قىسقا مەرزىم ىشىندە تاياۋ جىلداردا اتقارىلاتىن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى ازىرلەندى. وتانداستارىمىز باعدارلامانى جاھاندانۋ پروتسەستەرى شارتتارىندا سانانى جاڭعىرتۋ ارقىلى وتكەندى ءبىلۋ, بۇگىنمەن ءومىر ءسۇرۋ جانە بولاشاقتىڭ سىن-تەگەۋرىندەرىنە توتەپ بەرە الۋ دەپ ءتۇسىندى.
وتكەن جىلى قۇرىلعان «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى تاريح, ساياساتتانۋ, الەۋمەتتانۋ, فيلوسوفيا, پسيحولوگيا, مادەنيەتتانۋ جانە فيلولوگيا عىلىمدارى بويىنشا ستۋدەنتتەرگە تولىققاندى ءبىلىم بەرۋگە قاجەتتى بارلىق جاعدايدى جاسايدى. جاقىندا عانا فيلوسوفيا, əلەۋمەتتانۋ, پسيحولوگيا, ءتىل ءبىلىمى, انتروپولوگيا مەن ءدىنتانۋ, جۋرناليستيكا, ەكونوميكا مەن كəسىپكەرلىك سالالارىن قامتيتىن العاشقى 18 وقۋلىقتىڭ جارىققا شىعۋى وسى شارانىڭ باستاۋى بولدى.
فيلوسوفيا, انتروپولوگيا مەن ءدىنتانۋ سالالارى بويىنشا اۋدارىلعان كىتاپ اۆتورلارى الەمدىك دەڭگەيدەگى بەدەلدى عالىمدار. ماسەلەن, فرانتسۋز جازۋشىسى جانە الەۋمەتتانۋشىسى رەمي حەسس پاريج ۋنيۆەرسيتەتىندەگى قىزمەتىندە 80-گە جۋىق دوكتورلىق ديسسەرتاتسياعا جەتەكشىلىك جاساعان ەكەن. بۇگىندە شاكىرتتەرىنىڭ كوپشىلىگى الەمنىڭ 15 ەلىندەگى بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ پروفەسسورلارى بولىپ تابىلادى. «فيلوسوفيانىڭ تاڭداۋلى 25 كىتابى» ەڭبەگىندە پلاتون مەن اريستوتەلدەن باستاپ ا. بەرگسون مەن م. حايدەگگەرگە دەيىن ايتىلادى.
دەرەك دجونستون يرلاندياداعى ميدلتون كوللەدجىنىڭ پرورەكتورى بولعان. اتالعان وقۋ ورنىندا 30 جىلدان استام ەڭبەك ەتكەن. «فيلوسوفيانىڭ قىسقاشا تاريحى» اتتى كىتاپتا فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوسقان سوكرات جانە پلاتون, اريستوتەل, ەپيكۋر مەن زەنون, ف. اكۆينسكي, ر. دەكارت, دج. لوكك پەن مونتەسكە, ب. سپينوزا, د. يۋم, ي. كانت, ك. ماركس, ف. نيتسشە, ل. ۆيتگەنشتەين, م. حايدەگگەر, ج-پ. سارتر, ج. دەرريدا سىندى تانىمال فيلوسوفتار تۋرالى باياندالادى. ءاربىر بولىمدە ويشىلداردىڭ قىسقاشا ءومىر جولى مەن ولاردىڭ نەگىزگى يدەيالارى ۇسىنىلادى.
ەنتوني كەنني اعىلشىننىڭ تانىمال فيلوسوف عالىمى. 1989-1993 جىلدارى بريتان اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى بولعان. 1961 جىلى وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە فيلوسوفيا دوكتورى دارەجەسىن يەلەنسە, 1980 جىلى ادەبيەت دوكتورى, 1987 جىلى ازاماتتىق قۇقىق دوكتورى دارەجەلەرىن يەلەنگەن. «باتىس فيلوسوفياسىنىڭ جاڭا تاريحى» اتتى ءتورت ءبولىمدى ەڭبەگىنىڭ العاشقى ەكى ءبولىمى اۋدارىلىپ وتىر. جالپى, عالىمنىڭ بۇل ەڭبەكتەرى فيلوسوفيا تاريحى بويىنشا بەدەلدى باسىلىمدار بولۋىمەن قاتار, فيلوسوفيانىڭ نەگىزگى بولىمدەرىنە كىرىسپە باعىتتار بەرۋگە مۇمكىندىگى مول.
كارەن ارمسترونگ سالىستىرمالى ءدىنتانۋ سالاسىنداعى تانىمال بريتاندىق ءدىنتانۋشى, فيلوسوف ءارى پۋبليتسيست. مەديا سالاسىنداعى جۇمىستارى ءۇشىن مۇسىلمان قوعامدىق-ساياسي كەڭەسىنىڭ سىياقىسىن العان. رۋزۆەلت ينستيتۋتى, TED كونفەرەنتسياسى, تيۋبينگ ۋنيۆەرسيتەتى جۇلدەلەرىنىڭ يەگەرى. سونىمەن قاتار استون ۋنيۆەرسيتەتى, سەنت-ەندريۋس ۋنيۆەرسيتەتى, ماكگيللا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى عىلىم دوكتورى. «يۋدايزم, حريستياندىق پەن يسلامداعى 4000 جىلدىق ىزدەنىس: قۇدايتانۋ بايانى» اتتى ەڭبەكتەن بىرنەشە ساۋالدارعا جاۋاپ الۋعا بولادى: جالعىز قۇداي ۇعىمى ادامزات تۇيسىگىندە قايدان پايدا بولدى; ادامنىڭ قۇداي تۋرالى تۇسىنىكتەرى قالاي وزگەرىپ وتىردى; جاراتۋشى يۋدايزم, حريستياندىق جانە يسلامنىڭ قانداي كەلبەتتەرىن بەلگىلەدى; وسى ءۇش الەمدىك دىندەر ءبىر-بىرىنە قالاي اسەر ەتەدى.
الان بارنارد انتروپولوگيا تاريحى, الەۋمەتتىك انتروپولوگيا جانە سالىستىرمالى ەتنولوگيا سالالارىنىڭ تانىمال وكىلدەرىنىڭ ءبىرى. 1978 جىلدان باستاپ ەدينبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىندە قىزمەت اتقارادى. 2010 جىلدان باستاپ بريتان اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى. «انتروپولوگيا تاريحى مەن تەورياسى» اتتى ەڭبەكتە اۆتور ماسەلە بويىنشا قالىپتاسقان تەوريالار مەن مەكتەپتەر كوزقاراستارىن جۇيەلەيدى. عالىم تەك جۇيەلەپ قانا قويماي, بەرىلگەن تەوريالارعا وزىندىك باعاسىن ۇسىنادى.
جالپى, وسى جىلى جارىق كورگەن 18 وقۋلىقتىڭ الداعى ۋاقىتتا جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم بەرۋدەگى جەمىسىن كورەتىندىگىمىز انىق. بۇل اۋدارما جۇمىستارى تەك ستۋدەنتتەر قاۋىمىنا عانا ەمەس, عالىمداردىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىنە كومەك بەرەتىندىگىنە سەنەمىز.
بوتاگوز پاريدينوۆا,
فيلوسوفيا ماگيسترى
«بولاشاق» ۋنيۆەرسيتەتى كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى
قىزىلوردا قالاسى
