جيىرما بەس جاڭا ماماندىق اشىلادى
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, 2017 جىلى وڭىردەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنا باكالاۆريات دەڭگەيىندە 2411 ءبىلىم گرانتى ءبولىنىپتى. اتالعان باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل بايجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل وبلىستاعى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ 26,3 پروتسەنتىن عانا قامتىعان. ال بيىل پرەزيدەنتتىڭ پارمەنىمەن جىل سايىن بولىنەتىن 54 مىڭ گرانتقا قوسىمشا تاعى 20 مىڭ گرانت بولىنبەك. ارينە 20 مىڭ گرانت 20 مىڭ ستۋدەنتكە ءۇمىت سىيلايتىنى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ گرانت كولەمىن ۇلعايتۋ جونىندەگى باستاماسى ستۋدەنتتەردىڭ قامىن ويلاعاندىقتان تۋعان قادام عانا ەمەس, ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا دا باعىتتالعاندىعى بەلگىلى. «ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى ايماقتاعى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە, ونداعى وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر قاۋىمىنا تىڭ سەرپىن بەرىپ, جۇمىسقا, وقۋعا دەگەن ىنتا-ىقىلاستارىن ارتتىرا ءتۇستى دەۋگە بولادى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت وبلىسقا اسا قاجەت ماماندارعا ساراپتاما جاسادى.
ءدال قازىرگى ۋاقىتتا شىعىس قازاقستانعا 446 پەداگوگ مامان جەتىسپەيدى. ونىڭ ىشىندە ماتەماتيكا پانىنە – 58, اعىلشىن ءتىلى پانىنە – 55, باستاۋىش سىنىپقا – 54, ورىس ءتىلى مەن ورىس ادەبيەتى پانىنە – 53, مۋزىكا پانىنە – 25, حيميا پانىنە – 22, پسيحولوگيا پانىنە – 20, فيزيكا پانىنە – 15, دەنە شىنىقتىرۋ پانىنە – 13, تاريح پانىنە 12 مامان كەرەك ەكەن. وسى رەتتە ءبىز ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ ءوڭىردى بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 25 جاڭا ماماندىق اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ونىڭ 13-ءى باكالاۆريات, 5-ءۋى ماگيستراتۋرا, 7-ءۋى دوكتورانتۋرا دەڭگەيىندە بولماق. ءتيىستى قۇجاتتارىمىزدى دايىنداپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە جىبەردىك. قازىر قاراستىرىلىپ جاتىر», دەيدى سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى مۇحتار تولەگەن.
اتالعان ءبىلىم ورداسىندا 1991-2008 جىلدار ارالىعىندا مەديتسينالىق-بيولوگيالىق فاكۋلتەت بولعان ەكەن. وسى رەتتە ۋنيۆەرسيتەت «قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ» جانە «فارماتسيا» ماماندىعىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. «قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ» ماماندىعىن اشۋعا وڭىردە وسى سالا ماماندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى سەبەپ بولسا كەرەك. ويتكەنى وبلىستىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتىنە 2019 جىلى – 31, 2020 جىلى – 30, 2021 جىلى – 28, 2022 جىلى – 35, 2023 جىلى – 32, 2024 جىلى – 30, 2025 جىلى – 31, 2026 جىلى 33 مامان قاجەت. ال «فارماتسيا» ماماندىعى اشىلسا بۇعان دەيىن قادىرىنە جەتە الماي جۇرگەن التايداعى ءتۇرلى ەمدىك شوپتەردى كادەگە جاراتىپ, حالىق مەديتسيناسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك تۋاتىنى انىق.
شىعىس قازاقستانعا قانشا جاتاقحانا قاجەت؟
ء«بىز الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم الۋىنا جانە تۇراتىن جەرىنە جاعداي جاساۋعا ءتيىستى نازار اۋدارۋىمىز قاجەت», دەگەن-ءدى پرەزيدەنت ءوزىنىڭ ۇندەۋىندە. ارينە ستۋدەنتتەر قاۋىمىنىڭ تۇراتىن جەرى جايلى بولماسا, ساباعىنىڭ دا ءماندى بولمايتىنى بەلگىلى. جاتاقحانا كوپ بولسا, جاستاردىڭ كوڭىلدەرى توق بولاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى جايت.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ بەرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بۇگىندە شىعىس قازاقستاندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ – 2, كوللەدجدەردىڭ 1 مىڭعا جۋىق ستۋدەنتى جاتاقحاناعا ءزارۋ. سەمەيدىڭ وزىندە ستۋدەنتتەردىڭ 20 پايىزى عانا جاتاقحانامەن قامتىلعان. وبلىستىق تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ, مامانداردى دايارلاۋ ورتالىعى مەكەمەلەرى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ورالحان سارتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, الاش شاھارىنداعى 29 كوللەدجدىڭ التاۋىندا عانا جاتاقحانا بار. 5 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتقان وسكەمەندەگى د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بىلتىرعى وقۋ جىلىندا 500 ستۋدەنت جاتاقحانا سۇراپ, ءوتىنىش جازىپتى. ال وبلىس ورتالىعىنداعى سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە جاتاقحانا جەتىسپەۋشىلىگى جوق بولعانىمەن, قولدا بار 4 جاتاقحانانىڭ بارلىعىنىڭ دا توزىعى جەتكەن. ءبىرى – 1958, ەكەۋى – 1972, ءتورتىنشىسى 1978 جىلى سالىنىپتى.
ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى م.تولەگەننىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا 500 ورىندىق جاڭا جاتاقحانانىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ جاتىر ەكەن. «2013 جىلى ۋنيۆەرسيتەتتە جاتاقحانا سالۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇجاتتار دايىندالىپتى. بىراق قۇجاتتاردىڭ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەندىكتەن, قايتا جاساۋعا تۋرا كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ 2,4 گەكتار جەرى بار. ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋدە قيىندىق بولمايدى دەپ ويلايمىن. مەنىڭشە, ءبىزدىڭ وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە 500 ورىندىق جاڭا جاتاقحانا كەرەك. ويتكەنى بيىل گرانت سانى ۇلعايادى, جاڭا ماماندىقتار اشىلسا تيىسىنشە ستۋدەنتتەر سانى دا ارتادى. «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن وقيتىن ستۋدەنتتەر سانىن 350-400-گە كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سوندىقتان جاتاقحانا سالۋ ماسەلەسى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى», دەيدى ول.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى