ولاردىڭ 50 پايىزدان استامى – پۋشتۋندار. ەلدە تاجىك, وزبەك دياسپورالارىمەن ارالاس تۇرىكمەن, قازاق, حازار, بەلۋدج ەتنوستارى بار. ءسۇننيت مۇسىلماندار – ءدىندار حالىقتىڭ 85 پايىزى. حالىق ءبىرتۇتاس ۇيىسپاعان. ەتنوسارالىق تاتۋلىق ناشار. ءدىني راديكالدى تاليبان قوزعالىسى بيلىك ءۇشىن كۇرەسىن جالعاستىرۋدا. ءتۇرلى تەرروريستىك كۇشتەر اۋعان جەرىن پانالاۋدا. بۇعان قوسىمشا الەمدىك باسىم دەرجاۆالار ءوز گەوساياسي مۇددەلەرىن تىقپالاۋدا. اۋعان حالقى ولاردان ادام ايتقىسىز زارداپ شەكتى.
بەيبىت اۋعانستاندى قۇرۋعا كومەكتەسۋ – وركەنيەتتى ەلدەر مىندەتى. قازاقستان وسى ىزگى ىسكە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشە رەتىندە قازاقستان اۋعانستان ماسەلەسىن ورتالىق ازيا اۋماعىنداعى بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماق ماسەلەسى كونتەكسىندە كوتەرۋدى كوزدەيدى. ەڭ الدىمەن, سوعىستان جانە ىشكى قايشىلىقتاردان تيتىقتاعان اۋعانستانعا دونور مەملەكەتتەردىڭ ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ ماڭىزدى. حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ, ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالاردىڭ نازارىن وسى ەلگە اۋدارۋ قاجەت. اۋعان ماسەلەسىنە قاتىستى دەباتتار شەڭبەرىندە اۋعانستانعا قارجى سالۋ ەلدەگى بەيبىتشىلىكتى نىعايتىپ, الەم تىنىشتىعىنا قوسىلعان ۇلەس بولاتىندىعىن قازاقستان الەمدىك قوعامداستىققا جەتكىزۋدە. ول ءۇشىن اۋعانستاننىڭ ۇلكەن الەۋەتى بار, ونىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارعا دايىن مەملەكەت رەتىندەگى ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. بەيبىت شارۋاشىلىق ينفراقۇرىلىمىن جاساۋعا كورشىلەس ەلدەر قول سوزباق. قازاقستان بۇل ەلگە ساپالى ۇن بەرۋدە. كولىك, ەنەرگەتيكا سالالارىندا ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىق ورناۋدا. قازاقستان 700-دەن استام اۋعان ستۋدەنتتەرىن تەگىن وقىتۋدا. بۇل ەلگە الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قامقورلىعى مەن گۋمانيتارلىق كومەگى جەتكىلىكسىز. حالىقتىڭ نەگىزگى توپتارىن شارۋاشىلىققا, بيزنەسكە, كاسىپتىك دايىندىققا تارتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءوز دەڭگەيىندە ەمەس. تەك ەسىرتكى ونىمدەرىمەن اينالىسۋ اۋعان حالقىنىڭ بولاشاعىنا بالتا شابۋ ەكەندىگىن ءاربىر ازاماتتىڭ ءتۇسىنۋى ماڭىزدى. الەمدىك ناركوترافيكتىڭ 40 پايىزدايىن يەلەنىپ وتىرعان ەلدە تۇبەگەيلى ەكونوميكالىق رەفورمالار جاساۋ وتە قيىن. دەگەنمەن ارتاراپتانعان ەكونوميكا جاساۋ شارالارىن باستاماي بولمايدى.
قازىرگى كەزەڭدە اۋعانستان ۇكىمەتى ساياساتىنىڭ باعىت-باعدارى اقش پەن باتىس مەملەكەتتەرىنە تاۋەلدى. اقش-تىڭ ءىرى اسكەري كورپۋسىنىڭ اۋعان جەرىندە تۇرۋى ىشكى قايشىلىقتاردى تەجەۋشى فاكتور بولىپ وتىرعانى دا شىندىق. سونىمەن قاتار اۋعان باسشىلىعى كورشىلەس پاكىستان, يران, ءۇندىستان, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىن كۇشەيتە باستاۋى وڭ قۇبىلىس. مىسالى, قازاقستان 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا اۋعانستانعا 196 ملن دوللار كولەمىندە تاۋار ەكسپورتتاعان. بۇل – ەل قازاق ۇنىن ەڭ كوپ تۇتىناتىن ەل. ەكى ەل ساۋداسى ءبىر جىلدا 10 پايىزعا وسكەن. بىراق, اۋعان ەكسپورتى 0.66 ملن دوللار كولەمىندە عانا. الداعى ۋاقىتتا كولىك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋعا كومەك بەرۋ جوسپارلانۋدا.
قازاقستاندا 2014 جىلى «دامۋعا رەسمي كومەك تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان. وسى زاڭعا سايكەس ەلباسى «2017-2020 جىلداردا دامۋعا رەسمي كومەك سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى» جارلىعىنا قول قويعان. وسى قۇجات قازاقستاننىڭ اۋعانستاننىڭ بەيبىت دامۋ جولىنا كومەك بەرۋ مۇمكىندىكتەرىن ايقىندايدى. ارينە, كومەك بەرۋ قازاقستاننىڭ مۇددەلەرىنە ءبىر مىسقال دا زيانىن تيگىزبەۋى ءتيىس. بۇل ەلدىڭ تۇراقتى دامۋى ناركوترافيك پەن تەرروريزم قاۋپىن تومەندەتىپ, قازاقستانعا دا ءوزىنىڭ ءپوزيتيۆتى ىقپالىن تيگىزەدى. ەكىنشىدەن, قازاق تاۋارلارى ءۇشىن بۇل ەل تۇراقتى نارىق الاڭىنا اينالادى. ۇشىنشىدەن, ورتالىق ازياداعى مەملەكەتتەر ىنتىماعى نىعايا تۇسەدى. سوندىقتان, اۋعانستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا مۇددەلىلىك, كومەكتەسۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بەيبىت شارۋاشىلىقتى ۇيىمداستىرۋ, ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتى جانداندىرۋ كاجەتتىلىك بولىپ ەسەپتەلەدى.
سوزدەن ىسكە كوشۋدىڭ ءتيىمدى شارالارىن قازاق-اۋعان ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى جۇزەگە اسىرۋدا. قازاقستان بيزنەسى بىرتىندەپ اۋعانستان نارىعىنا كىرە باستادى. ۋنيۆەرسيتەتتەر اۋعان جاستارىن ءتۇرلى ماماندىقتار بويىنشا وقىتۋدا. البەتتە, قازاقستان اۋعانستان ماسەلەسىن جەكە ءوزى شەشە المايدى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ ىنتىماق پەن كومەك ۇلگىسى باسقا ەلدەردىڭ اۋعانستانعا قول سوزۋىنا ىقپال ەتەتىنى اقيقات. الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قۋاتتى الەۋەتى, ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالاردىڭ مول قاراجاتى ۇزاق جىلدار قينالعان اۋعان حالقىنا باعىتتالسا ءۇمىت اقتالارى ءسوزسىز. ەلدىڭ ءبىر ورتالىققا باعىناتىن ءتيىمدى بيلىگىن نىعايتۋ, ەكونوميكاسىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى عانا ناركومافيالىق توپتارعا سوققى بەرۋگە بولادى. «يسلامدىق جيھاد» يدەياسىمەن ۋلانعان تەرروريستىك توپتاردى زالالسىزداندىرۋ شارالارى دا حالىق بەيبىت ومىرگە بەتبۇرىس جاساسا عانا جۇزەگە اسپاق. حالىق «مەن پۋشتۋنمىن», «مەن تاجىكپىن», «مەن وزبەكپىن» دەپ بولىنبەي, ء«بىز اۋعاندىقپىز» دەپ بىرەگەيلەنىپ, ۇيىسسا ىشكى تارتىستار توقتالىپ, سىرتقى جاۋلار شەگىنەرى شىندىق. قازاقستاننىڭ اۋعانستانعا باعىتتالعان ىزگىلىك ميسسياسىنىڭ ءمانى وسىندا.
سايىن بورباسوۆ,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور
