قازاقستان • 13 ناۋرىز, 2018

اسقار وماروۆ: «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» – الەۋەتتى ەل اتانۋعا باستار جول

1022 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى حالىققا ۇندەۋى قازاقستاننىڭ دامۋ مودەلى ابدەن قالىپتاسقانىن جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان تۇراقتى وركەندەپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى. 

اسقار وماروۆ: «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» – الەۋەتتى ەل اتانۋعا باستار جول

بۇعان دەيىن مەملەكەت باسشىسى «بولا­شاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقا­لاسىن جاريالاپ, ەلىمىزدىڭ مىقتى, جاۋاپ­كەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋى ءۇشىن رۋحاني جاعىنان قالاي جاڭ­عىرۋ كەرەكتىگىن, بۇقارالىق سانا­نى قالاي وزگەرتۋ قاجەتتىگى تۋرالى كوزقاراستارىن ورتاعا سالىپ, باعىت-باعدار سىلتەدى. ال بيىلعى جولداۋىندا جاڭا الەمگە, ياعني ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا الەمىنە بەيىمدەلۋ مەن جەتىستىككە جەتۋ جولىن ايقىنداپ بەردى. ەندى, مىنە, «پرە­زيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» حالىق­تىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن الەۋمەتتىك جوبا­لار ارقى­لى جاقسارتۋدىڭ باس­تى قازىعى بولىپ وتىر. وسىلايشا ەلباسى مەملەكەتتىك باس­قارۋدىڭ ءۇش بازالىق قۇرىلىمى: رۋحاني, ت­ەحنوكراتيالىق, الەۋمەتتىك دامۋ تەتىك­تەرىنىڭ نەگىزىن قالادى. بۇل – ماڭگىلىك ەل بولۋدىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرى ىسپەتتى.

پرەزيدەنتتىڭ ءبىرىنشى الەۋمە­ت­تىك باستا­ماسى – ءاربىر وتباسىنا باسپانالى بولۋ­دىڭ جاڭا تەتىكتەرىن قامتيدى. ياعني جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ارقىلى باسپاناعا يە بولۋ مۇمكىندىگى تۋادى. «7–20–25» باع­دار­­لاما­سى بويىنشا نەسيە ءوسى­مى­نىڭ مول­شەر­لەمەسى جىلىنا 7 پروتسەنتتەن اسپايتىن بولادى. باستاپقى جارنا پاتەر باعا­سىنىڭ 20 پروتسەنتىن قۇرايدى ءارى نەسيە الۋشىعا جەڭىل بولۋ ءۇشىن يپو­تەكانىڭ مەرزىمى 25 جىلعا ۇزارتى­لادى. بۇل باسپانالى بولامىن دەگەن ءاربىر ازامات ءۇشىن ۇلكەن قولداۋ دەپ ويلايمىن.

ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق بەل­سەن­دى حالىق سانى 5 ميلليوننان اسادى. ولاردىڭ باسىم بولىگى جەڭىل­دەتىلگەن نەسيەمەن ءۇيلى بولىپ جاتسا, ەكونوميكامىزعا دا ۇلكەن سەرپىن بولارى انىق. مۇنداي جاقسى باستاما وقۋىن ەندى بىتىرگەن جاستاردىڭ دا جىگەرىن جانىپ, ولاردىڭ ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىن ارتتىرا تۇسەتىنى ءسوزسىز. بۇل باستامانىڭ ەل دەموگرافياسىنا دا ۇلكەن اسەر بەرەتىنىن اتاپ وتۋگە بولادى.

ەكىنشى باستاما – جالاقىسى تومەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك­اقى­سىن كوبەيتۋ ءۇشىن ولار­دىڭ سالىق­تىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ. جالپى, سالىققا قاتىستى جەڭىلدىكتەر ەلى­مىزدە بۇرىننان جۇيەلى تۇردە جۇرگ­ى­زى­لىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, قو­سىم­­شا قۇن سالى­عىنىڭ ەڭ تومەنگى كور­­سەتكىشى قازاقستاندا قالىپ­تاس­تى. قازىرگى تاڭدا كاسىپكەر­لەرگە سا­لى­­ناتىن سالىق كولەمى دە ازاي­تىل­­­عانى بەلگىلى. ەندى, مىنە, تومەن جا­ل­اقى الاتىندار ايلىعىنىڭ ءبىر پا­يى­زىن عانا سالىققا اۋداراتىن بولادى.

