بۇرىن قازاقستاندا وسىنداي كۇردەلى تەحنيكالاردى جوندەپ, قايتا ىسكە قوسۋ قولدان كەلمەيتىن تىرلىكتەي كورىنەتىن. ەندى كۇردەلى شەتەلدىك تەحنيكالاردى سىرتقا قايتا تاسىماي-اق, وزىمىزدە جوندەۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
– مەن كراسنووكتيابر بوكسيت كەن باسقارماسىندا 20 جىل جۇرگىزۋشى بولىپ ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن, – دەيدى جاڭارتىلعان ساموسۆالدىڭ جۇرگىزۋ-
ءشىسى الەكساندر كالىپ. – ءار جۇمىس كۇنىن وسى «تەمىر تۇلپار» ەكەۋمىز بىرگە باستايمىز. بۇل «تۇلپارىممەن» ەندى كەزدەسپەيمىن, ونى ەسەپتەن شىعاردى دەگەن ويدا ەدىم. الايدا كۇردەلى جوندەۋدەن كەلگەن «ەسكى دوسىمدى» تانىماي قالدىم. بۇرىنعى ساموسۆالىم سۋ جاڭا, جۇتىنىپ تۇر. كارەردە ءالى تالاي جىل جۇمىس ىستەيتىنىنە كامىل سەنەمىن.
ءيا, الەكساندردىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. كۇنىنە كارەرگە وسى ساموسۆالمەن نەشە مارتە قاتىنايدى, كەن جىنىسىن شىعارادى, كەن تاسيدى. تەحنيكا ءجۇرىپ تۇرسا, الەكساندر دا شارشادىم دەمەيدى, جۇمىس ۋاقىتى ول ءۇشىن – اقشا. ايلىق جالاقىسىن ۋاقىتىلى وتباسىنا اپارادى. ءوزىنىڭ اۋىسىمى بىتكەن سوڭ, ارىپتەسى وسى ساموسۆالمەن جۇمىستى ءارى قاراي جالعاستىرادى. بۇل تەحنيكا الىپ قۇمىرسقا سەكىلدى, ءبىر تىنىم تاپپايدى. سولاي تىنىمسىز قالىپپەن 10 جىل جۇمىسقا جەگىلدى. تەمىر دە توزادى ەكەن. ال بۇرىنعى كەز بولسا, وزگە تەحنيكالار سەكىلدى مۇنىڭ دا بارار جەرى بەلگىلى ەدى, توزعان تەحنيكا قايتا كارەرگە كىرگىزىلمەيتىن. شەتەلدەن ونىڭ جاڭاسىن اكەلگەنشە جۇرگىزۋشى الەكساندار دا مۇمكىن بوس جۇرەر مە ەدى. بۇل جولى تەك الەكساندر عانا ەمەس, تۇتاس بوكسيت باسقارماسى ۇجىمى قۋاندى. الىپ ساموسۆالدىڭ كارەرگە قايتا ورالۋى جاڭا تابىستاردىڭ تولقىنى دەپ بىلەدى جۇمىسشى ۇجىمى.
جاقىندا «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق فيليالى – كراسنووكتيابر بوكسيت كەن باسقارماسىندا قازاقستاندا تۇڭعىش رەت الىپ ساموسۆال قالپىنا كەلتىرىلىپ, سەرتيفيكاتتالدى. ماماندار كراسنووكتيابر بوكسيت كەن باسقارماسىنداعى كارەردە 10 جىل جۇمىس ىستەگەن Cat 777F ماركالى ساموسۆالدىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشتى. 2008 جىلدان پايدالانۋعا بەرىلگەن, جۇك كوتەرىمدىلىگى 91 توننالىق قۋاتتى كولىك ءوز تەحنيكالىق رەسۋرسىن تولىقتاي تاۋىسقان دەۋگە بولاتىن. ادەتتە, تاۋ-كەن تەحنيكاسىنىڭ عۇمىرى اسا ۇزاق بولمايدى. سەبەبى, جوعارىدا ايتقانداي, ولارعا ءبىر تىنىم جوق. كۇن-ءتۇن دەمەي اۋىسىممەن بۇل تەحنيكالار جۇزدەگەن توننا كەن مەن ارشىلعان تاۋ جىنىسىن تاسىمالداپ, كوپتەگەن شاقىرىمدى ءجۇرىپ وتەدى. ونداي جۇمىس ىرعاعىنا تەمىر دە شىداس بەرمەيدى ەكەن. ال توزعان ماشينانىڭ ورنىنا كاسىپورىن ميلليونداعان تەڭگە قارجى شىعارىپ, جاڭاسىن ساتىپ الار ەدى. وتكەن جىلى «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق جاڭا تەحنيكانى ساتىپ الۋدىڭ ءتيىمدى بالاماسىن تاپتى. قازاقستاندا تۇڭعىش رەت كراسنووكتيابر بوكسيت كەن باسقارماسى بازاسىندا سەرتيفيكاتتالعان قالپىنا كەلتىرۋ (CCR) باعدارلاماسى بويىنشا بىرەگەي وپەراتسيا باس-
تالدى. اتالعان باعدارلامانى Caterpillar رەسمي ديللەرى – «بورۋسان ماكينا كازاحستان» كومپانياسى جۇزەگە اسىردى. بارلىق قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى قاراعاندى قالاسىندا ورنالاسقان كومپونەنتتەردى قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى مامانداندىرىلعان ورتالىق بازاسىندا جۇزەگە استى.
تاۋ-كەن الىبىن جوندەۋ سوڭعى بۇرانداسىنا دەيىن شەشىپ الۋدان باستالدى. توزعان بولشەكتەر تۇگەل جاڭاسىنا اۋىستىرىلدى. بۇدان كەيىن كولىكتىڭ قالپىنا كەلتىرۋ جانە جوندەۋگە كەلەتىن بارلىق توراپتارى مەن بولشەكتەرى «بورۋسان ماكينا كازاحستان» زاۋىتى تسەحتارىنا جونەلتىلدى. ودان كەيىن ءار تەتىگى سىناقتان ءوتتى جانە سىرلاندى. جۇمىستىڭ سوڭعى مەجەسىندە ساموسۆالدى قۇراستىرىپ, قاجەتتى بارلىق جاعارمايلارىن قۇيىپ, ماشينانى جالپى سىناق-تەكسەرۋدەن وتكىزدى. بۇل رەتتە وسىنداي قالپىنا كەلتىرۋ ۇدەرىسىنەن كەيىن كولىكتىڭ جۇمىس رەسۋرسى جاڭا تەحنيكادان كەم تۇسكەن جوق. ساموسۆالعا قۇراستىرۋشى زاۋىتتىڭ بارلىق ينجەنەرلىك جاڭارتۋلارى پايدالانىلعانىن ايتا دا كەتكەن ءجون.
Cat 777F ماركالى ساموسۆالدى تولىق قالپىنا كەلتىرۋ 90 كۇننىڭ ىشىندە تولىق سەرتيفيكاتتالىپ, جۇزەگە استى. سايىپ كەلگەندە ونىڭ 15 مىڭنان استام قوسالقى بولشەگى الماستىرىلدى, جاڭا وڭ جاق بامپەرى جاسالدى جانە باستى تەتىكتەرى تولىعىمەن جوندەلدى. ساموسۆالعا جاڭا 102 سەريالى ءنومىر بەرىلدى, تەحنيكانى پايدالانۋ ساتىنەن باستاپ-اق كاسىپورىندا جاڭا جۇيەنىڭ تاريحى باستالدى دەۋگە بولادى. جاڭا تەحنيكانى ساتىپ الۋعا قاراعاندا ونى وسىلايشا قالپىنا كەلتىرۋ قاراجاتتى ورتا ەسەپپەن 50 پايىزعا ۇنەمدەدى. سونىمەن قاتار كومپانيا جاڭارت-
قان ساموسۆالعا 2 جىل كەپىلدىك بەرەدى.
– كەن تەحنيكاسىن سەرتيفيكاتتاپ, قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ءبىرىنشى تاجىريبەلىك جۇمىسى ءساتتى ءوتتى. بۇل ساموسۆالدى جوبانىڭ العاشقى قارلىعاشى دەيمىز جانە وسى باعدارلاما ارقاسىندا تەحنيكانىڭ قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىن ەكى ەسەگە ۇزارتتىق. «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق ءۇشىن قايتا جوندەۋ جاڭا تەحنيكانى ساتىپ الۋعا قاراعاندا الدەقايدا ءتيىمدى ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك, دەمەك جاڭا تەحنيكامەن جابدىقتاۋدىڭ ومىرشەڭ بالاماسىن تاپتىق, – دەدى «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ەۆگەني قۇرمانبەكوۆ.
بۇل كەن ورنىنداعى وتە ماڭىزدى كەلەلى ءىستىڭ باسى عانا. قايتا جوندەلگەن تەحنيكانى پايدالانۋعا بەرۋ ساتىنەن باستاپ-اق جۇيەنىڭ جاڭا تاريحى باستالدى. الداعى ءۇش جىلدا «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق مەن «بورۋسان ماكينا كازاحستان» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى 4 ساموسۆالدى قالپىنا كەلتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. كومپونەنتتەردى قالپىنا كەلتىرۋ ورتالىعى Cat® كومپونەنتتەرىن سەرتيفيكاتتاپ جوندەۋ جۇرگىزەتىن ءوندىرىس بولىپ تابىلادى. الەمدەگى 175 ديللەردىڭ 8-ءى عانا وسىنداي مارتەبەگە يە. ءۇش جىلدا «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق مەن «بورۋسان ماكينا كازاحستان» جشس التى ساموسۆالدى قالپىنا كەلتىرۋدى ويلاستىرىپ وتىر.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى,
ليساكوۆ قالاسى
