دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ نەگىزىن سالۋشى ءارى پرەزيدەنتى كلاۋس شۆاب تا ءوزىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا» اتتى ەڭبەگىندە بلوكچەيننىڭ جاڭاشىلدىق الىپ كەلەتىن تۇبەگەيلى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتادى. داۆوستاعى فورۋمعا كەلگەن اقپارات پەن كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ مىڭعا جۋىق جەتەكشىلەرى مەن ساراپشىلارى قاتىسقان ساۋالدامادا رەسپوندەنتتەردىڭ 73 پايىزى 2025 جىلعا قاراي بلوكچەيننىڭ بارلىق سالادا جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا ءشۇبا كەلتىرمەيدى. بولجام بويىنشا, بۇكىلالەمدىك ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پايىزى بلوكچەين تەحنولوگياسىمەن جينالماق. بلوكچەيننىڭ نەگىزى بولعان Bitcoin ۆاليۋتاسىنىڭ جالپى قۇنى قازىر 20 ميلليارد دوللارعا جاقىندادى. ياعني 80 تريلليون دوللار بولاتىن بۇكىلالەمدىك ءىجو-ءنىڭ 0,025 پايىزىن قۇرايدى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بلوكچەين مەملەكەتتەرگە مۇمكىندىكتەرمەن بىرگە ءتۇرلى سىن-قاتەر دە الىپ كەلۋى ىقتيمال. بۇل ءبىر جاعىنان ورتالىق بانك ارقىلى رەتتەلمەيتىن ءھام باقىلاۋعا باعىنبايتىن بولەك جۇيە. سوندىقتان مونەتارلىق ساياساتتى قاداعالاۋ قيىنعا سوعۋى مۇمكىن. ەكىنشىدەن, بلوكچەين سالىق سالۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, بانكتىڭ اقپارات جۇيەسىندە تىركەۋدى تالاپ ەتەتىن ازداعان ترانزاكتسيالار دا سالىق جۇيەسىنە ەنگىزىلەدى. دەسە دە, بلوكچەيننىڭ ورتالىق بانك قىزمەتى مەن مونەتارلىق ساياساتتا, جەمقورلىقپەن كۇرەستە, سالىق جۇيەسىندە, ۇكىمەتتىڭ رولىندە قانداي تيىمدىلىك بەرەتىنى تۋرالى ماماندار ءالى اشىپ ايتا قويعان جوق.
اتاۋىندا تۇرعانداي, بلوكچەين – بلوكتاردىڭ تىزبەگى دەپ تۇسىندىرىلەدى. بلوك – كريپتوگرافيالىق فورمادا ۇسىنىلاتىن جۇيەنىڭ ىشكى كەلىسىمدەرى مەن مامىلەلەرى, ترانزاكتسيالار تۋرالى مالىمەتتەر. بلوكچەيننىڭ بارلىق مالىمەتى جيناقتالادى جانە ۇنەمى قوسىمشا مالىمەتتەر بازاسىن قالىپتاستىرادى. بۇل بازادان ەشتەڭەنى اۋىستىرۋ نەمەسە ءوشىرۋ مۇمكىن ەمەس. سونداي-اق شەكسىز بولعاندىعى سونشالىق, ترانزاكتسيالار سانى دا ولشەۋسىز جازىلا بەرەدى.
ارينە, ەلىمىزدىڭ نارىعىندا جاڭا جۇيەنى قولدانۋدان بۇرىن, جاي-جاپسارىنا ءۇڭىلۋ باسىم. بىلتىر قاراشا ايىندا قۇرىلعان «قازاقستان بلوكچەين جانە كريپتوۆاليۋتا قاۋىمداستىعى» زتب توراعاسى ەسەت بۋتين جىل باسىندا ەلىمىزدە كريپتوۆاليۋتا مەن بلوكچەين تۋرالى زاڭ جوباسىن قابىلداۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. ول بۇل ۇدەرىس سوزىلا بەرسە ەلىمىزدەگى قارجى جۇيەسى اعىنىنداعى ماسەلەلەردى رەتتەۋگە كەرى اسەرىن تيگىزەتىنىن ايتادى. قازاقستاندىق ازاماتتار قازىرگى كەزدە كەڭ اۋقىمدا بولماسا دا رەسەي, اقش, وڭتۇستى+ك كورەيا ەلدەرىنىڭ نارىعىنا كەتىپ جاتىر. ويتكەنى ادامدار كريپتوۆاليۋتا ساتىپ الماي تۇرمايدى, سوعان سايكەس قازاقستاننىڭ قارجىسى سىرتقا شىعارىلادى. وسى ورايدا دوللارعا ەمەس, تەڭگەگە ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىن بەرەتىن ايىرباستاۋ ورىندارى, بيرجالار, كريپتوۆاليۋتالىق الاڭدار قۇرۋدى قاداعالاۋدى رەتتەۋ بويىنشا ەرەجە ءتۇزۋ وتە وزەكتى ەكەنى بەلگىلى. مۇنىڭ ءبارى ءتۇپتىڭ-تۇبىندە ادامدارعا تابىس تابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارينە, سوعان سايكەس زاڭ قابىلداۋ ءبىر جىلدىڭ شارۋاسى ەمەس. بۇل تاراپتا ۇلتتىق بانك, قارجى جانە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرى تاراپىنان بىرىڭعاي مەملەكەتتىك ساياسات جۇرگىزىلۋى ماڭىزدى. بيىل قارجى ماماندارى اراسىندا وسى باعىتتاعى تالقىلاۋلار بولماق. ال رەسەي فەدەراتسياسى اتالعان باعىتتاعى زاڭ جوباسىن ازىرلەپ, جاز ايلارىندا قابىلداۋدى جوسپارلاپ وتىر. بىلتىر كريپتوۆاليۋتالىق نارىققا جاسالعان حاكەرلىك شابۋىلداردىڭ كوپتىگى بىرقاتار جوبالاردىڭ قۇپيالىلىق دەڭگەيىن تومەندەتتى. كاسپەرسكي زەرتحاناسىنىڭ مالىمەتىنشە, الاياقتىق ىستەردەن بلوكچەيننىڭ 15 ءىرى جوباسى 300 ميلليون دوللاردان استام شىعىن شەككەن. حايپپەن بايلانىستى كوپتەگەن قاۋىپ نارىققا شىعاتىن قازاقستاندىق جوبالاردى دا اينالىپ وتپەيدى...
ەڭ باستىسى, بلوكچەين – قارجىلىق ينستيتۋتتاردى دەلدالدىق قىزمەتىنەن ايىرادى. قارجى وپەراتسيالارى ساقتالعان الەمدىك ەسەپ-قيساپتى الدىمىزعا تارتۋى مۇمكىن. قاتىسۋشىلار قۇقىن تەڭەستىرىپ, مالىمەتتەردى تىكەلەي الماسۋعا جول اشادى. جاڭا تەحنولوگيانىڭ الەۋەتى قارجى سەكتورىنان وزگە زاڭ مەن قۇقىق, باسقارۋ, جىلجىمايتىن م ۇلىك, قايىرىمدىلىق, ءتىپتى شىعارماشىلىق سالاسىندا دا وراسان. قازىر وسى باعىتتاردا ءتۇرلى ستارتاپتار قولعا الىندى. بۇل بلوكچەيننىڭ ءبىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىمىزعا ءبىراز وزگەرىستەرىمەن كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
