الىپ مۇحيت الديلەگەن اۋستراليا جەرىندە وتكەن الەمدىك دودا قازاق بوكس تاريحىن دۇنيەجۇزىلىك جىلناماعا التىن ارىپتەرمەن جازعىزدى. كوكورىم بەكزاتتىڭ جەڭىسى تاريحي وقيعا بولدى. كۇتپەگەن سىي دەسەڭىز دە بولادى. سول 2000 جىلدارى مەملەكەتتىك جاتتىقتىرۋشى بولعان سەرىك ابدەناليەۆ اعامىز «باپكەرلەر كەڭەسى ەرماحان, مۇحتارحان جانە بولات جۇلدەگە تالاسادى دەپ ءۇمىت ارتتى. ال قۇراماعا جاڭادان قوسىلعان بەكزات ساتتارحانوۆ پەن ولجاس ورازاليەۆ ءبىر-ەكى جەكپە-جەك وتكىزىپ, تاجىريبە جيناقتاسا بولادى» دەپ شەشتى» دەيدى.
ايتقانداي, يبرايىموۆ, دىلدابەكوۆ جانە ءجۇمادىلوۆ فينالعا دەيىن تىزگىن تارتقان جوق. ولاردىڭ قاتارىنا قابىرعادان ات ويناتىپ بەكزات قوسىلدى.
قالعانىن جۇرت بىلەدى. مىڭ جازىلدى. مىڭ ايتىلدى. قۇيرىقتى جۇلدىزداي جارق ەتكەن بەكزات قاپيادا مىناۋ الەمدى تارك ەتىپ تاستاپ كەتتى. بەكزات كوزى تىرىسىندە «نەگە قازاق جىگىتتەرىنەن ەكى, ءۇش وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى جوق. بۇل بەلەستەن مەن وتەمىن. قۇداي بۇيىرتسا, مەن ءۇش دۇركىن وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى بولامىن» دەپ بىرنەشە رەت سۇحبات بەردى.
كوپشىلىك «مۇنىڭ قالاي, ارتىق ايتتىڭ-اۋ» دەگەن جوق. ىشتەي تىلەكتەس بولعانىمەن «جاس بالا عوي ءالى. بۇلارعا ءىرى سويلەۋ جاراسادى. وليمپيادانىڭ التىندارى جولدا شاشىلىپ جاتقان جوق» دەپ قوياتىن.
راسىندا, شەتەلدىكتەر ونەرىنە «فانتاستيكا» دەپ تاڭداي قاققان سەرىك قوناقباەۆتىڭ ءوزى التىن الا الماعان وليمپيادانىڭ جولى قانشالىقتى اۋىر ەكەندىگىن ءدۇيىم جۇرت بىلەدى.
بەكزاتتىڭ اكەسى سەيىلحان اعامىزبەن جاقسى سىيلاسپىز. ءار سوزىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن بەكزات جەل ءسوزدىڭ ادامى ەمەس ەدى. ءۇش رەت وليمپ بيىگىن باعىندىرامىن دەگەندى نەگە سۇيەنىپ ايتتى. ءبىر كەزدەسكەندە سونىڭ سەبەبىن سۇرادىق.
– بەكزاتتىڭ وليمپيادادان كەيىن ۋاقىتى بولماي كەتتى. جاڭاعى ويىن ءبىز دە ەستىپ جۇردىك. ءبىز دە وڭاشادا ۇلىمىزدان سيدنەيدە «قاي جەكپە-جەك اسا اۋىر ءتيدى؟» دەپ سۇرادىق, – دەيدى سەيىلحان اعا.
شيرەك فينالداعى راماز پاليانيمەن وتكىزگەن جەكپە-جەگىن ايتتى.
– اكە, راماز پالياني – ەۋروپانىڭ چەمپيونى. حالىقارالىق جارىستاردان شاپپاي بايگە الىپ جۇرگەن جىگىت. جاسى جيىرما جەتىدەن اسقان ساقا بوكسشى. قولدارى بالعاداي. ەكى-ءۇش تازا سوققى وتكىزىپ العاندا بايقادىم, تيگەن جەرىن ۋاتىپ جىبەرە جازدايدى. شىنىمدى ايتسام, بالاڭىزدىڭ شىبىن جانىن كوزىنە كورسەتتى. جىلدامدىعىمنىڭ ارقاسىندا عانا شالدىرماي كەتتىم. اكە, سونداي بوكسشىنى جەڭگەن ءسىزدىڭ ۇلىڭىز دا جاي جىگىت ەمەس قوي.
