تەاتر • 06 اقپان, 2018

ۇلتتىق مۇرانى ۇلىقتاعان ميۋزيكل

1805 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

وسىدان ءبىر عاسىرعا جۋىق ۋا­قىت بۇرىن, ياعني 1936 جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق ونەرىنىڭ العاشقى دەكاداسى «قىز جى­بەك»سپەكتاكلىمەن اشىلعان بولاتىن. 

ۇلتتىق مۇرانى  ۇلىقتاعان ميۋزيكل

اراعا 81 جىل سالىپ «قا­­زاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كون­تسەرتتىك ۇيىمىنىڭ «استانا ميۋزيكل» تەاترى « ۇلى دالا تەا­ترى» جوباسى بويىنشا «قىز جى­بەك» ەتنو-فولكلورلىق ميۋزيكلىن ۇسىندى. بۇل جولى ۇلكەن گاسترولدىك تۋرنە ماسكەۋ عانا ەمەس, ەۋروپانىڭ ءىرى-ءىرى بەس قالاسىن قامتىدى. 81 جىل بۇرىن كۇلاش, قانابەك, قۇرمانبەك, عارەكەڭدەر ارقىلى قالىقتاعان «قىز جىبەك» ەندى جاڭا عا­سىرداعى تاۋەلسىز ۇرپاقتىڭ ۇنى­مەن جاڭعىرىپ وزگەشە ورنەك تاپ­تى. 

ەسەنسىڭ بە, ەڭسەلى ەۋروپا!

قازاق حالقىنىڭ ەڭ كونە مۇ­را­لارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن «قىز جىبەك» ليرو-ەپوستىق داس­تانى – اڭىز ەمەس, تاريحي وقيعا, كەيىپكەرلەرى ومىردە بول­عان ادامدار. جىردىڭ نەگىزگى كە­يىپ­كەرلەرى – تولەگەن مەن جىبەك ءبى­رىن-ءبىرى شىن سۇيگەن عاشىقتار بول­عانىمەن, اكە باتاسىنان اتتاپ كەتكەن تولەگەننىڭ ءولىمى مەن جى­بەكتىڭ قايعىلى تاعدىرى تالاي جانارعا جاس ۇيىرىلتپەي قوي­مايدى. جىبەك بەينەسى – سۇلۋلىق پەن اسەمدىكتىڭ نىشانى, رۋحاني ەسكەرتكىش. بۇل ساپار جۇزگە تارتا تەاتر ونەرپازدارىن عانا ەمەس, قازاق حالقىنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسىپ, اتا-بابادان­ قاستەرلەنىپ كەلە جاتقان قاعي­دالارىن, ءدىني نانىمىمەن جانە حالىق داستۇرىمەن بەكىگەن عۇرىپ-سالتىنىڭ, ءداستۇرى مەن ۇعىم-تۇ­سى­نىكتەرىنىڭ ۇلتتىق سيپاتىن, ما­دەنيەتىنىڭ بيىك ورەسىن, كەڭ ءورىسىن, تاريحي-رۋحاني مۇراسىن, ياعني ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن بىرگە الىپ كەلگەندىگىن ءبىر ءسات سەزىنگەندەي جاس ارتىستەر پاريج قا­لاسىنىڭ «Le Trianon» تە­ا­­ترى ساحناسىن­دا ءبىر-ءبىرىنىڭ الا­قانىنان قىسا ۇستاپ, شەڭبەر جاساپ ءۇنسىز تۇر­دى. بۇل ءبىر ۇل­كەن جاۋاپتى سəت, تاريحي كۇن! ۇلى ابايدىڭ «قا­راڭ­عى تۇن­دە تاۋ قالعىپ» ءəنىن «اس­تانا ميۋزيكل» تەاترىنىڭ حورى اۋە­لەتە شىرقاي باستادى. ەڭ­سەلى تەاتردىڭ ءزاۋلىم زالىنا قا­لىڭ جۇرت لاپ قويدى. «استانا ميۋ­زيكل» تەاترىنىڭ كوركەمدىك جە­تەكشىسى اسحات ماەميروۆ ەۋرو­پا جۇرتشىلىعىمەن امانداسىپ,­ العى ءسوز سويلەۋ ءۇشىن ساحنا تورىنە كوتەرىلدى. جۇزىنەن قۋانىش ءارى تولقۋ بەلگىلەرى بايقالادى. ء«يا, جاراتۋشى يەم, ءوزىڭ جار بولا گور, مىنا بالاۋسا ۇجىم, ۇعى­م­تال ۇلدارىڭ مەن قىرمىزى قىز­دارىڭدى قولداي گور», دەيمىز ىشتەي كۇبىرلەپ. قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ فرانتسياداعى ەلشىسى جان عاليەۆ مىرزانىڭ سو­زىنەن كەيىن شىمىلدىق اشىلىپ, ۇلى دالا ونەرى جىبەكتەي ەسىپ, جان تەربەدى.

پاريجدەگى پرەمەرا

ەۋروپالىق تەاتر ونەرى مىڭ­داعان پەسالاردى تۋدىردى. بۇل تەاتردىڭ وزگەشە ءتيپى. جانە بۇل تەاتردا سيۋجەت پەن اۆتور ءاردايىم ماڭىزدى رولگە يە. ال «قىز جى­بەك­كە» ەۋروپالىق تەاتردىڭ تا­­­­سىل­دەرىن ەنگىزۋ مۇمكىن بە؟ جا­نە ەۋروپا جۇرتشىلىعىنا ونىڭ كەرەگى قانشا؟ عابيت مۇ­سى­رەپوۆتىڭ ليبرەتتوسى مەن ەۆ­گەني برۋسيلوۆسكيدىڭ رۋحاني مۇراسىنان الىس وتاۋ تىگۋ مۇم­كىن دە ەمەس. سول سەبەپتى بى­لىك­تى رەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اس­حات ماەميروۆ برۋسيلوۆسكي جۇ­يە­لەگەن «قىز جىبەك» وپەراسىن ەتنو-فولكلورلىق انسام­بلگە لايىقتاپ قايتا وڭدەپ, وركەستروۆكاسىن ەتنو-مۋزىكانت باۋىرجان اقتاەۆقا سەنىپ تاپ­سىرعان بولاتىن. ال بيلەرىن قوي­عان بالەتمەيستەرلەر – انۆارا ساد­ىقوۆا مەن ۋاليتبەك سياز­بەك.

شىمىلدىق اشىلعان مەزەتتە قىلقوبىزدىڭ سارىنىمەن قازاق دالاسىن كوز الدىڭا ەلەستەتەتىن «استانا سازى» ءانسامبلىنىڭ ءار­تىسى ايان وماروۆتىڭ ورىنداۋ شەبەرلىگىنە ءتانتى بولماسقا شا­راڭ جوق. ءانسامبلدىڭ بارلىق ورىن­داۋشىلارىنىڭ ساحناعا شى­عار الدىندا, ارەرستسەنادا ور­نالاسقان «تىلەك اعاشى» نەمەسە «سەنىم سيمۆولى» سانالاتىن ماۋەلى بايتەرەككە شۇبەرەك بايلاۋى ساحناعا, ءوز حالقىنىڭ مادەني مۇراسىنا ادالدىعىن دالەلدەيتىن كورىنىستەي سەزىلدى. زارلى داۋىسى قوبىز سارىنىمەن ۇندەسە ورىلگەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ساي­لاۋ قاميەۆتىڭ جىراۋلىق ونە­رىنەن باستاۋ العان «قىز جى­بەك» ەتنو-فولكلورلىق ميۋ­زيكلىنىڭ كوركەمدىك ۇلگىسى, دالا تەاترىنىڭ ەلەمەنتتەرى نە­گىزىندە جانر تابيعاتىنا ساي اي­شىقتى بەزەندىرىلۋى ارتىستەردىڭ شى­نايى شەبەرلىگىمەن ەركىن قا­بىسىپ تۇردى. «استانا سازى» ءان­سامبلىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ساحنادان ەسكەن تابيعي ءۇن, عاجاپ مۋزىكا جۇرتشىلىقتى ايرىقشا ءبىر ادە­مى اسەرگە, عاجاپ ءبىر شاتتىققا بو­لەدى. اق ماتامەن اۆانستسەنانى جاۋىپ, باياۋ جىلجىپ بارا جات­قان جىراۋ مەن تۇيەلەر كوشى (قۋىرشاق تەاترىنىڭ ەلە­­­مەنتتەرى پايدالانىلعان) عا­سىرمەن بىرگە كوشىپ بارا جات­قانداي اسەر قالدىرادى.

ساحنادا – «قىز جىبەك», زالدا – ماري كريستين سيرەجول, لا­شا چxارتيشۆيلي, داۆيد چحاۆليس سىندى بەلگىلى سىنشىلار. جاس تەاتردىڭ بەتالىسىن باي­قاعىسى كەلگەن ەۋروپالىق كىرپياز كورەرمەن كوپ-اق. سوناۋ XVII عاسىردان باستاۋ العان ليرو-ەپوستىق جىر, ءبىر دەممەن, ادەمى ىرعاقپەن ءوربىپ وتىراتىن فولكلورلىق سيۋجەت اڭىزدار الەمىنەن كەرەمەتتەي سىر شەرتتى. جىبەك – تەك ءوزى سۇي­گەن تولەگەنىنىڭ عانا ەمەس, حال­قىنىڭ ار ۇياتى, سۇلۋلىعى مەن اقىل-پاراساتى, ادال­دىقتىڭ سيم­ۆولى. رەجيسسەر ۇس­تانعان نەگىزگى تۇجىرىم وسىعان سايا­دى. سۇيگەنىنىڭ ارتىنان ءوز-وزى­نە قول جۇمساۋى ەمەس, قازاق ايە­لىنىڭ جارعا دەگەن ادالدىعىن, ۇلى سەزىمىن ولە-ولگەنشە وزگەگە ايىر­باستاماي كۇن كەشەتىندىگىن قو­لىنداعى گۇلدى ءۇزۋى ارقىلى دا­لەلدەيدى. ەۋروپالىقتاردىڭ مۇنى اۋدارماسىز تۇسىنۋىنە اك­تەرلىك ءانسامبلدىڭ ءمىنسىز ميميكاسى, قيمىل-قوزعالىسى ۇلكەن اسەر ەتكەنى ءسوزسىز.

ىزدەنىس يىرىمدەرى

جاس اكتريسا ينابات ريزا­بەكو­ۆانىڭ انشىلىك قابىلەتى مەن ساح­ناداعى تارتىمدىلىعى, تولە­­گەن­مەن ديالوگى, ماتىنگە زەيىن­­دىلىگى, ءار ءسوزدى جەتكىزە ءبىلۋى اك­­تري­سانىڭ بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرەدى. قو­يىلىمداعى قايعى-قاسىرەت كورىنىستەرى دە قا­­­زاق حالقىنىڭ ءدىني-نانىم سە­نىمدەرىنە نەگىزدەلگەن. ءتانىن جەر­­گە قالدىرىپ, جانى اق پە­رىش­تەلەرمەن سامعاي ۇشۋى, تو­لەگەننىڭ ءتانىن قۇزعىندارعا جەم قىلماي جىراۋدىڭ جوقتاۋ ار­قىلى الىپ كەتۋى, ت.ب. ساتتەر اتا-بابالارىمىزدىڭ اسىل قاسيەت­تەرىنەن سىر شەرتەدى. جىبەكتىڭ كورگەن ءتۇسىن «اققۋ» ءبيى ارقىلى بايلانىستىرۋ رەجيسسەر تاراپىنان لايىقتى شەشىم تاپقان. قازاق حالقىنىڭ ءتۇس جورۋ فيلوسوفياسىنان وي قوزعايدى.

تولەگەن رولىمەن جارق ەتكەن ورازالى يگىلىك تولقۋعا, تەبى­رە­نۋگە بەيىم ورىنداۋشى. ول ءرول تابيعاتىن ەركىن سەزىنەدى. كەۋ­دەسىنە وق ءتيىپ جارالانعان تولە­­گەننىڭ ارياسىن ورىنداپ جاتىپ, ءرول تابيعاتىنان, وقي­عا اياسىنان اجىراماي جەت­كىزەدى. شىرقاتا ءان سالىپ, جى­بەكتىڭ سۇلۋلىعىنا تامسانا قادال­عان كوزى كورەرمەندى بەيجاي قال­دىرمايدى. ساحنالىق سەرىگى (راسۋل ۋسمانوۆ) ەكەۋىنىڭ جامبى اتۋ باسەكەسىندەگى رۋحتى ءبي­دى ورىن­داۋى جاس اكتەرلەردىڭ مۇم­كىن­دىكتەرىن مولىنان اڭعارت­تى.

