ءوسىم قارقىنى ساقتالدى
پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا بيىلعى قاڭتارداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ الدىن-الا قورىتىندىلارى جاريالانعان بولاتىن. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت.سۇلەيمەنوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, ينفلياتسيا جىلدىڭ باسىنان بەرى 0,6 پايىزدى قۇراعان, بۇل ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ تارتىبىنە وتكەننەن كەيىنگى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. جىلدىق ماندە – 6,8 پايىز.
جىلدىڭ العاشقى ايىندا ەلدىڭ حالىقارالىق رەزەۆتەرى 1,1 پايىزعا, ياعني 90,1 ملرد اقش دوللارىنا دەيىن ۇلعايدى, ونىڭ ىشىندە التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرى 31,7 ملرد اقش دوللارىنا دەيىن جەتكەن. سونىمەن قاتار مۇناي ءوندىرۋدىڭ 7,0 پايىزعا, گازدىڭ 7,2 پايىزعا جانە تەمىر رۋداسىنىڭ 3,8 پايىزعا ءوسۋى ەسەبىنەن كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى 4,5 پايىزعا ۇلعايعان.
«اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءوسۋ 3,7 پايىزدى قۇرادى. وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى شىعارىلىم 2016 جىلعى دەنگەيدە ساقتالدى, سونىمەن قاتار مال شارۋاشىلىعىنداعى ءونىم ءوندىرىسى 3,9 پايىزعا ارتتى», دەدى مينيستر. سونداي-اق ول ساۋدادا 7,5 پايىز دەڭگەيىندە ەلەۋلى ءوسۋ تىركەلگەنىن, بۇل كوبىنە كوتەرمە كاسىپورىندار كولەمىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى بولعانىن اتاپ ءوتتى.
«ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋى ەلدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن جاعىمدى شارتتاردىڭ ءبىرى. 2018 جىلعى قاڭتاردا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 65,4 پايىزعا ءوستى. ايتارلىقتاي ءوسۋ «پەرتوقازاقستان ويل پروداكتس» جشس شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا جاڭعىرتۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋمەن, تەڭىز كەن ورنىندا ءۇشىنشى بۋىن زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىمەن, سونداي-اق اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا مۇنايدى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ كەشەنىن سالۋمەن نەگىزدەلگەن», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
تاپسىرمالار تياناقتالدى
القالى جيىندا سونداي-اق وتكەن جۇماداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىستا مەملەكەت باسشىسى بەرگەن تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋ بارىسى تالقىلاندى. ۇكىمەت مۇشەلەرى تاپسىرمالاردى ورىنداۋ جونىندەگى جوسپارلارىمەن ءبولىستى. بۇل رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت.سۇلەيمەنوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, سالىق ساياساتىن ىسكە اسىرۋ شارالارى 2025 جىلعا دەيىن ءىجو-گە تۇسەتىن سالىق تۇسىمدەرىن 25 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. بۇدان وزگە, مەملەكەتتىك قارىزدار دەڭگەيى ەرەكشە باقىلاۋعا الىناتىن بولادى. اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مينيسترلىك 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇلتتىق قور تۇجىرىمداماسىنا قارىز ينديكاتورلارى ەسەبىنەن ۇكىمەتتىڭ ىشكى قارىزىن الىپ تاستاۋ تۇرعىسىنان وزگەرىستەر ەنگىزۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزەدى.
«ەلدەگى كاسىپورىنداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ءوندىرىسى مەن ەكسپورتتىق الەۋەتىن ودان ءارى ارتتىرۋ ماقساتىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىمەن جانە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسە وتىرىپ, وسى باعىتتا مەملەكەتتىك قولداۋدى تالداۋ شارالارى جۇرگىزىلەدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا باسەكەگە قابىلەتتى ەكسپورتتىق ونىمدەر شىعاراتىن «ۇلتتىق چەمپيوندار» سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن قىزمەتتەر الگوريتمى مەن شارالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار جاسالادى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
سونداي-اق جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىمدىق رەفورمالار اياسىندا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ «يندۋستريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ» باعىتىن ىسكە اسىرۋعا تۇراقتى باقىلاۋ جۇرگىزىلمەك.
مينيسترلىك سونداي-اق جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرادى. اتالعان باعىتتا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىستى باعالاۋ ماقساتىندا بيىل جالپى ەكونوميكا, مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن بيزنەسكە جەكەشەلەندىرۋ اسەرىن ەسەپكە الا وتىرىپ تالداۋ جاسالاتىن بولادى.
قارجى ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس بيىل 28 اقپاندا مينيسترلىك سىناق رەجىمىندە «استانا-1» اقپاراتتىق جۇيەسىن ىسكە قوساتىنىن جەتكىزدى. تولىق اۋقىمدى ىسكە قوسۋ ءساۋىر ايىنا جوسپارلانعان.
«كەدەندىك راسىمدەردەن ءوتۋ جانە ەلەكتروندى ءوزارا ارەكەتتەسۋدى جالعاستىرۋ كەزىندە ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىن ەنگىزۋ ءۇشىن ASYCER پلاتفورماسىندا توعىز رۇقسات قۇجاتىن اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل سونداي-اق يۋنكتاد جۇيەسىنىڭ پلاتفورماسىندا دا جۇزەگە اسىرىلۋدا», دەدى مينيستر.
سونداي-اق ب.سۇلتانوۆ اتالعان رۇقسات قۇجاتتارى بويىنشا ءتيىستى مودۋلدەردى پايدالانۋعا بەرۋ 2018 جىلدىڭ 1 قازانىنا دەيىن جوسپارلانىپ وتىرعانىن, بۇل ءۇشىن جۇيەنى تەستىلەۋ رەجىمىندە مامىر ايىندا ىسكە قوساتىنىن اتاپ ءوتتى. «استانا-1» جۇيەسى «E-ليتسەنزيالاۋ» مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىمەن بىرىكتىرىلەدى.
«سونىمەن قاتار «يتپ» دكق, «IBM» جانە «PWC»-مەن ىنتىماقتاستىقتا بلوكچەين-تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى ققس باسقارۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. اعىمداعى جىلدىڭ تامىز ايىندا جاڭا اقپاراتتىق جۇيەنىڭ ءپروتوتيپىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى قارجى ءمينيسترى. ايتۋىنشا, 2017 جىلى سالىقتىق جانە كەدەندىك تەكسەرۋلەردىڭ سانى 45 پايىزعا قىسقارتىلدى.
ەلدىڭ مەملەكەتتىك قارىزىنا قاتىستى, قارجى مينيسترلىگىنىڭ باسشىسى احقو بيرجاسىندا Euroclear جۇيەسى ارقىلى ەۋرووبليگاتسيالاردى تەڭگەدە شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى. بۇدان وزگە, قارىز الۋ كوزدەرىن ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا يسلامدىق سۋكۋك وبليگاتسيالارىن شىعارۋ كوزدەلگەن.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ج.قاسىمبەك ءوز كەزەگىندە بيىل يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا ەكسپورتقا باعىتتالعان سەكتورلاردى ىنتالاندىرۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن قولداۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىنىن ايتتى. ج.قاسىمبەكتىڭ ايتۋىنشا, بيىل ءىجو قۇرىلىمىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى جۇيەلىك شارالار قابىلدانادى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسۋ جالعاسىن تابادى.
«بيىل ءبىز قۇنى 1 ترلن تەڭگە بولاتىن 150-گە جۋىق جوبانى ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مۇندا 15 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى», دەدى مينيستر.
2018 جىلى يدم تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگىن كورسەتۋ الاڭدارىنا اينالاتىن جەتى مودەلدى تسيفرلى فابريكالاردىڭ ءاۋديتى بويىنشا جۇمىستى باستاماق. سونىمەن قاتار جۇيە قۇراۋشى كەن-مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارىندا يندۋستريا 4.0. تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جوبالارى ىسكە اسىرىلادى. بيىل تسيفرلاندىرۋدى نۇكتەلىك ىنتالاندىرۋعا قاتىستى كەيبىر قولداۋ شارالارى ءىشىنارا قايتا قارالادى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىندا جۇكتەلگەن تاپسىرمالارعا سايكەس, جىل سوڭىنا دەيىن «تسيفرلى ءداۋىر» ونەركاسىبىنىڭ قالىپتاسۋىنا باعىتتالعان يندۋستريالاندىرۋدىڭ ءۇشىنشى بەسجىلدىعى تۇجىرىمداماسى ازىرلەنەدى.
«جالپى, جوسپارلانعان ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ 2018 جىلى وڭدەلگەن ەكسپورتتىڭ قۇندىق كولەمىنىڭ ءوسىمىن 10,3 پايىزعا, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگىن 6 پايىزعا, وڭدەۋ ونەركاسىبى نەگىزگى كاپيتالىنىڭ 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ج.قاسىمبەك. سونىمەن قاتار بيىلعى جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن ودان ءارى ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى قايتا قارالادى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا بۇدان ءارى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆتىڭ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ, اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى الەكسەي تسوي مەن مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان قوجاعاپانوۆتىڭ باياندامالارى تىڭدالدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ومىرزاق شوكەەۆ, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ تە ەسەپ بەردى.
باياندامالار تىڭدالعان سوڭ ۇكىمەت باسشىسى قوزعالعان ماسەلەلەر پرەزيدەنتتىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا ەكەنىن ايتىپ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە جۇمىس جوسپارىنىڭ جوباسىن جۇماعا دەيىنگى مەرزىمدە ۇكىمەتكە ەنگىزۋدى تاپسىردى.
شىمكەنت اگلومەراتسياسى اۋماعى انىقتالدى
شىمكەنت اگلومەراتسياسىن اۋماقتىق دامىتۋدىڭ وڭىرارالىق سحەماسى قارالدى. «مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا استانا, الماتى جانە شىمكەنت, اقتوبە قالالارىندا اگلومەراتسيالاردى دامىتۋ بويىنشا ستراتەگيالىق قاجەتتىلىكتەردى بەلگىلەدى. وسىعان بايلانىستى ءوڭىر اۋماعىنىڭ ءوسىمىن باسقارۋ ءۇشىن شىمكەنت اگلومەراتسياسىنىڭ اۋماقتارىن دامىتۋدىڭ وڭىرارالىق سحەماسى ازىرلەندى. اگلومەراتسيانىڭ ىقپال ەتۋ ايماعىندا شىمكەنت – ورتالىق قالاسى, ارىس قالالىق اكىمدىگى مەن وبلىستىڭ جەتى اۋدانىنىڭ بولىكتەرى كىرەدى. ولار: بايدىبەك, قازىعۇرت, ورداباسى, سايرام, سارىاعاش, تولە بي جانە تۇلكىباس. حالىق سانىنىڭ 2030 جىلعا قاراي 2,3 ميلليونعا ۇلعاياتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, اگلومەراتسيانىڭ كوشى-قون اعىمدارىن رەتتەۋ قاجەت», دەدى جوبانى تانىستىرعان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ج.قاسىمبەك. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, نەگىزگى جوسپارلاۋ كىندىكتەرى بويىنشا سارىاعاش, ارىس جانە تۇرار رىسقۇلوۆ سەكىلدى ءىرى ەلدى مەكەندەرى بازاسىندا كونترماگنيت قالالاردى قالىپتاستىرۋ ۇسىنىلادى. «وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ ۇسىنىلعان شارالارى ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق نەگىزىن ترانسفورماتسيالاۋعا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن, اگلومەراتسيانىڭ كولىكتىك-لوگيستيكالىق جانە تۋريستىك الەۋەتىن دامىتۋعا باعىتتالعان. 2030 جىلعا قاراي فارماتسەۆتيكا, مۇناي, حيميا, مەتاللۋرگيا, قۇرىلىس يندۋسترياسى, عىلىم, ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارى داميتىن بولادى. وڭدەۋ ونەركاسىبى 5 ەسەگە ۇلعايادى. اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتسيالارى مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ دامۋى مال شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىن ءتورت ەسەگە, جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىن بەس ەسەگە ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى», دەدى مينيستر. ج.قاسىمبەك سونداي-اق كولىكتىك جۇيەنى دامىتۋ ءۇشىن شىمكەنت قالاسىنىڭ وڭتۇستىك, شىعىس جانە سولتۇستىك بولىكتەرىندە ءۇش اينالما جولدى, قالانىڭ سىرتقى اينالماداعى 118 شاقىرىمىن جوندەۋدى, سارىاعاش قالاسىنىڭ اينالما جولى مەن وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزداعى 720 شاقىرىم جولدى جوندەۋدى ۇسىندى. ۇسىنىستاردىڭ اراسىندا «شىمكەنت-2» تەمىر جولى مەن شىمكەنتتى اينالىپ وتەتىن 43 شاقىرىمدىق تەمىر جول سالۋ جۇمىسى دا بار. سونىمەن قاتار ارىس ۆوكزالىن جوندەۋدىڭ ماڭعىزدىلىعى تۋىپ وتىر. مينيستر سونداي-اق شىمكەنت قالاسى مەن سارىاعاش اۋدانىندا 2020 جىلعا دەيىن ەكى كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىق قۇرۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. مينيستر وزگە دە الەۋمەتتىك, يننوۆاتسيالىق, ەكولوگيالىق باعىتتارداعى ءبىرشاما ۇسىنىستاردى ايتا كەلە ۇكىمەت باسشىسىنان جوبانى قولداۋدى سۇرادى. «بۇل ءىس-شارالار قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن جاقسارتىپ, قالانىڭ كولىكتىك-ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرا تۇسەر ەدى. جوسپار بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگىمەن كەلىسىلدى. جوبانى قولداۋىڭىزدى سۇرايمىن», دەدى مينيستر. بۇل ماسەلە بويىنشا جيىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.مامين, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج.تۇيمەباەۆ سويلەدى. تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا شىمكەنت اگلومەراتسياسىن اۋماقتىق دامىتۋدىڭ وڭىرارالىق سحەماسى قابىلداندى.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