ءۇشىنشى الەۋمەتتىك باستاما رە­تىندە مەم­لەكەت باسشىسى جوعارى وقۋ ورىندارىنا بەرىلەتىن گرانتتار سانىن كوبەيتىپ, جوعا­رى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرىن جاتاق­حانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لەسىن اتاپ ءوتتى. بۇل ەڭ ءبىرىن­شى كەزەكتە ادامي كا­پي­­تالعا قۇيىل­عان ينۆەستيتسيا ىسپەتتەس. وسى ارقى­لى ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم الۋى­نا جاع­­داي جاسالىپ, ولاردى باس­پانا­­مەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماسە­لەسى شەشى­مىن تابادى. مەك­تەپ قابىر­عاسى­نان ەندى شىققان كوپ­تە­گەن جاس تۇلەك ۋاقىتشا تۇراتىن پانا ىزدەپ, ءومىر­دىڭ قيىندىعىنا ەرتە تاپ بو­لاتى­نىن كو­رىپ ءجۇرمىز. ال پاتەر­دەن پاتەرگە كوشىپ, تۇر­مىس جاعى­نان قينالىپ جۇرگەن جاستار­دىڭ وقۋعا قۇلشىنىسى بولا ما؟ وركەنيەتتى قوعام­د­ا جاستارعا ەرەكشە ساياسات جۇرگىزەتىنى سون­­دىقتان. مەملەكەتتىڭ وزدەرىنە دەگەن قام­قور­ل­ى­عىن سەزىنگەن جاستاردىڭ دا ەلدىڭ كە­لە­ش­ە­گىنە دەگەن سەزىمى ەرەك بولاتىنى ءشۇباسىز.

سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. البەتتە, شاعىن ءارى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە – جاپ­پاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ باس­تى تەتىگى. اسىرەسە اۋىلدا ءارتۇرلى شارۋا­­شى­لىقپەن اينالىسىپ جۇر­گەن ازاماتتارعا نەسيە كوبىرەك قا­جەت. ماسەلەن ەۋروپادا ءاربىر فەر­­مەر جەكە ءبىر شاعىن ءوندىرىس ورنى سەكىلدى. ءبىزدىڭ فەرمەرلەر دە, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالى­سىپ, كۇنىن كورىپ وتىرعاندار دا وسىن­داي دارەجەگە جەتۋى ءتيىس. اۋىلدا كاسىبىن كەڭەيتكىسى كەل­گەنى­مەن, قار­جى جەتىسپەۋشىلىگى قولباي­لاۋ بولىپ وتىرعان تالاي ازا­مات بار. سولار­عا مەملەكەت تاراپى­نان قولداۋ كور­سەتىلىپ, شاعىن نەسيەلەردى جەڭىل­دەتىلگەن جولمەن بەرۋ ۇلكەن دەمەۋ بولاتىنى ءسوزسىز.

پرەزيدەنتتىڭ بەسىنشى باستاماسى – ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ. مۇنى جالپىۇلتتىق ۇلكەن جوبا دەۋگە بولادى. ەلدى مەكەندەرگە گاز تارتۋ – حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتىپ قانا قويماي, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, ۇلكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى انىق.

جالپى, ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەت­تىك باس­تاماسى – حالىقتىڭ ءال-اۋقا­تىن جاقسار­تا ءتۇسۋدىڭ ءتيىمدى جولى. پرەزي­دەنت مەم­لەكەت­تىڭ الەۋ­مەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرۋ ارقى­لى ەل­دىڭ تۇراقتىلىعىن ودان ءارى دامىتۋدى ايقىنداپ وتىر. ەن­دەشە بەس الەۋ­­مەت­تىك باستامانى حالىقتىڭ يگى­ل­­ىگىنە اينالاتىن ۇتىم­دى جوبالار دەپ سانايمىن.

اسقار وماروۆ,
«قازاقپارات» حالىقارالىق اقپارات اگەنتتىگىنىڭ باس ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار