– كەلدىڭ بە؟
– ءيا, مەنى باقتيار اعا جىبەردى.
–ايتقان, مەنىڭ اتىم باۋىرجان.
– باقتيار اعاڭ ءبارىن ءتۇسىندىرىپ ايتقان بولار؟! مىنە كىلتىڭ, ەندى بۇل ءۇيدىڭ اماندىعى ساعان جۇكتەلەدى.
– الاڭسىز بولىڭىز.
ەرزات كىلتىن وتكىزىپ العان بۇل ءۇي, الماتى قالاسى «تاۋگۇل» ىقشام اۋدانىندا ەدى. ساتۋعا ارنايى سالىنعان, ءۇش قاباتتى كەلىسكەن ءۇي. ونىڭ بۇل ۇيدە جالعىز تۇرعانىنا ەكى كۇن, بۇگىن ءۇشىنشى قوناقتا جاتىر. بۇل ءۇيدىڭ جاعدايىنىڭ سەنىمدى بولۋى ءۇشىن الدىڭعى ەكى كۇندى ەلەۋسىز قالدىرىپ وتىرمىز.
ەرزات ءبىرىنشى قاباتتى تورگى بولمەسىندە تۇرىپ ءجۇردى.
ءبىرىنشى قابات سىرتقى ەسىكتەن كىرگەندە ۇلكەن ءبىر بولمە, ودان ارى ءدالىز, ءدالىز ءبىر قابىرعاسىندا دۋشقا, ەكىنشى قابىرعاسىندا دارەتحاناعا كىرەتىن ەسىك تۇر. ءدالىز ورتاڭعى كەڭ بولمەگە اپارادى, ورتاڭعى قوناق بولمەنىڭ ەكى جاق جانىنان وتەتىن ەكى ەسىك ارقىلى ۇيىقتايتىن بولمەلەرگە, ءتور جاق ەسىكتەن كىشكەنە شاعىن بولمەگە وتۋگە بولادى. ەرزات وسى شاعىن بولمەگە جايعاسقان.
ەرزات بۇل كۇنى قاراڭعى تۇسكەنشە اۋلاداعى شاشىلعان تەمىر-تەرسەك, اعاش-قۇعاشتاردى جيناستىرىپ ابدەن شارشاپ, توسەگىنە قۇلادى دا, ۇيىقتاپ قالدى. ءتۇننىڭ جارىمىندا قولىندا تاياعى بار, ۇستىنە ۇزىن قارا كيىم كيگەن قارت ادام ۇيگە كىردى دە ونى تاياعىمەن ءتۇرتىپ وياتىپ جىبەردى. قايتا ۇيىقتادى, تاياعىمەن تاعى ءتۇرتتى. كوزى ىلىنسە بولدى وسى ءتۇستى قايتالاپ كورە بەردى. ءتۇن جارىمى اۋعاندا ۇيقىسى شايداي اشىلىپ كەتتى. ول ورنىنان تۇرىپ دۋشقا بارىپ جۋىنىپ, تازالانىپ الدى دا جاتىپ ۇيىقتاپ قالدى.
ەرتەسى.
ول سىزىپ جاتقان قىز پورترەتى بىتۋگە تاياپ قالعان. ءتۇن جارىمىنا دەيىن ۇيىقتاماي وتىرعان ەدى. ءبىر كەزدە ەكىنشى قاباتتىڭ باسپالداعىنان ءتۇسىپ كەلە جاتقان ادامنىڭ اياعىنىڭ سىرپىلداعان داۋىسى ەستىلدى. قۇلاق ءتۇرىپ تىڭداپ ەدى, اياق دىبىسى توقتاپ قالادى, قايتا سىرپىلداپ باياۋ قوزعالادى. اۋرۋحانا دالىزىندە جۇرگەن اۋرۋ نەمەسە كارى ادامنىڭ اياعىن سۇيرەتە باسقان باياۋ ءجۇرىسى سياقتى. اياق دىبىسى اقىرىنداپ ءبىرىنشى قاباتقا جەتتى. ەرزات ورىنىنان تۇرىپ ءوزى وتىرعان بولمەنىڭ ەسىگىن اقىرىن اشقاندا اياق دىبىسى جوق بولىپ كەتتى. ەرزاتتا قىبىر ەتپەستەن قۇلاق تۇرگەن. كوپ تۇردى. ءبىر كەزدە ءۇشىنشى قاباتتاعى بولمەلەردىڭ ەسىگىنىڭ باياۋ اشىلعان دىبىسى ەستىلدى. ول ءۇشىنشى قاباتقا قاراي باسپالادى, اياق دىبىسى سول جاقتا سىرپىلداپ ەستىلۋدە. ءۇشىنشى قابات دالىزىنە جەتكەندە اياق دىبىسى ءتور جاقتاعى بيليارد زالىنان ەستىلدى. زالدىڭ ەسىگىن ەپتەپ اشىپ كىرە بەرىستەگى ايىرىپ كوسقىشتى باسىپ قالعاندا زالدىڭ شىراقتارى جاندى. بيليارد ستولىنىڭ ۇستىندە تاستار شاشىلىپ جاتىر, تاياق كولدەنەڭ تاستالعان, جان-جاعىنا قارادى, ەشتەڭە كورىنبەيدى. ءتور جاق تەرەزەنىڭ ءبىرىنىڭ پەردەسى باياۋ قوزعالىپ تۇر. ەرزات باسپالاپ بارىپ پەردەنى ءتۇرىپ جىبەرگەندە اشىق تۇرعان تەرەزەدەن كۇزدىڭ سالقىن سامالى بەتىن باياۋ سيپاپ تۇرعانىن سەزدى. ەرزات تەرەزەنى جاپتى دا, پەردەنى قايتا سىرىپ قويدى.
ەرتەسى.
كەش باتتى. ەرزات ءۇش قاباتتى ءۇيدىڭ بارلىق ەسىك-تەرەزەلەرىن مۇقيات جاۋىپ, جاتىن بولمەسىنە كەلدى دە, قىل قالامىن قولىنا الدى. الدىندا سىزىپ جاتقان قىز پورترەتى. ول بارىنشا ۇقىپتىلىقپەن, سابىرلىلىقپەن پورترەتتىڭ نازىك تۇستارىن بەينەلەۋگە كوشكەن ەدى. ءتۇن جارىمى بولدى. ءبىر كەزدە ەكىنشى قاباتتىڭ باسپالداعىمەن تومەن ءتۇسىپ كەلە جاتقان اياقتىڭ سىرپىلداعان دىبىسى ەستىلدى. ەرزات بۇرىشقا سۇيەپ قويعان بيليارد تاياعىن قولىنا الدى دا, ەسىككە بارىپ قىبىرسىز تۇرىپ, اياق دىبىسىنا قۇلاق ءتۇردى. ءبىرىنشى قاباتتاعى دالىزبەن وزىنە قاراي باياۋ جىلجىپ كەلە جاتقان اياق دىبىسى ەستىلەدى. ەرزات ەسىكتىڭ تۇبىندە تۇرىپ: «كىم بۇل؟» دەپ داۋىستادى. اياق دىبىسى باسىلا قالدى. ەرزات قۇلاعىن ءتۇرىپ تۇر. تەمەكى تارتىم ۋاقىتتان سوڭ كوريدوردان زالعا كىرەتىن ەسىك سىرتىلداپ تارتىلدى. ەرزات زالعا كىرە بەرىس ەسىككە قاراي مىسىقشا باسپالادى, ەسىك تۇتقاسى ءالى سىقىرلاپ قوزعالىپ تۇر. ول بارىپ قوزعالىپ تۇرعان تۇتقانى ۇستاي الماق بولماعاندا تىنىش بولا قالدى. ەرزاتتا قيمىلسىز قۇلاق ءتۇرىپ تۇر. تەمەكى تارتىم ۋاقىت وتكەنشە ەشبىر دىبىس ەستىلمەدى, كەنەت ەكىنشى قاباتتىڭ دۋشىنىڭ سۋى سارىلداپ اعا باستادى. بيليارد تاياعىن ۇستاپ, ەكىنشى قاباتقا جان ۇزىرتا جۇگىردى. دۋشتىڭ ەسىگى جابىق تۇر, ەسىكتى جايلاپ اشىپ ەدى, ىشىندە ەشتەڭە كورىنبەيدى. دۋش ەدەنىن الاقانىمەن سيپاپ كورىپ ەدى قولىنا سۋ جۇقپادى. قۇپ-قۇرعاق. ەرزات بولىپ جاتقان وقيعاعا ميى جەتپەي ويعا باتىپ تۇرىپ قالدى. كوپ تۇردى. ءبىر كەزدە دالاعا شىعاتىن ۇلكەن ەسىكتى تارسىلداتتى. بۇل جولى شىنىمەن قورىقتى, بارۋعا ءداتى شىدامادى. ەسىكتى ءالى تارسىلداتىپ تۇر. ەرزات سىرتقى ەسىككە قاراي باسپالادى, ەسىك تۇبىنە بارعاندا ەسىكتى قاعىپ جاتقان دىبىس جەر تولەدەن ەستىلدى. ونە بويىن ۇرەي بيلەگەن ول, باسپالاپ ءوزىنىڭ جاتىن بولمەسىنە كىردى دە ەسىكتى ءىلىپ, كورپەسىنە بۇركەنىپ جاتىپ قالدى. اياق دىبىسى سىرپىلداپ ءۇش قاباتتى كەزىپ ءجۇردى. تاڭ اتقانشا كوز ىلمەي جاتقان ەرزات تاڭ اتىسىمەن باسىلعان اياق دىبىسىنان كەيىن كوزى ءىلىنىپ كەتتى.
... اسپاندا ءجۇر. اقشا بۇلتتارعا وتىرىپ العان. جانىنان بۇلتقا وتىرىپ العان اق ساقالدى قاريا جاناپ ءوتتى. سالەم بەرىپ ەدى, ساقالدارىن سيپاپ ك ۇلىمسىرەپ قويادى... بىردە اساۋ تەڭىزدىڭ بەتىندە ءجۇر. كەنەت, دۇلەي تولقىن ونى سۋ استىنا باتىرىپ جىبەردى. تەڭىز بەتىنە قايتا لاقتىردى, كوزدى اشىپ جۇمعانشا تەڭىز استىنا قايتا كومىلىپ كەتتى. تەڭىز استىندا ءبىر توپ بالدىردىڭ تۇبىندە ءوزى پورترەتىن سالىپ جاتقان عاشىق قىزى وتىر. قىز تىم قورقىنىشتى. ەرزات قىزدىڭ جانىنا كەلىپ:
– بۇل جەردە قايدان ءجۇرسىڭ؟
– قاش, اكۋلاااا.
ەرزات ارتىنا قاراپ ەدى تىستەرى اقسيعان, الىپ اكۋلا كەلە جاتىر ەكەن. ول قىزدىڭ جانىنا جاسىرىنا قالعاندا اكۋلا ءوتىپ كەتتى.
بىردە قالىڭ زيراتتىڭ ىشىندە اتاسى ەكەۋى ءجۇر. ومىرىندە اتاسىن كورمەسەدە, اتاسىن اكەسىنە ۇقساتتى. بىراق بويى بيىكتەۋ ەكەن.
– مىناۋ مەنىڭ اكەم, – دەدى اتاسى جەر بولۋعا اينالعان توبەشىكتى كورسەتىپ.
– مىناۋ مەنىڭ شەشەم, – دەدى تاعى ءبىر توبەشىكتى نۇسقاپ. قولىن زيراتتىڭ ارعى باسىنا ءسوزىپ:
– جەتىنشى اتاڭ, اجەڭ... بەسىنشى... ءتورتىنشى – دەپ زيراتتاردى بىردەن اتاپ كورسەتىپ جاتتى... اتاسى جوق بوپ كەتتى.
