيم چەن ىن 1953 جىلدان كەيىن وڭتۇستىك كورەيا اۋماعىنا كەلگەن العاشقى كحدر باسشىسى اتانىپ وتىر.
تاريحي ءسات تىكەلەي ەفيردەن كورسەتىلدى. كيم چەن ىن اۋەلى ەلدەردى ءبولىپ جاتقان سىزىقتان ءوتىپ, وڭتۇستىكتەگى ارىپتەسىمەن قول الىستى. ودان كەيىن ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارى كحدر تاراپىنا ءوتىپ, رەسمي سۋرەتكە ءتۇستى.
بۇدان سوڭ ولار كورەيارالىق سامميت وتكىزۋ ءۇشىن بەيبىتشىلىك ۇيىنە باردى. كەلىسسوزدەر باستالماستان بۇرىن كيم چەن ىن ەستەلىك كىتابىنا «وسى ساتتەن باستاپ بەيبىتشىلىكتىڭ جاڭا تاريحى, جاڭا ءداۋىرى باستالادى» دەگەن تىلەگىن قالدىردى.
كيم چەن ىن كەلىسسوزدەر بارىسىندا قازىرگى تاڭدا تۋىنداعان ماسەلەلەرگە توقتالىپ, سامميت جۇمىسىنان وڭ ناتيجە كۇتەتىنىن جەتكىزگەن. «ارامىزداعى تاريحتىڭ جاڭا سيپاتتاعى تاراۋى جازىلادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. بۇل – باستاماسى عانا. ءالى اتقاراتىن شارۋا مول. وسى ساتكە جەتۋ ءۇشىن 11 جىل ءوتىپتى. كەلە جاتىپ, نەلىكتەن كوپ ۋاقىت وتكەنىنە تاڭعالدىم», دەدى ول. سونىمەن قاتار كحدر باسشىسى ورتاق كەلىسىمنىڭ قايتا بۇزىلماۋىنان جانە ورتاق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋدەن ۇمىتتەنەتىنىن مالىمدەدى.
وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى چجە ين مۋننىڭ ايتۋىنشا, الەم ەلدەرى وسى سامميتكە ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ وتىر. «قارۋسىز ايماققا كەلۋىڭىز ءبولىنۋدىڭ ەمەس, بەيبىتشىلىكتىڭ سيمۆولى. وسى تالابىڭىز ءۇشىن سىزگە زور العىس ايتامىن. بۇگىنگى تالقىلايتىن ماسەلەلەرىمىزدىڭ ماڭىزى زور. كەيىنگى ون جىلدا بولماعان كەلىسسوزدەر جاساۋعا مۇمكىندىك تۋدى», دەدى ول.
The Guardian باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, سامميتتە ناقتى ەشقانداي كەلىسىمگە قول جەتپەۋى مۇمكىن. وڭتۇستىك كورەيانىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى كەلىسسوزدەردى رەسمي مالىمدەمە جاساۋعا دەيىن اپارۋ وتە قيىن ەكەنىن جەتكىزگەن. ايتسە دە, باسىلىم قوس كورەيالىق مەملەكەتتىڭ كەزدەسۋگە تالپىنۋى يگى باستاما ەكەنىن ايتىپ وتىر.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا كيم چەن ىن سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق قارۋدى قايتا سىنامايتىنىن, بالليستيكالىق زىمىراندار ۇشىرمايتىنىن ايتىپ ۋادە بەرگەن. ءوز كەزەگىندە وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى مۇنى الەمدىك قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ىسىنە قوسىلعان ۇلەسكە بالاپ وتىر. كەزدەسۋدە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋ, بەيبىتشىلىك ورناتۋ جانە قايتا قوسىلۋدىڭ مۇمكىندىگى تالقىلاندى.
اقش-فرانتسيا قاتىناسىنىڭ جاڭا بەلەسى
فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكرون اقش-قا مەملەكەتتىك ساپارمەن بارىپ, اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپپەن كەزدەستى. جيىن بارىسىندا ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ سەكىلدى بىرقاتار ماسەلەلەر تالقىلاندى.
كەزدەسۋ كەزىندە ءسوز العان فرانتسيا پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ ارىپتەسى د.ترامپپەن جەكە قارىم-قاتىناسى مىقتى ەكەنىن ايتا كەلە, اقش-تى سيريا مەن يران ماسەلەسىنەن تىس قالماۋعا شاقىردى. اق ۇيدە وتكەن جيىندا ەكى ەل پرەزيدەنتى ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەيتىنىن كورسەتتى. ولاردىڭ ىقىلاسپەن قول الىسقانىن باتىس مەدياسى قىزۋ تالقىلاپ جاتىر.
دەگەنمەن ە.ماكروننىڭ اقش كونگرەسىندە سويلەگەن ءسوزى اق ءۇي باسشىسىنىڭ سوزىمەن ۇندەس شىققان جوق. فرانتسيا پرەزيدەنتى ءوز كەزەگىندە د.ترامپ جۇرگىزىپ وتىرعان ۇلتشىلدىق پەن ءبولىنۋ يدەياسى جاھاندىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, فرانتسيا مەن اقش اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ەركىندىككە, شىدامدىلىققا جانە تەڭدىككە نەگىزدەلگەن.
سونىمەن قاتار ە.ماكرون يادرولىق دەرجاۆالار مەن يران اراسىنداعى مامىلەدەن اقش تاراپى شىقپاس بۇرىن جاڭا كەلىسىم جاساۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل قادام حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ تىنىشتىعىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇدان بولەك, ول جاھاندىق جىلىنۋدىڭ قاۋپى زور ەكەنىن اتاپ كورسەتىپ, وعان قارسى كۇرەسۋگە شاقىردى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ بىلتىر كليماتتىڭ جىلىنۋىنا بايلانىستى قۇرىلعان پاريج كەلىسىمىنەن شىعاتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. سونداي-اق يران مەن يادرولىق دەرجاۆالار اراسىنداعى ورتاق مامىلەگە كەلىسپەيتىنىن دە ايتقان-دى.
شولۋدى دايىنداعان اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