راسۋل ۋسمانوۆ – ىزدەنگىش اك­­تەر. «رەجيسسەر باعىت-باعدار بەر­سە, اكتەر ءارى قاراي ءوزى ىزدەنۋى كەرەك» دەگەن قاعيدانى بەرىك ۇس­تانعان راسۋل كەسكىندەگەن رولىنە ءار جولى تۇرلىشە جولمەن كەلدى. دا­لانىڭ ەركىن جورت­قان كوك ءبورىسىن سان ال­ۋان ويىن ورنەگىمەن وزىنشە قورعاپ شىقتى. قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اي­نۇر بەرمۇحامبەتوۆا (قام­قا), جاس اكتەر­لەر دارىن شى­نىبەك (بازار­باي), ارمات امان­دىقوۆ (شەگە), ءساندى قار­شالوۆا ء(دۇريا), گۇلدانا اب­دىسادىق (باتسايى) تاڭشولپان نۇرتىلەۋقىزى (قارلىعاش), ازا­مات زامزارحانوۆ (سانسىزباي) ويىن ورنەكتەرى قويىلىمنىڭ كور­كەمدىك بولمىسىن ارلەي ءتۇستى.

ميۋزيكلدىڭ ءساتتى شىعۋىنا كوپ­شى­لىك ساحناسىنىڭ (ماسسوۆ­كا) كومەگى زور. ورىندالعان حور­لار, ۇلتتىق بي مەن كۇمبىر قاق­قان كۇيدەن بولەك, «ايتىس», «كۇ­رەس», «ورتەكە» كۇيى سىندى جە­كە كورىنىستەرگە توقتالا كەتۋگە ءتيىس­پىز. «قازاقكونتسەرت» مەملە­كەتتىك كونتسەرتتىك ۇيىمىنىڭ ءسوليسى, ءداستۇرلى ءانشى اسقار مۇقيات پەن جاس اكتريسا ماقپال دۇيسەننىڭ داۋىسىنا ەلىتپەگەن ەۋروپالىق بولدى ما ەكەن, ءسىرا. ماماندىعى ءداستۇرلى ءانشى بولعانمەن ا.مۇ­قياتتىڭ اكتەرلىك قابىلەتى جو­عارى. ال ماقپالدى اكتريسا دە­مەسەڭىز, شىنتۋايتىندا ول ناعىز بۇلبۇل اۋەزدى ءانشى. كەڭ دياپازوندى قوس ءان­شى ەركىن كوسىلىپ ەپيزودتىق كورىنىستى ەستەن كەتپەس قىز-جىگىتتىڭ ايتىسىنا اينالدىردى. بىردە جىگىتتەرمەن بىرگە اكروباتيكالىق تريۋكتەرمەن تاڭعالدىرسا, ەندى بىردە ەكى ادامنىڭ كۇرەسىن ءبىر ءوزى بەينەلەيدى. تولەگەندى قي­ماي شىعارىپ سالىپ تۇرعان سان­سىزبايدى وينايتىن ابىلاي ءسا­لىم­حانوۆتىڭ سان قىرلىلىعى ەۋرو­پالىقتاردى ەلەڭ ەتكىزدى. «اس­تانا سازى» ءانسامبلى «ور­تەكە» كۇيىن ورىنداعاندا, ءۇش ورتە­كەنىڭ كۇيگە ىرعالا بيلەۋى ەتنو-­فولكلورلىق ميۋزيكلدىڭ ەرەك­شەلىگىن ناقتىلاعانداي. جا­لىن­داعان جاس ونەرپازداردى كورەرمەن كوپكە دەيىن قول شا­پالاقتاپ, قي­ماي قوشتاستى.

ساراپشىلار لەبىزى

ۇلت تەاترلارىن ءتۇپ نۇسقاسى­نان تانيتىن پروفەسسور ماري كريستين سيرەجول, ونەرتانۋ دوكتورى لاشا چxارتيشۆيلي, تەاترتانۋشى داۆيد چxاۆليس قويىلىمعا بايلانىستى ءوز ويلارىن ورتاعا سال­دى. داۆيد چxاۆليس: «بۇل ءسوز جوق تاماشا سپەكتاكل. ءبىز ودان قازاق حالقىنىڭ وتكەن تاري­حى مەن باي مادەنيەتىن تانىپ-بىل­دىك. كەيىپكەرلەردىڭ ىشكى جان تەبىرەنىسىن جەتكىزە بىلۋدە تەاتر­دىڭ جاس ارتىستەرى ەڭبەگىن ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون. ءوز باسىم مۇنداي اسەم تۋىندىنى كورگەنىمە ريزامىن. فرانتسۋز حالقىنىڭ اتىنان سىز­دەر­گە كوپ راحمەت!», دە­سە, سور­بوننا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرو­فەس­سورى, بەلگىلى تەاترتانۋشى ما­ري كريستين سيريجول: «قا­زاق حالقىنىڭ وتە باي ۇلتتىق ما­دەنيەتىنە كۋا بولدىم. بۇل سپەك­تاكل ارقىلى ءبارىمىز قازاق دالا­سىنا ساپار شەگىپ قايتقانداي بول­دىق. ءارتۇرلى اسپاپتاردا ورىن­دالعان اسەرلى اۋەندەر مەن تابي­عي داۋىستا شىرقالعان اندەر جۇرەك تەبىرەنتتى», دەدى.

ال تەاترتانۋشى لاشا چحار­­­تيشۆيلي: «مەن «استانا ميۋزيكل» تەاترى­نىڭ بولاشاعى زور دەپ ويلاي­مىن. سەبەبى ولار­دىڭ مۇم­كىندىگى شەكسىز. ءارتۇرلى باعىتتا ونەر كورسەتە الادى. بۇل سپەكتاكل استانا تەاترلارىنىڭ دەڭ­­گەيىن, اسىرەسە جاس ۇجىمنىڭ قا­رىم-قابىلەتىن كورسەتىپ بەردى. فولك­لور تا­قىرىبىن بۇگىنگى كۇنمەن قا­بىس­تىرىپ, وعان جا­ڭاشا ءۇن, ەكپىن, ىرعاق, استار, تۇس­پالدار ەنگىزۋ – رەجيسسەردىڭ باتىل قيمىلىن بايقاتادى»,  دەپ پىكىرىن تۇيىندەدى.

انشلاگپەن وتكەن ەكى ساعات پەن ەۋروپا جۇرتشىلىعىنىڭ قو­شە­مەتى ەستەن كەتپەيدى. «قىز جىبەك» قويىلىمى پاڭ­ ءپاريجدى تاڭداي قاقتىردى. ەلباسىنىڭ «بولا­شاققا باعدار: رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باع­دارلاماسى مەن «جاھاندىق الەم­دەگى زاماناۋي قازاقستاندىق ما­دە­نيەت» جوباسى اياسىندا ەۋرو­­پانىڭ قالالارىندا ونەر كور­سەتەتىن «استانا ميۋزيكل» تەاترى­نىڭ ساپارى فرانتسيانىڭ استاناسى پاريجدەن باستالىپ, ءارى قاراي كانن, بريۋسسەل, ۆەنا, بەرليندە جال­عاسىن تاپتى.

كورەرمەن كوزىمەن...

«Aستانا ميۋزيكل» تەاترى, «استانا سازى» ەتنو-فول­­­كلورلىق ءان­سامبلى كانن قا­لا­سىنداعى «Croisette», بريۋس­سەلدەگى «Brussels 44 center», ۆەنالىق «MuTh theatr» ساحنالارىندا زور تابىسپەن ونەر كورسەتتى. شىعارماشىلىق ۇجىم قازاق­ستاننىڭ ۇلتتىق ونەرىنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىن الەمگە تانىتتى. ء«تىل كەدەرگىلەرىنە قاراماستان, ما­­عان وتە قاتتى ۇنادى. مەن ەش­قاشان مۇنداي كۇيدى باستان كەش­­كەن ەمەسپىن. ءبارى دە وتە شەبەر جانە تەرەڭ ويلاستىرىلعان. درا­ماتۋرگيا دا, كيىمدەر دە ۇنا­دى», دەيدى قويىلىمعا ارنايى كەلگەن حالىقارالىق كانن كينو­فەستيۆالىنىڭ پرەزيدەنتى كلەر-اننە رەيكس.

– العاشقى كورىنىستەن باستاپ-اق سپەكتاكل مەنى وزىنە باۋراپ اكەت­تى. تەاترداعى جۇمىسىم ەسىمە ءتۇستى. «كوزىمنىڭ قاراسىن» سپەك­تاكل سوڭىندا ارتىستەرمەن بىرگە ايتتىم. كەرەمەت قۇرام ەكەن, ويىن قانداي عاجاپ! «اس­تانا ميۋزيكل» تەاترىنا وسىنداي تاماشا تۋىندى ۇسىنعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىم شەكسىز, – دەيدى ۆەنا قالاسى سيم­فونيالىق وركەسترىنىڭ مۋزىكانتى ماريا ورينينسكايا.

– مەن تانىسىپ ۇلگەرگەن بار­لىق كورەرمەن اتىنان بريۋسسەل ساح­ناسىندا وسىنداي تۋىندىنىڭ ساح­نالانۋىنا ۇلەس قوسقان ۇيىم­داستىرۋشىلارعا باسىمدى يەمىن. ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى, ۇلت­تىق باي­لىققا اينالعان قۇندى­لىقتى تانىستىرۋ ماڭىزدى دەپ ەسەپ­تەيمىن. سىزدەردىڭ ۇلكەن ەلدە­رىڭىزدىڭ باي داستۇرىمەن تانىسىپ, قۋانىپ جاتىرمىز. بۇل كوز قاراشىعىنداي ساقتالۋى ءتيىس ءىنجۋ-مارجان دەپ سانايمىن, – دەپ پىكىر ءبىلدىردى مادەنيەت جانە ءبىلىم سالاسىنداعى حالىقارالىق جوبالار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى, كورەرمەن سۆەتلانا پوپوۆا.

ۆەنالىق تەاتردىڭ ديرەكتورى وتتو دجانكوۆيچ: «قىز جى­بەك» سپەكتاكلى قازاقستاندىق جاس تەاتر­دىڭ ءسوزسىز جەتىستىگى. وعان ادام تولى زال, كورەرمەننىڭ شىنايى ىستىق ىقىلاسى تو­لىق دالەل. سپەكتاكل قازاق تىلىن­دە جۇر­گەنمەن, اۋدارما كە­رەك بولماي قال­دى. ويتكەنى مەن جۇرەگىممەن ءتۇسىندىم. ار­تىستەر مەن كومان­دانىڭ كاسىبي شە­بەرلىگىنە ءتان­تى بولدىم», دەپ ويىن قورىتىن­دىلادى.

كەرۋەن كوشى كۇتىلگەن كۇن

ۆەنا كوگىنە كوتەرىلگەن ۇشاق كوز­­دى اشىپ-جۇمعانشا تەاتر ونە­­رىنىڭ وتانى سانالاتىن ماس­­كەۋ شاھا­رىنا جەتكىزدى. ­ەش­ الاڭسىز قوناق­ۇيىمىزگە كە­لىپ جاي­­عاستىق. «مودەرن» تەاترى­­نىڭ زالىندا ءوتىپ جات­قان دا­يىن­دىق بۇرىنعىدان وزگە­شە ءور­بىدى. رەجيسسەر اسحات ماە­مي­روۆ پەن بالەتمەيستەر ۋالي­ت­بەك سيازبەك ميزانستسەنالاردى باسقاشا باعىتقا اكەلىپ, شارت­تىلىق زاڭىنا باعىندىرۋدا. ساح­نادا بوس كەڭىستىك. ماۋەلى اعاش تا, قىز-كەلىنشەكتەر باسار تە­كەمەتتەر دە, تۇيەلەر كوشىن بەي­­نە­لەيتىن اق ماتا دا, ورتەكەلەر دە جوق. «ورتەكەنىڭ» ورنىنا كۇي تارتىس ويلاستىرىلىپتى. «قىز جىبەك» ەتنو-فولكلورلىق ميۋزي­كلىنىڭ ەڭ باستى ەرەك­شە­لىگى – سا­پالى تىگىلگەن كوس­تيۋم, ياعني كيىم ۇلگىلەرى. ال­ما سىرباەۆانىڭ سۋرەت­كەرلىك شەبەرلىگىنەن تۋىن­­داعان كيىم­دەرى ءساندى ءارى ىق­شامداپ ادەمى پىشىلگەن. كوپ قىز­داردىڭ ىشى­نەن «گاككۋ» انىنە سالعان قى­زىل كويلەكتى جىبەك وقشاۋ كورى­نەدى. ال تولەگەننىڭ الدىنان شىعار ءساتى, اق ساۋكەلەسى, ۇستىندەگى ۇل­بىرەگەن اق كويلەگى ماسكەۋ جۇرت­­شىلىعىن تامساندىردى. جاس اكتري­سانىڭ ءان ورىنداۋ شەبەرلىگى دە جوعارى دەڭگەيدە. تولەگەن مەن جىبەكتىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن كىرشىك­سىز ماحابباتى ينابات پەن ءورازالى تاندەمىنەن قاپىسىز تانىلدى.