ول قاپ-قاراڭعى ۇڭگىردىڭ ىشىندە ءجۇر. ۇڭگىر ءىشى قاتتى ىستىق, ونىڭ ونە-بويىن تەر باسىپ تىنىسى تارىلىپ كەتتى. ءبىر باسىپ, ەكى باسىپ زورعا ءجۇرىپ كەلەدى. تاستاي قاراڭعى تاس ۇڭگىردىڭ توبەسىنەن ءبىر تامشى سۋ ونىڭ جەلكەسىنە تامدى. ۇڭگىر توبەسىنەن تاستاپ قۇلاپ ءتۇسىپ جاتىر, تارسىلداپ ءتۇسىپ جاتقان تاستاردان قاشىپ ءجۇرىپ ويانىپ كەتتى. ءتۇس اۋىپ كەتىپتى. سىرتقى ەسىكتى بىرەۋ قاعىپ تۇرعانى ەستىلەدى. ەرزات اسىعىس كيىنىپ ەسىكتى اشتى, ارعى جاقتان جۇپىنى كيىنگەن, ساقالى ءوسىپ كەتكەن, ورتا جاستاعى ەر ادام كورىندى. ەرزات:
– كىمدى ىزدەيسىز؟
– ادام ىزدەپ جۇرگەن جوقپىن, – دەپ ەر ادام ىشكە كىردى.
– قانداي شارۋامەن كەلدىڭىز, رۇقساتسىز كىرۋگە بولمايدى اعا.
– كوپ ءسوزدى قوي, ءجۇز گرامعا قالايسىڭ؟ – دەپ قالتاسىنان ءبىر شيشا اشتى, سۋىن الىپ شىقتى.
– اعا, بۇل جەردەن كەتىڭىز, باستىق كەلسە ىڭعايسىز بولادى.
– سەنەن بۇرىن بۇل ءۇيدى مەن قاراۋىلداعام, بۇل ءبىر قىزىق ءۇي, سەن بىلەسىڭ بە, بىلمەيسىڭ بە بىلمەيمىن, بۇل ءبىر قىزىق ءۇي.
ەكەۋى جاتىن, تورگى بولمەگە كىردى. ەر ادام قىز پورترەتىنە قاراپ:
– سۋرەتشى ەكەنسىڭ عوي, ساعان ءبىر وي ايتايىن, سەن وسى ءۇي تۋرالى سۋرەت سالۋىڭ كەرەك, ءۇيدىڭ ىشىنەن ەشتەڭە كورمەدىڭ با سوندا؟
– كوردىم, – دەدى ەرزات ەر ادامنىڭ بەتىنە سۇراۋلى بەينەدە قاراپ. ەر ادام قارقىلداي ك ۇلىپ قولىنداعى شيشاسىن كوتەرە جۇتىپ, ەرزاتقا ۇسىندى:
– كەل, ءىشىپ جىبەر, جاقسى بوپ قالاسىڭ.
– جوق, ىشپەيمىن.
– ءىش, جاقسى بوپ قالاسىڭ, وسىنى ءىشىپ الىپ جاتۋ كەرەك بۇل ۇيدە, بولماسا ءولىپ قالۋىڭ مۇمكىن, ءىشىپ الساڭ اناۋ دا جوق بوپ كەتەدى. سەن كوردىم دەدىڭ با؟
– ءيا, بىرەۋ ءجۇر بۇل ۇيدە بىراق كورە المادىم, قاشىپ ءجۇر ۇستاتپاي.
– ول ۇستاتپايدى, بۇل باسى عانا, قىزىقتىڭ ءبارى ەندى باستالادى, – دەپ ەر ادام شيشاسىن كوتەرە جۇتىپ قويادى.
– ەندى نە بولادى, ول كىم, ءسىز بىلەسىز بە؟
– نە بولاتىنىن كورەسىڭ, تەك قورىقپاۋىڭ كەرەك, نەگىزى ساعان مىناۋ كومەكتەسەدى, – دەپ قولىنداعى شيشاسىن كوتەرىپ اشتى سۋىن كورسەتتى.
– مەن انىقتايمىن.
– جوق سەن ەشتەڭە ىستەي المايسىڭ, ابايلا جىندانىپ كەتىپ جۇرمە, جاقسى مەن كەتەيىن, سەنىڭ جاعدايىڭدى بىلۋگە كەلگەن ەدىم, بىراق سەن ابايلا تەگىندە, – دەپ ەر ادام اياعىن قايشىلاي باسىپ شىعىپ كەتتى.
ەرزات كەش باتىسىمەن بولمەلەردىڭ ەسىك-تەرەزەسىن جاۋىپ, تۇتقالاردىڭ بارىنە جىڭىشكە ءجىپ بايلاپ شىقتى. ەسىك اشىلسا ءجىپ ۇزىلەدى. ءسۇيتتى دە ءوز بولمەسىنە كىرىپ, قىز پورترەتىنىڭ الدىنا وتىرىپ قىل قالامىن بوياۋلارعا ماتىرا باستادى...
ءتۇنىڭ جارىمى بولعاندا قىز پورترەتىن سالىپ بولدى دا كورپەسىن باسىنا بۇركەپ جاتىپ قالدى, كۇندەگى ادەتى بويىنشا اياق دىبىسى بولمەلەردى كەزىپ ءجۇردى. ەسىكتەر اشىلىپ جابىلدى, ەرزات ۇيىقتاپ قالدى.
ەرتەسى ورنىنان تۇرىپ ءوزى بايلاعان جىپتەردى تەكسەرىپ كورىپ ەدى, جىپتەردىڭ بىرەۋى دە ۇزىلمەگەن ءوزى بايلاعان كۇيىندە تۇر. ەرزات ويعا باتىپ كەتتى. ول ءوز بولمەسىنە كىردى دە, توسەگىنە شالقاسىنان قۇلادى, توبەگە قاراپ ۇزاق جاتتى. ءبىر كەزدە سىرتقى ەسىك قاعىلدى. ورنىنان تۇردى دا ەسىككە بارىپ:
– بۇل كىم؟
– مەن, اش ەسىكتى, – دەدى ءۇي يەسى. ەرزات ەسىكتى اشتى. سىرتتان ءۇي يەسى مەن كوزىندە ءتۇسسىز كوزىلدىرىگى بار جاس ايەل كىردى. ءۇي يەسى:
– سىزدەر الدىنعى جولى كەلگەندە شالا قالعان جەردىڭ ءبارىن جاسادىق, اۋلانى دا تازالاپ قويدىق, – دەدى قاسىنداعى ايەلگە. ايەل ءۇيدى ارالاپ قاراپ ءجۇر. ءۇي يەسى:
– باۋىرىم ءۇي ساتىلدى, ەرتەڭ كەتە بەرسەڭ بولادى, – دەپ, قالتاسىنان اقشا الىپ شىعىپ ەرزاتقا بەردى. ەرزات:
– مەن قازىر كەتەم – دەدى.
– نەگە اسىقتىڭ؟
– شارۋالارىم بولىپ تۇر.
– وندا جينال.
جاس ايەل ءۇي ءىشىن ارالاپ ءجۇرىپ ەرزات جاتقان بولمەگە كىردى. ەرزات پەن ءۇي يەسى دە بىرگە كىردى. ءۇي يەسى:
– پورترەتتى سالىپ بولدىڭ با؟ – دەدى.
– ءيا, بۇگىن بولدىم.
– كورەيىك ەندەشە.
ەرزات وراپ قويعان پورترەتتى اشىپ جاتتى. ءۇي يەسى:
– ستۋدەنت جىگىت قوي, جاقسى سۋرەتشى. جۇمىستارىن كورگەنمىن, – دەدى. ەرزات سۋرەتىن اشىپ قالعاندا ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەي ءۇنسىز تۇرىپ قالدى. ءۇي يەسى:
– مەن كورگەن سۋرەت بۇل ەمەس ەدى عوي, مىناۋىڭ ءبىر تۇسىنىكسىز دۇنيە ەكەن, – دەدى. جاس ايەل دە سۋرەتكە ءۇڭىلىپ قالعان.
