23 ءساۋىر, 2018

كۇيشى ءابدىمومىن جەلدىباەۆتىڭ «ەركە سىلقىم» اتتى شىعارماشىلىق كەشى ءوتتى

2380 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

حالىقارالىق تۇركى اكادەميا­سىنىڭ ۇيىتقى بولۋى­مەن وتكەن كۇي كەشى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لامالىق ماقالاسى اياسىندا سالتانات قۇردى. 

كۇيشى ءابدىمومىن جەلدىباەۆتىڭ «ەركە سىلقىم» اتتى شىعارماشىلىق كەشى ءوتتى

تاريحتى كۇيمەن تاپسىرلەپ, تانىمدى جىرمەن تاسقىنداتقان تۇلعانىڭ ءبىرى – داۋلەسكەر كۇيشى ءابدىمومىن جەلدىباەۆ.  قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «پاراسات», «قۇرمەت» وردەندەرىنىڭ يەگەرى, كۇيشى-كومپوزيتور ءابدىمومىن جەلدىباەۆتىڭ ءبىر عانا «ەركە سىلقىم» كۇيى قازاقتىڭ تۇتاس ءداۋىر كەلبەتى دەۋگە بولادى. 

1970 جىلى دۇنيەگە كەلگەن ول ونەر تۋىندىسى قازاقتى جارتى عاسىرعا جۋىق تىلسىم دا تەرەڭ اۋەزىمەن الديلەپ كەلەدى. جالىنداعان وي مەن سىرلى سەزىمنىڭ جاۋھار جە­مىسى «ەركە سىلقىم» تۋرالى حالىق جازۋشىسى شەرحان مۇر­تازا ء«ابدىمومىننىڭ «ەركە سىلقىمى» – قازاق ونەرىنىڭ التىن قورىندا ماڭگى ساقتالاتىن قاناتتى تۋىندى» دەپ جوعارى باعا بەرگەن ەكەن. شىنىمەن دە «ەركە سىلقىم» – ەلدىڭ قازىناسىنا اينالعان ەرەكشە مۋزىكا, ەرەن قۇبىلىس. وعان ءبىز وتكەن جۇمادا ەلوردا­مىزداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن «ەركە سىل­قىم» اتتى ەرەكشە كەشتە تاعى ءبىر مارتە كۋا بولدىق.

ونىڭ وتىزعا تارتا كۇيى مەن جيىرماعا جەتە ءانىنىڭ ىشىندە – ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەلباسىنا ارناعان «نۇرسۇلتان» اتتى كۇي-داستانىمەن شوقتىعى بيىك. الاشتىڭ ەگەمەندىگىن كۇيمەن جىرلاپ, ەلباسىنىڭ ەرەن ەرلىگىن سازبەن سۋرەتتەگەن داۋلەسكەر كۇيشىنىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى دا وسى بولسا كەرەك.

كەش شىمىلدىعى اۆتوردىڭ «جەتىسۋ سازىمەن» باستالىپ, «تولە بي» تولعاۋى ارقى­لى «نۇرسۇلتان» پوەماسىمەن جالعاسۋىنان ءبىز تاريحي وقي­عالار جەلىسىنىڭ ءجىتى ساقتال­عانىن اڭعارعانداي ەدىك. «شا­بىت» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «جام­بىل» زالىنداعى ونەرسۇيەر قاۋىم دا وسى ويلاردىڭ جە­تەگىندە جەتىسۋ جازيراسىن ارا­لاپ كەتكەندەي اڭسار كۇي كەشىپ وتىردى. سىلتىدەي تىنىپ, ساحناعا كوز جىبەرگەن كورەرمەن كوڭىل كوكجيەگىن كۇي-كەرۋەنىنە سولاي ۇزاتىپ جىبەرگەندەي. ۇران كۇيلەردەن ۇلى دالاداعى تاريح كوز الدىڭا كەلىپ, وتكەنى وزەگىڭدە تۋلاپ جاتقانداي.

استانا قالاسى مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ قازاق ور­كەسترى دە جەلدىباەۆ الەمىنە دەندەي ەنىپ كەتكەن. وسى جەردە كوركەمدىك جەتەكشى ءھام باس ديريجەر قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايتقالي جايىموۆ ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. كەشتىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى القۋات قازاقباي دا سول كۇي كەڭىستىگىن كورەرمەن كوڭىلىمەن كەمەلدەندىرىپ جىبەرگەن. ال كۇي كەشىنىڭ العاشقى ايشىقتى ءسوزى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ كۇي ونەرىنە قاتىستى ۇلاعاتتى ويى­مەن ورنەكتەلسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى كەڭ­­سەسىنىڭ باستىعى ماحمۇت قا­سىمبەكوۆ باستاعان زيالى قاۋىم وكىلدەرى دە جىلى لەبىز­دەرىن ءبىلدىردى. ول قاتاردا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ايمان مۇساقوجاەۆا دا بار.

«بۇگىنگى كەشكە ءسىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى دا شاقىردىڭىز. پرەزيدەنتىمىز راسىمەن دە ءسىزدىڭ شىعارما­شىلىعىڭىزعا ىنتاسى اۋىپ, قاراپ جۇرەدى. سول سەبەپتى دە ءوزىڭىزدىڭ كەشىڭىزگە شىنايى لەبىزىن ءبىلدىرىپ, قۇتتىقتاۋ حاتىن جولدادى», دەدى م.قاسىم­بەكوۆ. حاتتا «مەن – ءسىزدىڭ شىعارماشىلىعىڭىزدى وتە جوعارى باعالايتىن ادامدار­دىڭ ءبىرىمىن. اسىرەسە سىرلى دا شۋاقتى, نازىك تە اسەم «ەركە سىلقىم» كۇيىڭىزدى حالقى­مىزدىڭ مۋزىكالىق قازى­ناسىندا وزىندىك ورنى بار تۋىندى دەپ ەسەپتەيمىن. وسى كەشتە ماعان ارنالعان كۇي-پوەماڭىزدى ورىنداماق ەكەنسىز. ۇلكەن ىقىلاس-قۇرمەتىڭىز ءۇشىن كوپ راحمەت. كەشىڭىز مازمۇندى ءوتىپ, كوپشىلىكتىڭ ويىنان شىعۋىنا شىن كوڭىلدەن تىلەكتەسپىن» دەلىنگەن.

كەشتىڭ تاعى ءبىر ەستە قالار­­لىق ەلەۋلى ءساتى – ءا.جەل­دىباەۆقا «قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى» اتاعى بەرىلگەن مەزەت بولاتىن. ول سىيلى ماراپاتتى مينيستر ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى مەن ايگىلى سكريپكاشى ايمان مۇساقوجاەۆا تابىستادى.

كەشتىڭ قورىتىندى ءساتىن حور قىزىنداي كۇيشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, پروفەسسور ايگۇل ۇلكەنباەۆا تالانتى تۇيىندەدى. جامبىل وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ دومبىراشىلارىمەن بىرگە استانا قالاسى مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ قازاق وركەسترى قوسىلىپ, ايگۇل ۇلكەنباەۆا تارتقان «ەركە سىلقىم» شىنىمەن دە شىرقاۋ بيىككە شىعىپ, كۇيشى جۇلدىزىن كوكتە جارقىراتتى.

كەش سوڭىندا ءا.جەلدىباەۆ شارانىڭ سالتاناتتى وتۋىنە اتسالىسقان ازاماتتارعا العىس ءبىلدىردى.

ميراس اسان,

سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار