سۋبسيديانىڭ دا سۇراۋى بار
جۇمىس ساپارى سارىاعاش اۋدانىندا باستالعان پرەمەر-مينيستر اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن وتكىزگەن ارنايى جيىندا ەلباسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىندا ايتىلعان ەڭبەك ونىمدىلىگىن تۇبەگەيلى ارتتىرۋ جانە وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە ءمان بەردى. جولداۋدا ايتىلعانداي جاڭا تەحنولوگيالار مەن بيزنەس-مودەلدەردى ەنگىزۋ, اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ عىلىمعا نەگىزدەلۋىن ارتتىرۋ, شارۋاشىلىقتاردى كووپەراتسيالاۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. سونداي-اق كەزدەسۋ بارىسىندا ەكسپورتتىق الەۋەت, سۋبسيديالاۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋگە ينۆەستيتسيالار تارتۋ, اوك-ءتى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ, ەتتى مال شارۋاشىلىعى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
ءوز سوزىندە ب.ساعىنتاەۆ ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى پەرسپەكتيۆالىق بولاشاققا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ەلىمىز كوپتەگەن پوزيتسيالار بويىنشا الەمدەگى اگرارلىق ەكسپورتتىق ونىمدەر شىعاراتىن ءىرى وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى بولا الادى. وسى ماقساتتا ۇكىمەت بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلداپ جاتىر: اوك دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا; ۆەتەرينارلىق قىزمەتتىڭ باعىنىشتىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋدى, بيزنەستىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرگە قاتىسۋىن ىنتالاندىرۋدى, دايىنداۋ ۇيىمدارىن سۋبسيديالاۋدى قاراستىراتىن زاڭ جوباسى ۇسىنىلدى; ەكسپورتقا باعدارلانعان كاسىپورىنداردىڭ پايداسى ءۇشىن سۋبسيديالاۋ ساياساتى قايتا قارالىپ جاتىر. پرەزيدەنتتىڭ «شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ» اتتى ءتورتىنشى الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا اگرارلىق قىزمەتكەرلەر ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلىپ جاتىر. شاعىن نەسيە بەرۋدى قارجىلاندىرۋعا 20 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. بۇل ءوز بيزنەسىن باستاۋدى كوزدەپ جۇرگەن ازاماتتارعا ۇسىنىلاتىن ۇلكەن قولداۋ بولادى», دەدى ب.ساعىنتاەۆ. ال مەملەكەت باسشىسىنىڭ «شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ» ءتورتىنشى الەۋمەتتىك باستاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى مەن فەرمەرلەردىڭ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى بايانداعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ا. ەۆنيەۆ سوڭعى جەتى جىلدا سۋبسيديا كولەمى 4 ەسەگە, ال اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمى 2 ەسە ۇلعايعانىن ايتىپ ءوتتى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىندە ءتيىمسىز سۋبسيديالاردى بىرتە-بىرتە ازايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جيىندى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىرۋار قارجى بولىنگەنىمەن, ناتيجە ويداعىداي ەمەستىگىنە قىنجىلىس ءبىلدىردى. سۋبسيديانىڭ دا سۇراۋى بولۋى تيىستىگىن ەسكەرتتى. سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعىن عىلىمي تۇرعىدا دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
ءونىمنىڭ 40 پايىزى ەكسپورتتالادى
ۇكىمەت باسشىسى الدىمەن سارىاعاش اۋدانىنىڭ اگرارلىق كاسىپورىندارىن ارالاپ, ونداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولداناتىن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان بولاتىن. اگرارلىق كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى – «كەلەس» جشس-ءنىڭ پلەنكا جانە كوشەت قوندىرۋعا ارنالعان ىدىس شىعاراتىن وندىرىستىك تسەحى. بۇل جوبانىڭ جالپى قۇنى 150 ملن تەڭگە بولسا, ونىڭ 23 ملن تەڭگەسى نەسيەگە الىنعان. ىسكە قوسىلعانىنا ءبىر اي بولعان تسەحتا جىلىجايعا ارنالعان جابدىقتار شىعارىلادى. ەلباسى ن.نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىندا بەس جىل ىشىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە وڭدەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىنىڭ ەكسپورتىن كەم دەگەندە 2,5 ەسەگە ارتتىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. كاسىپورىندار جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا ب.