– ءيا, ول سۋرەت وزىمە ۇنامادى. وزگەرتىپ سالدىم, سيۋرەاليستىك باعىتتاعى سۋرەت قوي, – دەپ سۋرەتكە تەلمىرىپ تۇر. سۋرەتتە تۇسىنە كىرگەن تاياق ۇستاعان ادامنىڭ سۇلباسى كورىنەدى. ءۇي قابىرعالارى ايعىزدالعان تۇسىنىكسىز سىزىقتار. تاياق ۇستاعان قارت ادام تۇماننىڭ ىشىنەن شىعىپ كەلە جاتقان سياقتى سەزىلەدى. ەرزات ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەي ۇزاق تۇردى. ءۇي يەسى:
– بۇل جىگىت قازىر كەتەدى, سىزدەر بۇگىن كوشىپ كەلە بەرسەڭىزدەر بولادى, – دەدى. جاس ايەل:
– بۇگىن كوشىپ كەلسەك جاقسى بولار ەدى, – دەدى. ەرزات سومكەسىن اسىنىپ:
– بۇل سۋرەتتى وسى ۇيگە قالدىرايىن, – دەدى. جاس ايەل:
– شىنىمەن با؟! سۇراپ السام با دەپ تۇر ەدىم, راحمەت, باعاسى قانشا بولادى, اقشاسىن بەرەم, – دەدى.
– الا بەرىڭىز اقشا كەرەك ەمەس, – دەدى دە كەتىپ قالدى. ءۇي يەسى مەن جاس ايەل سۋرەت تۋرالى سويلەسىپ تۇردى.
سول كۇنى كەشتە كوزىلدىرىكتى ايەل كۇيەۋى جانە ءۇش جاستاعى قىزى ۇشەۋى بۇل ۇيگە كوشىپ كەلدى.
ءتۇن. كوزىلدىرىكتى ايەل ۇيقىسى كەلمەي جاتىر ەدى. قورىلداپ ۇيىقتاپ جاتقان كۇيەۋى گۇبىرلەپ سويلەي باستادى. كوزىلدىركتى ايەل:
– تىنىش جاتشى ۇيقى بەرمەدىڭ عوي, – دەپ كۇيەۋىن ءتۇرتىپ قالدى.
– ءسوزىمدى بولمەشى.
– سەن نە ىستەپ جاتىرسىڭ, وياۋسىڭ با؟ – دەپ كۇيەۋىنىڭ بەتىنە ءۇڭىلدى. كۇيەۋى جالعاستىرىپ سويلەپ جاتىر:
– ساعان ءبارىن تۇسىندىرگىم كەلەدى.
– نەنى تۇسىندىرگىڭ كەلەدى؟
– مەن قورقا باستادىم سەنەن, ارامىزدا كەلىسىم بار ەكەنىن ۇمىتىپ باراسىڭ.
– قانداي كەلىسىم؟!
– مەنىڭ ايەلىم بار ەكەنىن بىلەسىڭ عوي. بىلە تۇرا ماعان قيىندىق تۋدىرىپ ءجۇرسىڭ.
كوزىلدىركتى ايەل كۇيەۋىن جۇلقىلاپ وياتىپ جىبەردى. ول ارى اۋناپ ءتۇستى دە قايتا ۇيقىعا كەتتى.
ەرتەسى. ءتۇن.
– مەن سەن ءۇشىن نەدەن ايانىپ ەدىم, بارىنە كونىپ ءجۇرمىن عوي.
– نە ايتىپ جاتقانىڭدى بىلەسىڭ با؟
– ءيا, سەن ءبارى ءبىر مەنەن الىستاپ, قاشىپ ءجۇرسىڭ, كەيىنگى كەزدەرى وزگەرىپ كەتتىڭ.
– ءوز ايەلىڭدى قالايشا جازعىرىپ تۇرسىڭ, تۇسىنسەم بۇيىرماسىن.
– ايجان سەن مىڭ قۇبىلىپ سويلەيتىن بولىپ ءجۇرسىڭ سوڭعى كەزدەرى.
– كىم ول ايجان دەگەنىڭ؟ – دەپ كوزىلدىرىكتى ايەل جاستىقتان باسىن ج ۇلىپ الدى.
– سەن سايتان سياقتى بوپ باراسىڭ, ايجان باسىندا كەلىسكەن بويىنشا بولسىن ءبارى.
كوزىلدىرىكتى ايەل بۇدان ارىعا شىداي المادى, كۇيەۋىن جۇلقىلاپ وياتىپ الىپ:
– كىم ول ايجان دەگەن؟
– تۇسىنبەدىم, قانداي ايجان؟
– قانداي كەلىسىم, سەنىڭ ءبىر جاسىرعانىڭ بار, كىم ول ايجان؟ – دەدى داۋىسى قاتتى شىعىپ, كۇيەۋى ءۇنسىز قالدى. كورشى بولمەدەن كىشكەنتاي قىز جىلاپ شىقتى.
ەرتەسى. ءتۇن.
كوزىلدىركتى ايەل دە, كۇيەۋى دە وياۋ جاتىر.
– سەنىڭ سىرتتا بىرەۋىڭ بار ما؟ شىنىڭدى ايتشى.
– جوق.
– تۇندە ۇيىقتاعاندا نە ايتىپ جۇرگەنىڭدى بىلەسىڭ با ءوزىڭ؟
– نە ايتىپ ءجۇرمىن, ءجاي ۇيقىسىراعان بولارمىن.
– بوتەن ايەل تۋرالى ايتتىڭ, ارالارىڭدا قۇپيا كەلىسىم بار ەكەن, ول قانداي كەلىسىم؟
– تۇسىنسەم بۇيىرماسىن؟ نە ايتىپ كەتتىڭ؟
كوزىلدىرىكتى ايەل تەرىس قاراپ جاتىپ قالدى, كورشى بولمەدەن كىشكەنتاي قىز تاعى جىلاپ شىقتى.
كوزىلدىركتى ايەل قۇربىسى ەكەۋى اس بولمەدە سويلەسىپ وتىر.
– انانىڭ سىرتتا بىرەۋى بار سياقتى؟
– قويشى, ساياتتى ايتاسىڭ با؟
– بىلمەيمىن, وسى ۇيگە كەلگەلى ءبارىمىز وزگەرىپ ءجۇرمىز. قىزىمدا ۇيىقتاي الماي جىلاي بەرەدى.
– جاڭا ءۇي بولعاسىن بوتەنسىپ جۇرگەن بولار, ۇيرەنىپ كەتەدى.
– سايات تۇنىمەن ۇيقىسۇراپ ۇيىقتاتپايدى, مەنىڭ دە ۇيقىم قاشىپ ءجۇر.
– ساعان نە بولعان؟ جوق نارسەگە الاڭداي بەرەسىڭ.
– ول ۇيىقتاپ جاتىپ مەنىمەن سويلەسەدى. مەنى ايجان دەپ اتاپ ءجۇر, ونىڭ جاسىرىپ جۇرگەن بىردەڭەسى بار سياقتى.
– ايكەزبە بولىپ جۇرمەسىن, ەگەر شىنىمەن ايكەزبە بولسا, بار شىندىقتى ۇيىقتاعاندا ايتىپ قويادى دەپ ەستىگەن ەدىم.
– مەنىڭ باسىم قاتىپ ءجۇر.
– ساياتتى ەمدەتۋ كەرەك شىعار.
– بۇرىن وندايى جوق ەدى, شىنىمەن ...
– شارشاپ جۇرگەن بولار, ءمان بەرمە, سەندە قارا ءتۇندى قاپتاتىپ وتىرسىڭ.
وسى كەزدە اس ءۇيدىڭ تەرەزەسىندە تۇرعان ەرزات سالعان سۋرەت قۇلاپ جەرگە ءتۇستى. تارس ەتكەن دىبىستان كوزىلدىركتى ايەل اتىپ تۇرىپ اس ۇيگە كەلدى. قۇربىسى دا ەرە كەلدى. ول ەدەندە قۇلاپ جاتقان سۋرەتتى ورنىنا قويىپ قويدى. ەكەۋى وسى سۋرەت تۋرالى سويلەسىپ تۇرعاندا ۇيىقتاپ جاتقان كىشكەنە قىز جىلاپ بولمەسىنەن شىقتى.
ءتۇن. كوزىلدىرىكتى ايەل ۇيىقتاي الماي جاتتى, كۇيەۋى كۇندەگى ادەتى بويىنشا سويلەپ جاتىر ەدى, كەنەتتەن ورنىنان تۇردى دا سىرتقا شىعىپ كەتتى. كوزىلدىرىكتى ايەل جاتا بەردى. كۇيەۋى قايتىپ كەلمەگەن سوڭ, سىرتقا شىعىپ ەدى, ءىش كيىمىمەن داربازانى اشا الماي تۇر ەكەن, جانىنا جۇگىرىپ بارىپ:
– ەيي, نە ىستەپ تۇرسىڭ؟
– ۇندەمە, قازىر قايتىپ كەلەم, ءبىر جاققا بارۋىم كەرەك بولدى.
– مىنا تۇرىڭمەن با؟ – دەپ كۇيەۋىن جۇلقىلاپ جىبەردى. كۇيەۋى جان-جاعىنا قاراپ:
– مەن نە ىستەپ تۇرمىن بۇل جەردە؟
– ءوزىڭ بىلەسىڭ عوي, نە ىستەپ تۇرسىڭ؟
– قاسىمداعى ادام قايدا كەتتى؟
– كىم ول, قايداعى ادام؟ قانداي ادام؟
– قارا كيىم كيىنگەن بۇركەنگەن ادام, – دەپ جان-جاعىنا قاراپ قورىققانداي بولعان كۇيەۋى:
– ۇيگە كىرەيىكشى.
ەكەۋى ۇيگە كىرگەندە كىشكەنتاي قىز توسەكتە جىلاپ وتىر. كوزىلدىرىكتى ايەل:
– نە بوپ قالدى, ق ۇلىنىم؟! جىلاي بەرەتىن بولدىڭ عوي, – دەپ, كىشكەنتاي قىزىن قۇشاعىنا باسىپ. كىشكەنتاي قىز:
– قارا كيىمدى اتا قورقىتتى, – دەدى. شەشەسى ءۇنسىز وتىر. كۇيەۋى تەرەزە الدىندا ەرزات قالدىرىپ كەتكەن سۋرەتكە قاراپ تۇر ەدى. قىزىنىڭ ءسوزىن ەستىپ:
– وسى سۋرەتتەگى ادامنىڭ ءدال ءوزى, مەنى دالاعا ەرتىپ شىققان, – دەدى. كوزىلدىرىكتى ايەل ۇيالى تەلەفونىن الدى دا بىرەۋگە قوڭىراۋ شالدى, جاۋاپ جوق. قايتا قوڭىراۋ شالدى. جاۋاپ بەرمەدى. ورنىنان تۇردى دا كۇيەۋى قاراپ تۇرعان سۋرەتتى الدى دا تەرەزەدەن لاقتىرىپ جىبەردى. ۇشەۋى دە ءۇنسىز, ءبىر-بىرىنە قاراپ قويادى. كۇيەۋى ويعا باتىپ كەتكەن. وسى كەزدە ۇستىنگى قاباتتان باسپالداقپەن ءتۇسىپ كەلە جاتقان اياقتىڭ سىبدىرى ەستىلدى. ۇشەۋىدە قۇلاق ءتۇرىپ, ءۇنسىز وتىر. اياق دىبىسى بۇلار جاتقان بولمەگە جاقىنداپ كەلەدى. كۇيەۋى:
– كىم بۇل؟ – دەدى, اياق دىبىسى باسىلا قالدى. ولار تىم-تىرىس بولمەدە قىبىرسىز وتىر. ەكىنشى قاباتتىڭ كىرەبەرىس ەسىگى شيق ەتىپ اشىلدى. كىشكەنتاي قىز:
– ءبىزدىڭ ۇيدە قارا كيىمدى اتا ءجۇر, مەنى قورقىتقالى ءجۇر – دەپ قاتتى جىلادى. كوزىلدىرىكتى ايەل كىشكەنتاي قىزىن قۇشاقتاپ كۇيەۋىنە قارادى. كۇيەۋى قىبىرسىز وتىر, اياق دىبىسى ەسىككە كەلىپ توقتادى, ءۇي ىشىندە ۇشەۋىنىڭ دەم العان دىبىسى عانا ەستىلىپ تۇردى...
