ۇلىبريتانيانى ەۋروپاداعى كوپتەگەن تۇيتكىلدەر مازالاعان ەمەس. ماسەلەن, تاياۋ شىعىستان اعىلعان يمميگرانتتار قارت قۇرلىقتى ابدىراتقان تۇستا, اعىلشىن لەديلەرى مەن ميستەرلەرى شايىن جايباراقات ءىشىپ وتىرعان-دى. ۆيزا بەرۋ, ۆاليۋتا ماسەلەلەرىندە دە بريتانيا كورولدىگى جەكە دەربەستىگىن ساقتاپ قالعان-تۇعىن. «برەكسيت» وسى تىنىشتىقتى بۇزىپ, يرلانديا شەكاراسىنداعى احۋالدى كۇردەلەندىرە ءتۇستى.
قازىرگە دەيىن سولتۇستىك يرلانديا مەن يرلانديا اراسىنداعى شەكارانى قىزۋقاندى يرلاندتار ەمىن-ەركىن كەسىپ ءوتىپ ءجۇردى. سونىڭ ناتيجەسىندە ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس جەڭىلدەپ, الەۋمەتتىك جانە مادەني ماسەلەلەردە حالىقتىڭ جاقىنداۋىنا زور مۇمكىندىك تۋدى. ماسەلەن, كۇنىنە 30 مىڭنان استام ادام شەكارانى ارلى-بەرلى كەسىپ وتەدى ەكەن. ەندى, مۇنىڭ بارىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن «تۇماندى البيون» مەن ەۋروپالىق وداقتى بولەتىن كەدەندىك باقىلاۋ ورناتىلۋى ىقتيمال.
«برەكسيتتىڭ» اسەرى, اسىرەسە شەكارالىق اۋداندارداعى حالىققا ايقىن سەزىلەدى. بۇعان دەيىن باقىلاۋ دەپ باس قاتىرىپ, ەشقانداي كەدەرگى كورمەگەن تۇرعىندار بىرقاتار ماسەلەلەرگە تاپ بولعالى وتىر. سولتۇستىك يرلانديا مەن يرلانديا رەسپۋبليكاسى اراسىندا مۇنداي مىسالدار جەتەرلىك. ماسەلەن, قوس يرلانديالىق مەملەكەتتىڭ تۇيىسكەن تۇسىندا ورنالاسقان ءبىر ەلدى مەكەننىڭ بريتانيالىق جاعى بەلكۋ, ال يرلانديالىق جاعى بلەكلايون اۋىلى دەپ اتالادى. ەكى ورتانى بەلكۋ وزەنى ءبولىپ جاتىر. اۋىلدىڭ تۇرعىندارى دا كوپ ەمەس. بەلكۋدە بەس جۇزگە جۋىق, بلەكلايوندا ءۇش جۇزگە جۋىق ادام بار. ەكى مەملەكەتكە تيەسىلى ەكەنىنە قاراماستان, حالىق ارلى-بەرلى اعىلادى. ەلدى مەكەندەگى جالعىز ەت دۇكەنى يرلانديالىق تاراپتا ورنالاسقان. ال شاشتاراز, شارۋاشىلىق دۇكەنى ۇلىبريتانيا اۋماعىندا تۇر.
پەتتيگو اۋىلىنداعى جاعداي دا تۋرا وسىنداي. ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىن شاعىن ارنا ءبولىپ جاتىر. ءدال شەكارادا ورنالاسقان ەلدى مەكەندى كوپىر بايلانىستىرىپ تۇر. ەڭ قىزىعى, ا3 تاس جولى اينالدىرعان ون شاقىرىم قاشىقتىقتا شەكارانى ءتورت رەت كەسىپ وتەدى ەكەن. ەگەر شەكاراعا كەدەندىك باقىلاۋ ورناتىلسا, وسى ءبىر قاشىقتىقتى ءجۇرىپ ءوتۋ باس اۋىرتار ماسەلەگە اينالاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
جاعدايدىڭ بۇلاي ءورشۋى كەلەسى ءبىر قاۋىپتىڭ قۇلاعىن قىلتيتادى. ەكى ەلدىڭ تۇرعىندارى ءبىر مەملەكەت بولۋعا تالپىنۋى مۇمكىن. بۇل ءوز كەزەگىندە كەلەسى ءبىر تۇيتكىلدى تۋىنداتادى. قوس يرلانديا حالقى پروتەستانتتار مەن كاتوليكتەر بولىپ ەكىگە جارىلعان. وسى ءبولىنۋدىڭ ناتيجەسىندە ارال تۇرعىندارى تالاي قىرعىندى باستان وتكەردى.
XX عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا يرلانديا ارالىندا قاقتىعىس ءورتى ورشىگەنى بەلگىلى. تارازىنىڭ ءبىر باسىندا يرلاند رەسپۋبليكالىق ارميا-
سى (IRA) يرلانديانىڭ بىرىگۋى جانە بريتانيالىق باسقارۋدى توقتاتۋ ءۇشىن كۇرەسسە, كەلەسى جاعىندا ۇلىبريتانيا قارۋلى كۇشتەرى مەن لوياليستەر تۇردى. ادام ۇرلاۋ, پارتيزاندىق سوعىس, كەك قايتارۋ كۇندەلىكتى جاعدايعا اينالىپ كەتكەن-ءدى. يرا ساربازدارى جەر-جەردە جارىلىس جاساپ, حالىقتى ۇرەيدە ۇستادى. ءتىپتى ولاردىڭ داقپىرتى ەل استاناسى لوندونعا دا جەتىپ جاتتى. تالاي مارتە تەرروريستىك اكتىلەر جاسالدى.