ساعىنتاەۆقا پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا قابىلدانعان شارالار تۋرالى باياندالدى. جولداۋدان تۋىنداعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدا جىلىجايلاردىڭ الار ورنى ەرەكشە. مىنە, وسى ورايدا, ەلىمىزدەگى بارلىق جىلىجايلاردىڭ 80%-ى تيەسىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وتكەن جىلى 201,7 گەكتار جاڭا جىلىجاي پايدالانۋعا بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە سارىاعاش اۋدانىندا – 72 گەكتار. بۇعان قوسا, بيىل جالپى اۋدانى 214 گەكتار بولاتىن جاڭا جىلىجاي كەشەندەرىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونداي-اق ب.ساعىنتاەۆ جوسپارداعى باعدارلامادان تىس, سارىاعاش اۋدانىنداعى «جىبەك جولى» كەدەن بەكەتىندە بولدى. وزبەكستانمەن شەكاراداعى جىبەك جولى كەنتىندە ورنالاسقان حالىقارالىق باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتى ارقىلى تاۋلىگىنە 25 مىڭعا دەيىن ادام جانە 100-گە جۋىق كولىك وتەدى. «قازجولسەرۆيس» جشس-ءنىڭ باسشىسى ە.ديقانباەۆ اۆتوۆوكزالدىڭ جاڭا عيماراتىنىڭ سالىنۋى ەكى ەل اراسىنداعى جولاۋشىلار اعىنىن جانە جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
بيىل 7 665 پاتەر تاپسىرۋ كوزدەلگەن
ساپار بارىسىندا ب.ساعىنتاەۆ «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا شىمكەنتتە سالىنىپ جاتقان «Shymkent سity» تۇرعىن الابىنا باردى. سونداي-اق پرەزيدەنتتىڭ ء«اربىر وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋ» ءبىرىنشى الەۋمەتتىك باستاماسىن ورىنداۋ جوسپارىمەن تانىستى. «Shymkent سity» جاڭا قالاشىعىن سالۋ جۇمىستارى ەكى جىل بۇرىن باستالعان بولاتىن. جوسپار بويىنشا 427 گەكتار جەردە ورنالاساتىن قالاشىقتا كوپ قاباتتى 324 تۇرعىن ءۇي, 7 مەكتەپ, 23 بالاباقشا ورنالاسادى. سونداي-اق ساياباقتار, سپورت كەشەندەرى مەن مادەنيەت عيماراتتارى بوي كوتەرەتىن بولادى. سونداي-اق پرەمەر-مينيسترگە «7 – 20 – 25» جاڭا تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى ەسكەرىلگەن, قۇرىلىس سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا ءوڭىردىڭ الەۋەتى تانىستىرىلدى.
«وڭتۇستىك» يندۋستريالىق ايماعىندا بولعان پرەمەر-مينيستر «Shymkent Temir» بولات بليۋم شىعاراتىن العاشقى قازاقستاندىق كاسىپورىننىڭ نەگىزگى وندىرىستىك تسيكلدارىمەن تانىستى. جوبا 2015–2019 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ, وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى.
وڭىردە تەحنيكالىق مامان تاپشى
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحانادا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسۋىندە, ەلباسىنىڭ ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنىڭ ءتورتىنشى باسىمدىعىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدارلامالارىن تسيفرلاندىرۋ جانە ازىرلەۋ, اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا كوشۋ, مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ, كادرلاردى دايارلاۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ نارىعىن ىرىقتاندىرۋ جانە جەكەمەنشىك ۇيىمداردىڭ اكىمشىلىك كەدەرگىلەرىن ازايتۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ جانە مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىن دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار ورتاعا سالىندى. سونداي-اق پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا بەرىلىپ جاتقان مۇمكىندىكتەر تالقىلاندى. بۇل – ءتيىمدى شارتتار بويىنشا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «7 – 20 – 25» جاڭا يپوتەكالىق باعدارلاماسى جانە حالىقتىڭ جەكەلەگەن توپتارىنا 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ سالىق جۇكتەمەسىنىڭ 10 ەسەگە – 1%-عا دەيىن تومەندەۋى. بۇل ورايدا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءلاززات اقتاەۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ سالاسىندا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ بەردى.
