شاراعا كوميسسيانىڭ تەڭ توراعالارى – قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامين جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اچيلباي راماتوۆ قاتىستى.
وتىرىس بارىسىندا وتكەن جىلدىڭ ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىل ءۇشىن تابىستى بولعانى جانە وعان قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ىقپالى زور ەكەنى ايتىلدى. سەبەبى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى قازاقستان مەن وزبەكستان ۇكىمەتتەرىنە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ تۋرالى تاپسىرمالار بەرگەن ەدى. بۇل رەتتە تاراپتار ءوزارا ساۋدانىڭ جوعارى قارقىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2017 جىلى 2 ملرد دوللاردى قۇرادى, بۇل 2016 جىلعا قاراعاندا 31,2 پايىزعا جوعارى كورسەتكىش. قازاقستاننان وزبەكستانعا ەكسپورت كولەمى 2017 جىلى 35 پايىزعا ءوسىپ, 1,3 ملرد دوللارعا جەتكەن, ال وزبەكستاننان قازاقستانعا يمپورت 25,1 پايىزعا ءوسىپ, 735,2 ملرد دوللاردى قۇراعان.
ء«بىز ءوزارا ساۋدانىڭ تۇراقتى وڭ ديناميكاسىن قولدايمىز. تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمىن ءارى قاراي ۇلعايتۋ جانە نومەنكلاتۋرانى كەڭەيتۋ ءوزارا ساۋدا كولەمىن ارتتىرۋعا جول اشادى. بۇعان قوسا, بىزگە 2017 جىلى قول قويىلعان ساۋدا-ساتتىق جونىندەگى كەلىسىمشارتتار مەن كەلىسىمدەردى ۋاقىتىلى ىسكە اسىرۋ قاجەت», دەدى ا. راماتوۆ.
تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋ قارقىنىن ەسكەرە وتىرىپ, تاۋار اينالىمىنىڭ 2018 جىلى 3 ملرد دوللارعا دەيىن ءوسۋى جانە 2020 جىلعا قاراي 5 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ ماقساتىندا كەلىسىلگەن شارالاردى قابىلداۋعا كەلىستى.
ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتا ىسكەر توپتاردىڭ جانە ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋى ماڭىزدى رولگە يە. وتكەن جىلى ەكى ءىرى بيزنەس-فورۋم وتكىزىلدى, 1 ملرد دوللاردان اساتىن سوماعا كوممەرتسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن جەتكىزۋ, مۇناي حيمياسى جانە حيميا سالالارىندا بىرلەسكەن كاسىپورىندار ء(تورت ساۋدا ءۇيى) جۇمىس ىستەيدى. فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىنىڭ ساۋدا ءۇيى بويىنشا قۇرىلتاي قۇجاتتارى بەكىتىلدى.
ء«وزاۆتوسانوات» اك جانە «سارىارقااۆتوونەركاسىپ» جشس اراسىنداعى ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم اياسىندا ەكسپورتتىق ونىمدەردى سىرتقى نارىقتارعا, سونىڭ ىشىندە EAەو نارىعىنا شىعارۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ۇلگى اۋقىمى دامىپ, ءوندىرىستىڭ لوكاليزاتسياسى تەرەڭدەي تۇسۋدە. «سارىارقااۆتوونەركاسىپ» جشس-نە ء«وزاۆتوسانوات» اك كاپيتالىن ەنگىزۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلۋدا.
ايتقانداي, ايماقتىق بايلانىستار دا بەلسەندى دامىپ كەلەدى. وزبەك تاراپى وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىن تۇراقتى نەگىزدە وتكىزۋ تۋرالى قازاقستان باستاماسىن قولدادى. سونداي-اق قازاقستانداعى وزبەكستان جىلىن وتكىزۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. ەكونوميكا, تۋريزم, مادەني-گۋمانيتارلىق سالالاردا 200-دەن استام ءىس-شارا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ء«بىزدىڭ مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ 2018 جىلى قازاقستاندا وزبەكستان جىلىن جانە 2019 جىلى وزبەكستاندا قازاقستان جىلىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىمى – ەكى ەل اراسىنداعى سەنىم مەن سەرىكتەستىك قارىم-قاتىناستارىنىڭ تەڭدەسسىز جوعارى دەڭگەيىنىڭ ايقىن دالەلى», دەپ اتاپ ءوتتى ا.مامين.
قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ 17-ءشى وتىرىسى بارىسىندا كوميسسيانىڭ 16-وتىرىسى حاتتاماسىنىڭ شەشىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى, سونداي-اق ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدىڭ قازىرگى جاعدايى مەن پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.
تاراپتار قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ شەكارالاس اۋداندارىندا حالىقارالىق شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى ورتالىعىن, كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتى (قۇرعاق پورت) قۇرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋعا كەلىستى. 2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تەمىرجول كولىگىمەن تاسىمالداۋدىڭ ءوزارا كولەمىنىڭ 20,5 ملن توننانى قۇراپ, 8 پايىزعا ءوسۋى بايقالعان. 2018 جىلدىڭ ەكى ايىندا تاسىمالداۋ كولەمى 2017 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 44 پايىزعا ارتقان.
سونىمەن قاتار ەكى تاراپ وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ «سامارقان–استانا» باعىتى بويىنشا تۇراقتى تەمىرجول جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ جۇمىس جاسايتىنى تۋرالى ۋاعدالاستى. وعان قوسا سۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى. قر جانە ءور ۋاكىلەتتى ورگاندارىنا قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى سۋ قاتىناستارى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى جونىندەگى جول كارتاسىنىڭ شارالارىن ورىنداۋ بويىنشا جۇمىستاردى جالعاستىرۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار ورتالىق ازياداعى ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىگىن ازىرلەۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى, ول ايماقتىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىنىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, سىندارلى ديالوگ قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى.
وتىرىس بارىسىندا تاراپتار گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا ءوزارا قىزىعۋشىلىقتارىن راستادى. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىنە وزبەكستان اۋماعى ارقىلى قازاقستاندىق گازدى ترانزيتتىك تاسىمالداۋعا تەحنيكالىق مۇمكىندىك جاساۋ بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستى جالعاستىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. 2018 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنە دەيىن قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ءتيىستى كەلىسىمگە قول قويۋ كوزدەلگەن. تاراپتار, سونداي-اق سۆوپ-وپەراتسيالارى اياسىندا وزبەك گازىن جەتكىزۋ جونىندەگى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا نيەت ءبىلدىردى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندا وزبەكستان جىلىن وتكىزۋ بويىنشا حاتتاما مەن ءىس-شارالار جوسپارىنا, سونداي-اق بىرقاتار ساۋدا-ەكونوميكالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, اسقار ءمامين مەن وزبەكستان تاراپىنان اچيلباي راماتوۆ ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ 17-وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىنا قول قويدى. مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت ءمينيسترى باحتيور سايفۋللاەۆ قازاقستانداعى وزبەكستان جىلىن وتكىزۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارىنا قول قويدى.
بۇعان قوسا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى باۋىرجان ورىنباساروۆ پەن «وزبەكستان تەمىر جولدارى» اقر باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اكبار شۋكۋروۆ ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. كەلىسىم اياسىندا 2023 جىلعا دەيىن 50 مىڭ توننا رەلس ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى كوزدەلگەن. اقتوبە رەلس زاۋىتى مەن «وزبەكستان تەمىر جولدارى» اراسىندا 10 توننا ونىمدىك كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. «الليۋر كومپانيالار توبى» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى اندرەي لاۆرەنتەۆ پەن «ۋزاۆتوساناوت» اق توراعاسى ۋمۋدجان ساليموۆ كومپانيالار اراسىنداعى ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى شارتقا قول قويدى. سونىمەن قاتار, ۇكىمەتارالىق كوميسسيا شەڭبەرىندە «BI Construction Company» جانە «ۋزستروايماتەريالى» كومپانيالارى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
