بيىل قوستانايدا ءبىرىنشى رەت «تاتار قىزى» ارۋلار بايقاۋىنا قاتىسقان ول كورەرمەندەردى قازاق, تاتار, باشقۇرت تىلدەرىندە ەركىن سويلەۋىمەن, سول تىلدەردە ءان شىرقاپ, ءوزىن ولەڭدەتە تانىستىرۋىمەن تاڭعالدىردى. كورەرمەننىڭ باشقۇرت قىزىنا تاڭعالاتىنداي-اق ءجونى بار ەدى. سەبەبى بايقاۋعا قاتىسقان بويجەتكەندەردىڭ تاتار-باشقۇرت حالقىنىڭ نەگىزىنەن چاك-چاك, ۋچبۋچماق جانە بال قوسىپ جاسايتىن تاتتىلەردەن تۇراتىن داستارقان ءمازىرىن دايىنداۋدا, ۇلتتىق كيىم ۇلگىلەرىن كورسەتۋدە دە ءمىن بولعان جوق, بىرىنەن ءبىرى اسىپ ءتۇستى. بىراق تىلگە كەلگەندە ساحناداعى ارۋلاردىڭ كىبىرتىكتەي بەرگەنى انىق ەدى. بايقاۋدىڭ نەگىزگى ءارى باستى شارتى دا ءتىلدى ءبىلۋ بولاتىن.
– مەن قازاق, تاتار, باشقۇرت تىلدەرىندە ەركىن سويلەيمىن. تۋىسقان ءۇش ءتىلدى بىلگەنىم وزىمە قاتتى ۇنايدى, ولار ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىراتىنداي سەزىنەمىن. وسى ءۇش تىلدە دە ءان شىرقايمىن, ادەبيەتىن دە وقيمىن, ءداستۇر-سالتتارىن دا جاقسى بىلەمىن, – دەيدى «تاتار قىزى» بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەسىنە يە بولعان دينا ابدراحمانوۆا.
جيىرماعا ەندى تولعان, ءوزى شالعايداعى امانگەلدى اۋدانىنداعى امانتوعاي اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن, قازاق مەكتەبىن بىتىرگەن قىزدىڭ تاتار, باشقۇرت تىلدەرىندە وسىنشا ەركىن سويلەۋى بايقاۋ قىزىعىن تاماشالاۋعا كەلگەن تاتار حالقىنىڭ اعا ۇرپاق وكىلدەرىن دە ءسۇيسىنتتى.
– دينانىڭ تاتار-باشقۇرت تىلدەرىندە ەركىن سويلەۋى جانىما شۋاق توككەندەي بولدى. ءاندى دە ادەمى ايتادى ەكەن. ونىڭ تىلىنەن قازاق ماقامىنىڭ ەسىپ تۇرۋى دا جاراسادى, سەبەبى ول – قازاقستاندىق باشقۇرت قىزى عوي, – دەيدى ءساريا سەيت.
قانشا تۇركىتىلدەس دەگەنمەن وزگە تىلدە سويلەپ كەتۋ دە ەڭبەكتى, ىقىلاستى, مۇمكىن ۋاقىتتى دا قاجەت ەتەرى ءسوزسىز. ال دينانىڭ پىكىرىنشە, تىلگە دەگەن ىقىلاس تا, پاتريوتتىق سەزىم دە, جاۋاپكەرشىلىك تە ەڭ الدىمەن وتباسىندا قالىپتاسادى. بۇل ول ءۇشىن – اكسيوما.
– ءبىز تازا قازاق اۋىلىندا تۇرامىز. اتا-انام قازاق تىلىنە سۋداي. مەن قازاق مەكتەبىن ءبىتىردىم. مەنىڭ اتا-انام باشقۇرت, ۇيدە باشقۇرت تىلىندە سويلەسەدى. سوندىقتان مەنىڭ قۇلاعىم باشقۇرت تىلىنە قانىپ ءوستى. بالا كەزىمدە دەمالىستاردا رەسەيدىڭ پەرم وبلىسىنداعى, باشقۇرتستانداعى تۋىستارىما, ناعاشىلارىما ءجيى باراتىنمىن. ول جاقتاعى تاتار اۋىلىندا تاتار ءتىلى ۇستەمدىك ەتەدى. مەن تاتار ءتىلىن دە تەز ۇيرەنىپ كەتتىم, – دەيدى دينا. تاتاردىڭ اندەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق تا دينانى تاتار ءتىلىن ۇيرەنۋگە «ماجبۇرلەي» ءتۇسىپتى. بايقاۋدا ونىڭ تاتار تىلىندە شىرقاعان اندەرى كىمنىڭ دە بولسا قۇلاق قۇرىشىن قاندىردى.
قازىر ۋنيۆەرسيتەتتە ساباق ورىس, قازاق, اعىلشىن تىلدەرىندە وتەدى. بولاشاق ماماندىعى تۋريزمگە قاتىستى بولعاندىقتان, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرۋگە كۇش سالادى.
– ورىس تىلىندە ساباقتى ەركىن ايتامىن, اعىلشىن ءتىلىن دە ءدال سولاي ەركىن مەڭگەرەتىنىمە سەنەمىن. بىراق مەن ءۇشىن جانىما ەڭ جاقىنى – قازاق ءتىلى. ويتكەنى وسى تىلدە ويلانامىن, ەركىن سويلەيمىن, ءبىلىمنىڭ نەگىزىن الدىم. وتانىمنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى. قالعان ءتىلدىڭ بارلىعى دا مەن ءۇشىن ومىرلىك ولجام, – دەيدى دينا.
جاس قىزدىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگى دە ونى ەرەكشەلەپ تۇرادى. ول – «قىزىل اي» قوعامىنىڭ ۆولونتەرى, توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىندە شتاتتان تىس «العاشقى كومەك كورسەتۋ» نۇسقاۋشىسى. مەكتەپتەرگە بارىپ ادام قيىن جاعدايعا ۇشىراعاندا وعان العاشقى كومەك بەرۋ جونىندە اڭگىمەلەر, ترەنينگتەر وتكىزۋگە دە ۋاقىت تابادى. ءوزى جارتاسقا ورمەلەۋ سپورتىمەن اينالىسادى.
– ماعان نە نارسەگە دە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعان ۇنايدى. تىلگە دە جاۋاپكەرشىلىك بولۋى ءتيىس. بىزدە ۇلكەن كىسىلەر بالاسىنىڭ الدىندا ورىسشا سويلەپ وتىرادى, سوسىن جاستار دا سول سۇرلەۋمەن كەلە جاتىر. بۇل انا ءتىلدىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ وسالدىعى دەپ تۇسىنەمىن. مەن تاتار, باشقۇرت تىلدەرىن بىلەمىن, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن ءالى-اق تازا مەڭگەرىپ الاتىنىما كوزىم جەتەدى. بىراق قازاق تىلىندە سويلەيمىن, ويتكەنى ول مەنىڭ – انا ءتىلىم, – دەيدى دينا. جاس قىزدىڭ بويىنداعى وجەتتىك پەن پاراساتتىلىقتىڭ قاتار ءورىلۋى ۇلكەننىڭ دە, كىشىنىڭ دە جانىن جىلىتقانداي.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
