بۇعان دەيىن مەملەكەت باسشىسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىن جاريالاپ, ەلىمىزدىڭ مىقتى, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋى ءۇشىن رۋحاني جاعىنان قالاي جاڭعىرۋ كەرەكتىگىن, بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەرتۋ قاجەتتىگى تۋرالى كوزقاراستارىن ورتاعا سالىپ, باعىت-باعدار سىلتەدى. ال بيىلعى جولداۋىندا جاڭا الەمگە, ياعني ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا الەمىنە بەيىمدەلۋ مەن جەتىستىككە جەتۋ جولىن ايقىنداپ بەردى. ەندى, مىنە, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن الەۋمەتتىك جوبالار ارقىلى جاقسارتۋدىڭ باستى قازىعى بولىپ وتىر. وسىلايشا ەلباسى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءۇش بازالىق قۇرىلىمى: رۋحاني, تەحنوكراتيالىق, الەۋمەتتىك دامۋ تەتىكتەرىنىڭ نەگىزىن قالادى. بۇل – ماڭگىلىك ەل بولۋدىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرى ىسپەتتى.
پرەزيدەنتتىڭ ءبىرىنشى الەۋمەتتىك باستاماسى – ءاربىر وتباسىنا باسپانالى بولۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن قامتيدى. ياعني جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ارقىلى باسپاناعا يە بولۋ مۇمكىندىگى تۋادى. «7–20–25» باعدارلاماسى بويىنشا نەسيە ءوسىمىنىڭ مولشەرلەمەسى جىلىنا 7 پروتسەنتتەن اسپايتىن بولادى. باستاپقى جارنا پاتەر باعاسىنىڭ 20 پروتسەنتىن قۇرايدى ءارى نەسيە الۋشىعا جەڭىل بولۋ ءۇشىن يپوتەكانىڭ مەرزىمى 25 جىلعا ۇزارتىلادى. بۇل باسپانالى بولامىن دەگەن ءاربىر ازامات ءۇشىن ۇلكەن قولداۋ دەپ ويلايمىن.
ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىق سانى 5 ميلليوننان اسادى. ولاردىڭ باسىم بولىگى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەمەن ءۇيلى بولىپ جاتسا, ەكونوميكامىزعا دا ۇلكەن سەرپىن بولارى انىق. مۇنداي جاقسى باستاما وقۋىن ەندى بىتىرگەن جاستاردىڭ دا جىگەرىن جانىپ, ولاردىڭ ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىن ارتتىرا تۇسەتىنى ءسوزسىز. بۇل باستامانىڭ ەل دەموگرافياسىنا دا ۇلكەن اسەر بەرەتىنىن اتاپ وتۋگە بولادى.
ەكىنشى باستاما – جالاقىسى تومەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ءۇشىن ولاردىڭ سالىقتىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ. جالپى, سالىققا قاتىستى جەڭىلدىكتەر ەلىمىزدە بۇرىننان جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ ەڭ تومەنگى كورسەتكىشى قازاقستاندا قالىپتاستى. قازىرگى تاڭدا كاسىپكەرلەرگە سالىناتىن سالىق كولەمى دە ازايتىلعانى بەلگىلى. ەندى, مىنە, تومەن جالاقى الاتىندار ايلىعىنىڭ ءبىر پايىزىن عانا سالىققا اۋداراتىن بولادى.
ءۇشىنشى الەۋمەتتىك باستاما رەتىندە مەملەكەت باسشىسى جوعارى وقۋ ورىندارىنا بەرىلەتىن گرانتتار سانىن كوبەيتىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرىن جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن اتاپ ءوتتى. بۇل ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ادامي كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا ىسپەتتەس. وسى ارقىلى ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاسالىپ, ولاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى شەشىمىن تابادى. مەكتەپ قابىرعاسىنان ەندى شىققان كوپتەگەن جاس تۇلەك ۋاقىتشا تۇراتىن پانا ىزدەپ, ءومىردىڭ قيىندىعىنا ەرتە تاپ بولاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. ال پاتەردەن پاتەرگە كوشىپ, تۇرمىس جاعىنان قينالىپ جۇرگەن جاستاردىڭ وقۋعا قۇلشىنىسى بولا ما؟ وركەنيەتتى قوعامدا جاستارعا ەرەكشە ساياسات جۇرگىزەتىنى سوندىقتان. مەملەكەتتىڭ وزدەرىنە دەگەن قامقورلىعىن سەزىنگەن جاستاردىڭ دا ەلدىڭ كەلەشەگىنە دەگەن سەزىمى ەرەك بولاتىنى ءشۇباسىز.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. البەتتە, شاعىن ءارى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە – جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ باستى تەتىگى. اسىرەسە اۋىلدا ءارتۇرلى شارۋاشىلىقپەن اينالىسىپ جۇرگەن ازاماتتارعا نەسيە كوبىرەك قاجەت. ماسەلەن ەۋروپادا ءاربىر فەرمەر جەكە ءبىر شاعىن ءوندىرىس ورنى سەكىلدى. ءبىزدىڭ فەرمەرلەر دە, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ, كۇنىن كورىپ وتىرعاندار دا وسىنداي دارەجەگە جەتۋى ءتيىس. اۋىلدا كاسىبىن كەڭەيتكىسى كەلگەنىمەن, قارجى جەتىسپەۋشىلىگى قولبايلاۋ بولىپ وتىرعان تالاي ازامات بار. سولارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپ, شاعىن نەسيەلەردى جەڭىلدەتىلگەن جولمەن بەرۋ ۇلكەن دەمەۋ بولاتىنى ءسوزسىز.
پرەزيدەنتتىڭ بەسىنشى باستاماسى – ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ. مۇنى جالپىۇلتتىق ۇلكەن جوبا دەۋگە بولادى. ەلدى مەكەندەرگە گاز تارتۋ – حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتىپ قانا قويماي, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, ۇلكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى انىق.
جالپى, ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتا ءتۇسۋدىڭ ءتيىمدى جولى. پرەزيدەنت مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرۋ ارقىلى ەلدىڭ تۇراقتىلىعىن ودان ءارى دامىتۋدى ايقىنداپ وتىر. ەندەشە بەس الەۋمەتتىك باستامانى حالىقتىڭ يگىلىگىنە اينالاتىن ۇتىمدى جوبالار دەپ سانايمىن.
اسقار وماروۆ,
«قازاقپارات» حالىقارالىق اقپارات اگەنتتىگىنىڭ باس ديرەكتورى