قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين ەكى قۇرىلتاي ارالىعىنداعى اتقارىلعان ءىس پەن شىعارماشىلىق ۇدەرىس, جاھاندانۋ داۋىرىندەگى كىتاپتىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, قۇرىلتاي ءجۇمىسىن وتكىزۋگە قولداۋ ءبىلدىرىپ, قالامگەرلەردىڭ باسقوسۋىنا جاعداي جاساعان پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە, قازاقستان ۇكىمەتىنە, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە, الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە العىس ءبىلدىردى.
باياندامادا ءبارى دە ايتىلدى. وداق – بىرەۋ, ال ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ تالاپ-تىلەگى – كوپ. ونى مۇمكىندىگىنشە السىرەتۋگە, مارتەبەسىن تومەندەتۋگە, ابىرويىن ادەيى الاسارتقىسى كەلگەن پيعىلدار دا بار. ەكى ادامنىڭ اراسىندا ايتىلعان, جاريا-جاسىرىن قوعام ىشىندە جەلدەي ەسكەن كوپتەگەن كۇڭكىل سوزدەرگە توراعا ءوز الىنشە جاۋاپ بەرۋگە تىرىستى. وداقتىڭ باسىنان قانداي جاعدايلار ءوتتى, قالاي جان ساقتاپ, قالاي كۇنەلتىپ كەلەدى؟ وداقپەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ادەبي باسىلىمداردى ءوز الدىنا جەكە باقان ەتىپ ۇستاپ وتىرۋدىڭ قام-قارەكەتى مەن قيىنشىلىعىن كوپشىلىك بىلە بەرە مە؟ كەشەگى الىپتاردىڭ تابانىنىڭ ءىزى, كەۋدەسىنەن اقتارىلىپ سوي-ءسوزى قالعان كيەلى قاراشاڭىراقتىڭ كەشەگى قادىر-قاسيەتىن سابىلىپ قانشا ىزدەسە دە, زامانا وزگەرىسىنەن باسىنداعى بوركى امالسىز ءبىر شەكەسىنە اۋعان وداقتان ەندىگى جەردە ونى ىزدەي بەرۋدىڭ ءمانىسى جوعىن توراعا قامىعا تۇرىپ جەتكىزدى. وداق كەشەگىدەي يدەولوگيالىق قۋاتتى قۇرال ەمەس, قۇقىقتىق مەملەكەتكە قادام باسىپ بارا جاتقان مەملەكەتتەگى ونداعان, بالكىم جۇزدەگەن قوعامدىق ۇيىمنىڭ ءبىرى عانا. بۇگىندە وداقتا 780 قالامگەر, ايماقتاردا 15 بولىمشە, 20-عا تارتا جانرلىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى. «ادەبيەت توقىرادى» دەپ اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتكەنىمەن, ىرعاعى بۇزىلسا دا, ول قوزعالىسىن جوعالتقان جوق. قالامگەرلەرگە قايىرىمدىلىق جاساۋعا تالپىنىپ تۇراتىن ءمارت مەتسەناتتار قاتارى سوڭعى جىلدارى كۇرت كەمىسە دە, «التىن توبىلعى», «دارابوز», «بالاۋسا» سياقتى ءىرى ادەبي بايقاۋلارعا دەمەۋشىلىك جاساپ وتىرعان كاسىپكەرلەر ءالى دە تالانتتى قالامگەر مەن تالاپتى جاسقا قولداۋىن ءبىلدىرىپ كەلەدى. ن.ورازالين ادەبيەتتىڭ جىلجۋىنا جاردەمشى بولىپ وتىرعان وسىنداي جومارت ازاماتتارعا, 22 جىل بويى وزىنە سەنىم بىلدىرگەن, قولداۋ كورسەتكەن ۇلكەن-كىشى ارىپتەستەرىنە راحمەت ايتتى.
توراعادان سوڭ وداقتىڭ قارجىلىق ماسەلەسىنە تەكسەرۋ جۇرگىزگەن اۋديتورلىق كوميسسيا جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ىرىم كەنەباي بايانداما جاساپ, وداقتاعى جالعا بەرىلەتىن كەڭسەلەردەن, قالامگەرلەر دەمالاتىن شىعارماشىلىق ۇيىنەن تۇسەتىن تابىس, قىزمەتكەرلەر جالاقىسى, ادەبي باسىلىمداردىڭ شىعىنى توڭىرەگىندە ەسەپ بەردى.
سونداي-اق, قۇرىلتاي بارىسىندا ادەبي سەكتسيا جەتەكشىلەرى ن.اقىش, ءا.قايىربەكوۆ, س.بالعاباەۆ, ا.اشيري قىسقاشا حابارلاما جاساپ, بۇگىنگى پروزا, پوەزيا, دراماتۋرگيا جانرىندا جازىلعان جاڭا شىعارمالار مەن اۆتورلاردى اتاپ ءوتتى. سودان سوڭ ءسابيت دوسانوۆ, مۇرات اۋەزوۆ, قابدەش ءجۇمادىلوۆ, مۇحتار شاحانوۆ, بيبىگۇل يمانعازينا, سماعۇل ەلۋباي سەكىلدى بەلگىلى قالامگەرلەر ءسوز الىپ, وداق جۇمىسىنا ءوز باعالارىن بەردى. جازۋشىلار وداعىنىڭ جۋساننان الاسا بولىپ «جۋاسىعان» مىنەزبەن وتكىزگەن قۇرىلتايىن كورگەن ازىرگە ەشكىم جوق. قىزىلكەڭىردەك ايتىس, تالاس-تارتىس, پىكىر الاۋىزدىعى, كوزقاراس قايشىلىعىنسىز قۇرىلتاي وتكەن ەمەس. قالامگەرلەردىڭ ءبىرى «قاناعاتتانارلىق» دەپ, ءبىرى «تاۋبە» دەپ باعالاعان بۇل قۇرىلتايدا دا التىباقان الاۋىزدىقتان ارىلىپ, بۇلدىرۋگە ەمەس, بىرىگۋگە, ءبىر-بىرىنە توپىراق شاشپاۋعا شاقىرىسىپ جاتتى. مىنبەگە شىققان اقىن-جازۋشىنىڭ دەنى وزدەرىن سانالى, ساليقالى ساناپ وتىرعان حالىقتىڭ الدىندا ورەسكەل, جيىركەنىشتى مىنەزبەن ەمەس, ىرىلىكتەرىن ساقتاپ, تۇلعالىق تۇرپاتىنا تاڭبا تۇسىرمەي, اۋىزبىرشىلىك, ىنتىماقتىق تانىتىپ, تارقاسايىق دەستى. شىعارىپ سالىپ جاتقان توراعانىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, قالامداستارىنىڭ اتىنان لەبىز بىلدىرگەن سماعۇل ەلۋباي ءوز اتىنان ءۇش ۇسىنىس ءبىلدىردى. ەڭ باستىسى, «شەنەۋنىكتىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك تىلدە جۇمىس ىستەسىن» دەگەن ەلباسىنى قولداۋعا, «جاڭادان جاساقتالىپ جاتقان «الماتى قالاسىنىڭ كيەلى مەكەنى» باعدارلاماسىنا جازۋشىلار وداعىنىڭ عيماراتى ەنگىزىلسىن» جانە «جازۋشىلار وداعىنىڭ عيماراتى ماڭگى باقي جازۋشىلاردىڭ مەنشىگىنە بەرىلسىن» دەگەن ۇسىنىس جاسادى. قالامداستارى ارىپتەستەرىنىڭ بۇل ۇسىنىسىن قۋانا قول سوعۋمەن قۇپتادى.
قۇرىلتايدىڭ ەكىنشى ءبولىمىنىڭ مودەراتورلىعىن قولعا العان جازۋشى الىبەك اسقاروۆ كۇن تارتىبىندەگى وداقتىڭ جاڭا قۇرامى مەن توراعانى سايلاۋ 151 قالامگەر ەنگەن ءتىزىم بويىنشا شەشىلەتىنىن جانە سولاردىڭ داۋىسىمەن سايلاناتىنىن ايتتى. كوپشىلىكتىڭ ايتۋىمەن بۇل ءتىزىم 165-كە دەيىن ۇزارتىلدى.
قالامگەر دەگەن – قالىڭ قاۋىم. قۇرىلتايدا ءبىرى اششى ايتتى, ءبىرى ءتاتتى سويلەدى. ءبىر وداقتا باس قوسقانىمەن, ولجاس سۇلەيمەنوۆ ايتقانداي, ء«ار جازۋشى, ءار اقىن – وزدەرى ءبىر-ءبىر وداق». ونى باسقارۋ وڭاي ەمەس. حالىقتىڭ رۋحاني قازىناسىن جاساۋعا اتسالىسىپ كەلە جاتقان ينتەللەكتۋالدىق توپتى – وداقتى باسقارۋ, ۋاقىتتىڭ بيىك مىنبەرىنەن ءسوز الۋى ءتيىس قازاقستاننىڭ اقىنى مەن جازۋشىسىنىڭ ادامزاتتىڭ اقىل-وي باسەكەسىنە قارىمدى ۇلەس قوسىپ, قاناتتى دا تالانتتى بۋىننىڭ قالىپتاسۋىنا قامقور بولا الاتىن, ۇلتتىڭ كوشىن العا سۇيرەۋگە رۋحاني دەم بەرەتىن قاۋىمدى ۇيىستىرۋ شىعارماشىلىعى مويىندالعان, ادەبي ورتادا عانا ەمەس, قوعامدا دا بەدەلى زور تۇلعاعا تاپسىرىلۋى ءتيىس ەكەنى بارىنە بەلگىلى شىندىق. وسى مۇددە بيىك مىنبەدەن قايتا-قايتا ايتىلدى. وداقتىڭ جاڭا توراعاسى بولىپ اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ۇلىقبەك ەسداۋلەت سايلاندى. قالامگەرلەر جاڭا توراعانى لايىقتى دەپ تانىپ, قۇپ كورىپ, قابىلدادى. جاڭا توراعانىڭ ورىنباسارلارى بولىپ, مەرەكە قۇلكەنوۆ, باۋىرجان جاقىپ, باقىت بەدەلحان, اقبەرەن ەلگەزەك, بەكىتىلدى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