شيەلەنىستى رەتتەۋ ءۇشىن 1998 جىلى بەلفاست كەلىسىمى جاسالدى. سوعان سايكەس ەكى تاراپ تا قارۋلى قاقتىعىستاردى توقتاتىپ, 30 جىلعا سوزىلعان تەكەتىرەسكە نۇكتە قويدى. الايدا كاتوليكتەر مەن پروتەستانتتار اراسىنداعى الشاقتىق ءالى كۇنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى. سولتۇستىك يرلانديا استاناسى بەلفاست قالاسىندا ءالى كۇنگە دەيىن ەكى اعىمنىڭ وكىلدەرى بولەك-بولەك قونىس تەپكەن. قاراپايىم حالىق اراسىندا دىنارالىق بايلانىس جوق. ءتىپتى شاھارداعى ورتا مەكتەپتەردىڭ 90 پايىزعا جۋىعى ءبىر اعىم وكىلدەرىنە عانا ارنالعان. ونىڭ ۇستىنە, كەيىنگى جىلدارى ەلدە كاتوليكتەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.
سوندىقتان ءتۇرلى قيىندىققا تاپ بولعان تۇرعىندار اراسىندا پروتەستانت-كاتوليك داۋ-جانجالى قايتا ءورشۋى قيىن ەمەس.
«برەكسيتتىڭ» سوڭى بەلفاست كەلىسىمىنە زيانىن تيگىزۋى مۇمكىن ەكەنىن ەل باسشىلارى دا جوققا شىعارمايدى. يرلانديا پرەمەر-ءمينيسترى لەو ۆارادكاردىڭ ايتۋىنشا, ۇلىبريتانيانىڭ ەۋروپالىق وداقتان شىعۋى اعىلشىندار مەن يرلاند حالقى اراسىندا دۇردارازدىق تۋعىزۋى مۇمكىن. الايدا ل.ۆارادكار وسى ءساتتى پايدالانىپ, يرلانديانى بىرىكتىرۋ تۋرالى جاسىرىن جوسپاردىڭ جوق ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى. بۇدان شىعاتىن جالعىز جول بار. شەكارادا كەدەرگىسىز حالىقارالىق تاۋار اينالىمىنا مۇمكىندىك جاساۋ. قازىرگى تاڭدا ۇلىبريتانيادا وسى ماسەلە كۇن تارتىبىندە تۇر. سوعان ساي, سولتۇستىك يرلانديا كەدەندىك وداق قۇرامىندا قالا بەرەدى. ازىرگە بۇل باستامانىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنى بەلگىسىز. مۇنى تولىق شەشۋ ءالى دە تالقىلاۋدى قاجەت ەتەدى.
ونىڭ ۇستىنە يرلانديا شەنگەن ۆيزاسى ايماعىنا كىرمەيدى. الدا-جالدا دۋبلين بيلىگى وسى كەلىسىمگە قوسىلۋدى شەشسە, قارت قۇرلىقتان اعىلعاندارعا ۇلىبريتانيا ەسىگى ايقارا اشىلادى. سوندىقتان لوندون تاراپى كەدەندىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە ءماجبۇر بولادى. مۇنداي تەكسەرۋدىڭ قانشالىقتى قيىن ەكەنىن جوعارىدا كەلتىردىك. BBC ارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا, دۋبلين بيلىگى وسى ماسەلەنى تىكەلەي لوندونمەن شەشۋگە مۇددەلى. الايدا ەۋروپالىق وداقتىڭ قۇرامىنداعى كەز كەلگەن ەلدىڭ شەشىمى ۇيىمعا مۇشە باسقا مەملەكەتتەردىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتۋى ءتيىس. ياعني يرلانديا مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى شەكارا ماسەلەسى دۋبلين مەن لوندوندا ەمەس, سوفيا مەن بۋحارەستە شەشىلەدى.
ەندىگى جاعداي قالاي بولماق؟ ۇلىبريتانيا باسپاسوزىندە جاريالانعان پىكىرلەرگە سۇيەنسەك, حالىقتىڭ پىكىرى ەكىگە جارىلعان. بۇعان قوسا, ازىرگە دۋبلين مەن لوندون بيلىگى يرلانديا شەكاراسىنا قاتىستى ورتاق كەلىسىمگە كەلە الار ەمەس. ۇلىبريتانيا مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى 2017 جىلعى جەلتوقسانداعى كەلىسىم بويىنشا «برەكسيت» اياقتالعان سوڭ, قوس يرلاند مەملەكەتىندەگى حالىقتىڭ قارىم-قاتىناسى بۇرىنعى قالپىندا قالا بەرمەك. بىراق يمميگراتسيا, كولىك قاتىناسى سەكىلدى بىرقاتار ماسەلەلەردە شەكتەۋلەر بار.
ايتپاقشى, تاياۋدا دۋبلينگە كەلگەن ەۋروپالىق كەڭەس توراعاسى دونالد تۋسك يرلانديا شەكاراسى ماسەلەسى شەشىلمەيىنشە «برەكسيت» كەلىسسوزدەرى جۇرگىزىلمەيتىنىن مالىمدەدى. جەلتوقسانداعى كەلىسسوزدەردىڭ ءالى دە تالقىلايتىن تۇستارى جەتەرلىك ەكەنىن دە ايتىپ ءوتتى. ەندەشە شەكارا ماسەلەسى تولىققاندى شەشىلدى دەۋگە ءالى ەرتە.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