وڭتۇستىكتەگى ساپارىنىڭ سوڭىندا «ستۋدەنتتەر ۇيىنە» بارىپ, جاتاقحاناداعى تۇرمىس جاعدايىمەن تانىسقان پرەمەر-مينيستر پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن تالقىلاۋ ماقساتىندا ستۋدەنت جاستارمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. وبلىستاعى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كاسىپتىك ماماندىقتاردى دايارلايتىن كوللەدج ستۋدەنتتەرىمەن بولعان باسقوسۋ مەيلىنشە ەركىن فورماتتا ءوتتى. تالقىلانعان تاقىرىپ زامان اعىمىنا ساي مامانداردى دايارلاۋ, اسىرەسە ەلباسىنىڭ ء««تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىندا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تەحنيكالىق مامانداردى ازىرلەۋگە باسا كوڭىل ءبولۋ اياسىندا ءوربىدى. «قازاقتا «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا» دەگەن ءسوز بار. الايدا قازىرگى زامان ەلۋ جىلدا ەمەس بەس جىلدا جاڭارىپ جاتىر. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ماماندىقتاردىڭ 70 پايىزى گۋمانيتارلىق, 30 پايىزى تەحنيكالىق. سوندىقتان تەحنيكالىق ماماندىقتارعا باسا ءمان بەرگەن ءجون. ويتكەنى كەلەشەكتە ادام مەن ادام تۇگىلى, ادام مەن روبوت باسەكەگە تۇسەتىن زامان تۋىپ كەلەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
سونداي-اق ب.ساعىنتاەۆ وڭىردە تەحنيكالىق ماماندىقتارعا دەگەن سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەندىگىن ناقتى مىسالدارمەن دە اتاپ ءوتتى. ء«بىز جاڭا «شىمكەنت تەمىر» كاسىپورنىنا بارىپ قايتتىق. زاۋىت مامىر ايىندا ىسكە قوسىلادى. سول كەزدە 700 جۇمىس ورنى اشىلادى. كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, 100 ماماندى ولار يراننان الىپ كەلەدى. سەبەبى جەرگىلىكتى جەردە قاجەتتى مامان جوق. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 3 ميلليون حالىق تۇرادى. جۇمىسسىزدىق جوعارى. الايدا زاۋىتتا جۇمىس ىستەيتىن مامان تاپشى. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» تاس جولىمەن جۇك كولىكتەرى جۇرەدى. بىراق وسى كولىكتەرگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن بەكەتتەر جوق. بەكەتتەردە جۇمىس ىستەيتىن سلەسارلار جەتىسپەيدى», دەدى باقىتجان ءابدىر ۇلى.
«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, مامان دايارلاۋدا كاسىپورىن مەن وقۋ ورنى اراسىنداعى بايلانىستىڭ تىعىز بولۋى قاجەت. وقۋ بىتىرگەن ماماننىڭ جۇمىسقا تۇرۋ كورسەتكىشى شىن مانىندە 30 پايىزدىڭ توڭىرەگىندە. مۇنى جيىنعا قاتىسقان وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ تا جوققا شىعارعان جوق. ول قازىرگى ۋاقىتتا وسىعان بايلانىستى تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن دا ءمالىم ەتتى.
جيىندا ستۋدەنتتەر دە ءسوز الىپ, وزدەرىنىڭ ۇسىنىستارىن ايتتى. كەپىلسىز شاعىن نەسيە بەرۋ, جاس عالىمداردىڭ جوبالارىن قارجىلاندىرۋ جانە جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى دە قامتىلدى. شەتەلدەن اسىل تۇقىمدى مال اكەلگەنشە, مالدىڭ ەمبريونىن اكەلىپ دامىتقان ءتيىمدى دەگەن ستۋدەنتتىڭ ۇسىنىسىن ۇكىمەت باسشىسى دا, زالداعى كوپشىلىك تە قىزۋ قولدادى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