ال ءۇش دۇركىن وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى تۋرالى ايتقان سوزىمە جاۋاپ بەرەيىن.
سيدنەيدە مەنىڭ جاسىم جيىرمادا بولدى. دەنە مۇشەلەرىم ءالى تولىق جەتىلمەگەن. وتىزعا جاقىنداعان رامازدىڭ بۇلشىق ەتتەرى بىلەۋدەي, كۇشى سىيماي سىرتقا ۇرىپ تۇر. سوققىلارى تيگەن زاماتتا وپىرىپ جىبەرە جازدايدى. ال مەنىڭ بىلەگىم ونىمەن سالىستىرعاندا تىم جىڭىشكە. كورەسىز, كەلەسى وليمپيادا دا مەنىڭ دە بىلەگىم, بۇلشىق ەتىم تولادى. فيزيكالىق جاعىنان مىقتى بولامىن. اللا بەرگەن جىلدامدىعىما تولىسقان كۇشتى قوسساڭىز نەگە مەن ءۇش دۇركىن جەڭىمپاز بولا المايمىن. مەن مۇنى كوكىرەك كەرگەن ماقتانىش, ەلدىڭ كوڭىلىن اۋدارۋ ءۇشىن ايتقان جوقپىن. كوزىم جەتىپ تۇر. ويلانىپ بارىپ ايتتىم, دەدى. ۇلىنىڭ از عانا ۋاقىتتا تەز ەسەيىپ, حالىقتىڭ بالاسىنا اينالىپ ۇلگەرگەنىنە سۇيسىنگەن سەيىلحان اكە پايىمىنا كوڭىلى تولىپ, قۇشاعىنا تارتىپ مەيىرلەنە ماڭدايىنان يىسكەگەن ەكەن.
الايدا ارمانى اسقاق ۇلدى اجالدان اراشالاپ قالا الماعانىنا ءىشى وتتاي جانادى. ءبارى دە كۇندىزگىدەي كوز الدىندا. 2001 جىلدىڭ جاڭا كۇنىنە ساناۋلى-اق ساعاتتار قالعان. تۇركىستان الاڭى. بەكزات ساتتارحانوۆ «جىل ادامى». قاراقۇرىم حالىق. ساكەڭ بيىك ساحنادا تۇرعان ۇلىنا جەتە الماي ءجۇر. جاستار بەكزاتتى قورشاپ العان, قولتاڭبا الۋدا. ساكەڭ ساحنا تۇبىندەگى باسقىشقا جاقىندادى. «وسى جەردەن كۇتىپ الامىن. ۇيگە الىپ كەتەمىن. جاڭا جىلدى بىرگە تويلايمىز. ەندى بوس ءجۇرىستى دوعار, بوكسقا ورال دەپ ايتامىن», دەپ ويلاعان.
بەكزاتتى اقىرى تابا المادى. جۇرت الدىن بوگەي بەرگەن سوڭ ساحنانىڭ ارت جاعىنان سەكىرىپ كەتىپتى. بارىپ شەشەسىن, باۋىرلارىن قۇتتىقتاعان. شىمكەنتكە جول ءجۇرۋى كەرەك. دوستارى كۇتىپ وتىر. قوي-قويعا قاراماي شىعىپ كەتكەن. جەلدەن جۇيرىك ماشينا سىناپتاي سىرعىپ, جۇلدىزداي اعىپ كەلەدى. الىستان شىمكەنتتىڭ وتتارى جىمىڭداعان. تاسپا جولدىڭ قويانجوندانعان جەرىندە ماشينانىڭ رۋلىنە يە بولا الماي قالىپتى...
بوزداق بەكزات وسىلايشا بۇكىل حالىقتى وپىنتىپ كەتتى. ويلى جىگىت ەدى. ء«ۇش دۇركىن وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى بولامىن» دەپ ەدى-اۋ. «ەل نامىسى – مەنىڭ نامىسىم» دەدى. فينالعا ىرىم كورىپ ەرماحان اعاسىنىڭ مايكاسىن ارت جاعىنان ءبىر بۋىپ, كيىپ شىققان بوزبالانىڭ اسقاق ارماندارى ورىندالماي قالدى. اتتەڭ, وپاسىز دۇنيە...
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