قازاق كينوسىندا بەكەجان ءرولى ارقىلى ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ ونەرى بيىك تۇر دەسەك, تەاتر­دا اسىلبولات سما­عۇلوۆ باس­تاعان ساحناگەرلەر جا­سىنداي جارقىلداعان. بەكەجان ءرو­لىن راسۋل ۋسمانوۆ نانىمدى جەتكىزدى. ءتىل, ميميكا, پلاس­تي­كا – ءبارى دە بەكەجاننىڭ بەينە­سىن اشۋعا جۇمىلدىرىلدى. سول سەبەپتى دە, ۋسمانوۆتىڭ بەكە­جا­نىندا وزگەشە ىرعاق بار. اكتەر ويىنىندا وي مەن ءىس-ارە­كەت تۇتاستىعى, شىنايىلىق, ۇي­­لە­سىمدىلىك ۇستەمدىك قۇرىپ, بەكەجاننىڭ وكىنىشى, ەسىنەن ايرىلۋ ساتتەرى وتە شىنايى شىقتى. پسيحولوگيالىق كۇيزەلىسكە تۇس­­كەن بەكەجاننىڭ كەسكىن-بول­مىسى ءدال تابىلدى. ونىڭ جى­بەككە دەگەن قۇشتارلىعى مەن سۇيىسپەنشىلىگى, تولەگەندى قياناتقا قيمايتىن پايىم-پاراساتى ايقىن كورىنىپ تۇردى.

قويىلىمدا جارقىراپ كورى­­نە­تىن تۇلعانىڭ ءبىرى – قام­قا بەي­نەسى. ونى تۇشىمدى جەت­كى­­زۋگە قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك­­ سى­ڭىرگەن قايراتكەرى اي­نۇر بەر­­­­­­مۇ­حامبەتوۆا كوپ ەڭ­بەك ءسى­ڭىر­دى. بازاربايعا: «بەر باتاڭدى با­لاڭا» دەپ جالبارىناتىن ابزال انانىڭ جان داۋىسىن جەتكىزۋ ءۇشىن وراسان زور تەر توككەن اكتريسانىڭ شەبەرلىگى ەرەكشە اسەر قالدىردى.

«كۇي تارتىسى» مەن «اقىندار ايتى­سى» قويىلىمداعى ەرەكشە ساحنالاردىڭ بىرىنە اينال­عانى انىق. «استانا سازى» ءانسام­بلىنىڭ ارتىستەرى ءبىرىن-ءبىرى جال­عاي وتىرىپ, «بالبىراۋىن», «بالا­ميشكا», «بوگەلەك» كۇي­لەرىن كۇمبىرلەتكەندە ماسكەۋ جۇرت­شى­لىعى قوشەمەتتەپ قول سوقتى. اسقار مۇقيات اسپانداتا شىر­قا­عان ۇكىلى ىبىرايدىڭ «قىزىل­اسىق» ءانى كوكەيگە كوركەم سەزىم ۇيا­لاتتى.

...ال سول كۇنى ۆەنادا قويى­لىمنىڭ دەكوراتسياسى مەن رەكۆي­زيتتەرى تيەلگەن ۇشاق بەلگىسىز ءبىر سەبەپ­تەرمەن مەجەلى ۋاقىتىنان كەشى­گىپ قالعان بولاتىن.

ميراس ءابىل,
«استانا ميۋزيكل»» تەاترى ادەبيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار