ەلىمىزدىڭ ماقتانىشى

قازاقستان حالقىنىڭ سوناۋ الماعايىپ, الاسا­پى­ران زاماندا 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا ءوزىنىڭ پرەزيدەنتى ەتىپ ن.ءا.نازارباەۆتى سايلاۋى, حال­قىمىزدىڭ ۇلكەن پاراساتتىلىعىنىڭ, ەلباسىعا دەگەن ۇلكەن سەنىمىنىڭ بەلگىسى ەدى. وسى زور تاريحي وقيعا ءاربىر وتانداسىمىزدىڭ ساناسىندا سالتاناتتى كۇن بولىپ قالدى. جاقسى كۇن جارقىن جالعاسىن تاپتى. ەلباسىمىز نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن تاۋەل­سىز­دىك جىلدارىندا رەسپۋبليكامىزدا ءجۇز جىلعا تاتىرلىق ىستەر اتقارىلدى. ەلباسى ەكونوميكاسى تىعىرىققا تىرەلگەن, ساياسي داعدارىسقا ۇشىراۋ الدىنداعى قازاقستاندى جاڭا داۋىرلىك جارقىن كۇندەرگە جەتەلەپ الىپ شىقتى. شىنىندا دا, وسى قىسقا ۋاقىتتى ويمەن شولىپ شىقساق, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, ىرگەسىن بەكىتكەن, حالقىمىزدى قۋانىشقا كەنەلتكەن, شابىتىنا شا­بىت قوسىپ, جىگەرلەندىرە تۇسكەن, بۇرىن-سوڭدى ءتۇسى­مىزگە دە كىرمەگەن, دوستى ءسۇيىندىرىپ, دۇشپاندى كۇيىن­دىرەتىن, بەينەلەپ ايتساق, تالاي عاجايىپ­تاردىڭ كۋاسى بولعانىمىز انىق. ساياساتتا بولسىن, ەكونوميكادا بولسىن, الەۋمەت­تىك سالادا بولسىن قازاقستان وزگەلەرگە ۇلگى بولا­تىن­داي دارەجەدە دامۋ ۇستىندە. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن «قازاقستان-2030» اتتى ستراتەگيا­لىق باعدارلاما قابىلداپ, ەلىمىزدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋىن الدىن الا بەلگىلەدىك. ناتيجەسىندە, قازاقستان ەكونوميكالىق رەفورمانى جۇزەگە اسى­رۋ­دا كەشەگى كەڭەس وداعى رەسپۋبليكالارىنىڭ الدىنا شىعىپ, ءبىز ۇستانعان ەكونوميكالىق مودەل دامۋشى ەلدەرگە ۇلگى-ونەگە رەتىندە ۇسىنىلا باستادى. كەزەڭ-كەزەڭگە بولىنگەن ەكونوميكانىڭ دامۋىنىڭ العاش­قى ساتىسىندا «قازاقستان – 2030» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىرىنشى ونجىلدىعى تۇجىرىم­دالدى. ونى ورىنداۋدىڭ بارىسىندا ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمى ەكى ەسەگە دەيىن ارتىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى اناعۇرلىم ءوستى, ەڭ باستىسى – ەكونوميكالىق دامۋ قارقىندى سيپات الدى. قازاقستاننىڭ جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم كولەمى قازىردىڭ وزىندە شىعىس ەۋروپاداعى بىرقاتار ەلدەرگە تەڭەسىپ قالدى. وسى جىلدارى زەينەتاقى مولشەرى 4,5 ەسە, جالاقى 5,5 ەسە ارتقانىن ايتۋدىڭ ءوزى جەتكىلىكتى. ەندى «قازاقستان-2030» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى ون­جىلدىعىنا ارنالعان مىندەتتەر ءىس جۇزىنە اسىرىلۋدا. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما اياسىندا ىسكە قوسىلىپ جاتقان جۇزدەگەن ءوندىرىس ورىندارى, باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا جول قۇرىلىسى, بەينەۋ – بوزوي – اقبۇلاق – قورعاس گاز قۇبىرى تاعى باسقا دا ونداعان, جۇزدەگەن وبەكتىلەر ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى مەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاڭا ساتىعا كوتەرەدى. الەۋمەتتىك سالادا دا ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن جۇزدەگەن مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار, «بالاپان» باعدارلامالارى اياسىندا بالاباقشالار, اۋىز سۋ جۇيەلەرى سالىنۋدا. كادر دايارلاۋ جونىندەگى بۇدان 16 جىل بۇرىن دۇنيەگە كەلگەن «بولاشاق» باعدارلاماسى مەن ەلىمىزدەگى مامان كادرلار دايارلاۋ جونىندەگى قازىرگى زامان تالابىنا ساي مىندەتتەر تۇراقتى كۇن تارتىبىنە قويىلدى. ەلباسى ازات كۇندەردىڭ العاشقى تىنىسىنان باستاپ قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى مەن مەرەيىن كوتەرۋ, ونىڭ پايدالانىلۋ جانە قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ تۇرعىسىندا ۇنەمى قام­قورلىق پەن باسشىلىق جاساپ كەلەدى. «قازاق قا­زاقپەن قازاقشا سويلەس­سىن», دەپ بۇل ىسكە ءمان بەرىپ, باستاما كوتەرگەن ەلباسىمىز ودان كەيىنگى جىلدارى: «قازاق­ستان­نىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە», دەگەن ۇستا­نى­مىن اشىپ ايتىپ, بارشا جۇرتىمىزدى وسىعان ەرەكشە ءمان بەرۋگە جۇ­مىلدىردى. ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى قايتا تۇلەتۋ ءۇشىن «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا باسشىلىق جاساپ, حالقىمىزدىڭ كونە تاريحى مەن مادەنيەتىن كەلەر ۇرپاققا جەتكىزەتىن ۇلكەن ءىس اتقارىلدى. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەڭ باتىل شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى ەلىمىزدىڭ استاناسىن اسەم الماتىدان سارىارقا توسىنە كوشىرۋى بولدى. بۇل ەلباسىمىزدىڭ ەرلىككە  پارا-پار ءىسى بولدى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن استانا­عا اينالعان ەلوردامىز بۇگىندە وتە سەرپىندى دامۋدا. نەبارى 14 جىل كولەمىندە مۇندا جاپپاي قارقىن العان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن بىلاي قويعاندا, ەل سيمۆولى اتانعان بايتەرەكتەن باستاپ, قايتالانباس بولمىس-ءبىتىمدى حان شاتىر, پيراميدا, تاۋەلسىزدىك سارايى, «قازاقستان» كونتسەرت زالى, «قازاق ەلى» مونۋمەنتى, تاعى باسقا دا كوپتەگەن اسەم عيماراتتار بوي كوتەردى. قازاقستاننىڭ جۇرەگى اتانىپ وتىرعان استانانىڭ بولاشاقتا مۇنان دا كورىكتى بولا تۇسە­تىنىنە ەشقانداي ءشۇبا جوق. استانا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ­تىڭ عاسىرلىق قولتاڭباسى, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاريحي جەڭىسى! وسى ورايدا ەلباسىمىزدىڭ «دۇنيەدە تاۋەلسىز قازاق ەلى بار. الەمدە ەگەمەن قازاقستان بار. ونىڭ كوپۇلتتى, تاتۋ, ىنتىماقتى حالقى بار. قۋاتتى ەكونوميكاسى, سەنىمدى ساياسي جۇيەسى بار. ەڭ باستىسى بۇگىننەن نۇر­لى, بۇگىننەن جەمىستى بو­لاشاعى بار» – دەگەن سوزدەرى ەسكە تۇسەدى. كەۋ­دەڭدى قۋانىش پەن شات­تىق, ءوز ەلىڭە دەگەن, ەل­باسىعا دەگەن ماقتانىش سەزىمى كەرنەيدى. ەندى ەكى اپتادان كەيىن ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا 20 جىل تولادى. وسى تاريحي قىسقا مەرزىمدە تاۋەلسىز قازاقستان پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن نەبىر قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردەن سۇرىنبەي ءوتىپ, تولاعاي تابىستارعا جەتتى, قارقىندى دامۋ جولىنا ءتۇستى. ەل دە, زامان دا, قوعام دا جاڭاردى. نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى قازاق ەلىن, قازاق حالقىن, تاۋەلسىز قازاقستاندى بۇكىل الەمگە تانىتتى. بۇرىن ءبىز كىم ەدىك, قازىر كىمبىز؟ ءاربىر قازاقستاندىق وزىنە وسى سۇراقتى قويىپ, ويلانسا, ءبىزدىڭ ەلدىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرى كوز ال­دىمىزعا كەلەدى, كوكىرەگىڭدى ءوز ەلىڭە دەگەن, ەلباسىعا دەگەن ريزاشىلىق سەزىم مەن ماقتانىش كەرنەيدى. ءبىز الەمدى دۇرلىكتىرگەن قارجى داعدارىسىنىڭ ەڭ قيىن كەزەڭدەرىن ەلباسىنىڭ سارا ساياساتىنىڭ ارقاسىندا جەڭىپ شىقتىق ەمەس پە؟ ن.ءا.نازارباەۆتىڭ داناگوي, ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان حالىق­ارالىق ارەنادا جوعارى دارەجەگە يە بولىپ, ەقىۇ-عا توراعا بولدى. ارينە, وسىنىڭ ءبارى – ءتاۋ­ەل­سىز­دىكتىڭ ارقاسى, پرەزيدەنتىمىزدىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ, سىندارلى ساياساتىنىڭ جەمىسى. حالقىمىزدىڭ شەكسىز ريزاشىلىعىنا بولەنگەن مەملەكەت باسشىسىن قازاقستان حالقى ەلباسى دەپ ۇلكەن قۇرمەتپەن اتايدى. سانالى عۇمىرىن تاۋەلسىز قازاقستاندى كوركەيتۋگە ارناپ كەلە جاتقان تۇلعاعا حالىق قانداي قۇرمەت كورسەتسە دە جاراسادى. بىراق ەلباسى ءوزىنىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىن كورسەتىپ, ەش ۋاقىتتا اتاق-ابىرويعا قىزىققانىن كورگەن جوقپىز. بۇگىندە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەسىمى ءوز ۇلتىمىزدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل تۇركى جۇرتىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندە تورتكۇل دۇنيەگە تەگىس ءمالىم دەپ تولىق ايتا الامىز. «سۇيەر ۇلىڭ بولسا, سەن ءسۇي – سۇيىنەرگە جارار ول», دەپ ۇلى اباي وسيەت ەتكەندەي, بۇگىندە ەلىن, حالقىن ءسۇيسىنتىپ وتىرعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بۇكىل قازاق­تىڭ ماقتانىشىنا, ماحابباتىنا اينالعان ەرەكشە تۇلعا. «نازارباەۆتى قازاق حالقىنىڭ باعى ءۇشىن بەرە سالعان», دەپ تالاي ەلدىڭ ءارى قىزىعا, ءارى قىزعانا ايتقان سوزدەرىن سان مارتە ەستىگەنبىز. رياسىز كوڭىل­دەن شىققان مۇنداي ماداقتاۋلارعا ءاربىر قازاق­ستان­دىقتىڭ جۇرەگى جىلىپ, ەلباسىمىزعا دەگەن ماقتا­نىش سەزىمى كوڭىلگە ۇيالايتىنى ءسوزسىز. ن.ءا.نازارباەۆ – ءوز حالقىنىڭ بار قادىر-قاسيەتىن, ءتىلىن, تاريحىن, مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن جەتىك بىلەتىن, ۇلتىن جان-تانىمەن سۇيەتىن, ونىڭ مارتەبەسىن ءوسىرىپ, حالقىنىڭ سەنىمىن اقتاپ كەلە جاتقان ءوز ەلىنىڭ شىن پەرزەنتى, كەلەشەكتى بولجاي بىلەتىن, الداعىنى ويلاي بىلەتىن كوشباسشىسى. حالىقتان شىققان قايراتكەر تاۋەلسىز قازاقستان­نىڭ نەگىزىن قالاۋشى, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ قار­قىندى وسۋىنە, وتانداستارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتى­نىڭ ارتۋىنا قول جەتكىزگەن, بارشا الەم مويىنداعان قايراتكەر – تۇلعا. بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە جۇزىندە «قازاقستان» مەن «نازارباەۆ» دەگەن سوزدەر ەگىز ۇعىمعا اينالدى. سوندىقتان ەلىم, جەرىم دەگەن, ەلدىڭ, جەردىڭ قامىن جەگەن ەلباسىمىز نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆپەن حالقىمىز ماقتانا­دى, قۇرمەتتەيدى, ونىڭ اماندىعىن تىلەيدى. قۋانىش ايتاحانوۆ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.