قالا اكىمى جولداۋداعى ەكونوميكالىق ءوسىم مەن ازاماتتاردىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ, ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ سىندى ءۇش ماڭىزدى ماسەلەنى شەشۋدى العا مىندەت ەتىپ قويعانىن اتاپ ءوتتى.
«ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا بەلگىلەنگەن 10 ناقتى مىندەت ەلىمىزدىڭ الەمدىك ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا داۋىرىندە جاڭا تەحنولوگيالىق دامۋدان قالىس قالماۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرى سانالادى. جاھاندانۋدىڭ ءتۇرلى سىن-قاتەرلەرىن ۇتىمدى ەڭسەرىپ قانا قويماي, جاڭا تەحنولوگيالاردى قوعام ومىرىندە ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ جەڭىمپازدار قاتارىنان تابىلۋدىڭ داڭعىل جولى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جوبالىق قاعيداسى بويىنشا ءبىز ەكونونوميكانىڭ ودان ءارى دامۋىن جانە قالا كەلبەتىنىڭ وڭ وزگەرىسىن قامتاماسىز ەتەتىن «الماتىنى دامىتۋدىڭ 50 درايۆەر جوباسى» تۋرالى باستامانى قولعا الدىق. ءاربىر جوبا بويىنشا ناقتىلى مەرزىمدەر, ورىنداۋشىلار مەن رەسۋرستار انىقتالدى. الەۋمەتتىك سالاداعى جوبالار سانى –30%, كولىك سالاسىندا – تورتتەن ءبىرى, ەنەرگەتيكا مەن اباتتاندىرۋ بويىنشا 10% بولىپ وتىر. بۇلاردىڭ بارلىعى جوبانىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنە ساي كەلەدى, سوندىقتان ولاردى مىندەتتى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ قاجەت», دەگەن ب.بايبەك 50 درايۆەردىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىسى – قۇنى 180 ميلليارد تەڭگەلىك 41 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان يندۋستريالىق ايماقتى دامىتۋ ەكەنىنە توقتالدى. جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ەكسپورتقا بەيىمدەلۋ, يمپورتتى الماستىرۋ, قالا ەكولوگياسى مەن قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ءوندىرىستى قالا سىرتىنا شىعارۋ ماسەلەلەرىنە جەتە نازار اۋدارىلاتىنىن ايتقان قالا باسشىسى ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا قالا مەنشىگىنە بەرىلگەن سوڭ «الماتى» اەا بولىپ قايتا قۇرىلاتىن «الاتاۋ» يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى دە ءبىر درايۆەرگە اينالاتىنىن جەتكىزدى. الەۋەتتى سالالار ءتىزىمىن كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ, فارماتسەۆتيكا, وندىرىستىك قورعانىس, ماشينا جاساۋ سالالارى بويىنشا جوبالار قولعا الىنباق.
«مەملەكەت باسشىسى كاسىپورىنداردىڭ ەنەرگيانى ءتيىمدى ءارى ۇنەمدى جۇمساۋىنا, قۋات وندىرۋشىلەردىڭ ەكولوگيالىق تۇرعىدا تازا ءارى ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىنە قاتىستى تالاپتاردى كۇشەيتۋدى تاپسىردى. سونداي-اق شاعىن جانە ورتا بيزنەستى كوپتەپ تارتا وتىرىپ, تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى جويۋ جانە قايتا وڭدەۋدىڭ زامانعا ساي ادىستەرى بويىنشا ناقتى شەشىمدەر قابىلداۋعا قاتىستى ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. ءبىز قازىردەن-اق «جاسىل ەنەرگەتيكاعا» كوشۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزە باستادىق», دەدى قالا اكىمى.
ول بۇگىندە جەكە سەكتوردىڭ 96 پايىزى گازعا كوشىرىلگەنىن, جىل اياعىنا دەيىن تولىق گازبەن قامتاماسىز ەتىلەتىنىن, 2021 جىلى الماتى اگلومەراتسياسى ايماعىنداعى 4 مىڭ جەكە ءۇي گازداندىرىلاتىنىن ايتا كەلىپ, جەو-1 جاڭعىرتىلىپ جاتقانىن, توزىعى جەتكەن قازاندىقتاردىڭ ورنىنا قۇنى 35 ملرد تەڭگەدەن اساتىن جاڭا گاز قازاندىقتارى ورناتىلاتىنىن, قازىرگى ۋاقىتتا «سامۇرىق-ەنەرگومەن» بىرگە جەو-2 گازعا كوشىرۋگە قاتىستى تەحنيكالىق ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جاسالىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
قالا تۇرعىندارىن قۋانتاتىن تاعى ءبىر جاڭالىق – ەكولوگيالىق قوعامدىق كولىكتەردىڭ كوبەيەتىندىگى. قالا اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, قازىردىڭ وزىندە اۆتوپاركتەردىڭ 60 پايىزى گازبەن جۇرەتىن اۆتوبۋستار مەن تروللەيبۋستارعا كوشكەن, 30 پايىزى جاڭارتىلعان, 2 جاڭا مەترو بەكەتى سالىنۋدا. بيىل مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى قاعيداسى بويىنشا جەڭىل رەلستى كولىكتەر قۇرىلىسى جوباسىن قولعا الۋ جوسپارلانىپتى.
مەگاپوليس باسشىسى قالا ەكونوميكاسىن دامىتۋدا كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە توقتالدى. جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋقىمدى باكاد جوباسى الماتىنى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جۇيەسىنە ەنگىزىپ, قالانىڭ كولىك جۇكتەمەسىن 10 پايىزعا ازايتادى. اۋەجايدى جاڭعىرتۋ دا وسى باعىتتى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى.
قالاداعى 38 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ الەۋەتى يننوۆاتسيا مەن جاڭا تەحنولوگيالار ماسەلەلەرىن شەشۋگە جۇمسالۋى ءتيىس ەكەنىن دە باسا ايتقان اكىم «الماتىنى دامىتۋدىڭ 50 درايۆەر جوباسى» باستاماسىنا ەكى جاڭا حالىقارالىق مەكتەپ قۇرىلىسى دا ەنگەنىن, وقۋشىلار سارايى بازاسىندا كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە ۇيرەتەتىن بيزنەس-ينكۋباتور قۇرىلاتىنىن مالىمدەدى.
«ادامي كاپيتالدى دامىتۋدىڭ باستى كورىنىسى – ۇلت دەنساۋلىعى. سوندىقتان اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا جەتە نازار اۋدارىلۋى ءتيىس. بۇل ەڭ الدىمەن, باستاپقى دياگنوستيكانى دامىتۋ جانە سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ. مەجەلەپ وتىرعان درايۆەرلەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن الداعى ءۇش جىلدا ونكولوگيالىق ورتالىق, قازاق-جاپون دياگنوستيكالىق ورتالىعى, ەكو ورتالىعى بار پەرزەنتحانا, MountSinai حالىقارالىق گوسپيتالى سياقتى 4 ءىرى مەديتسينالىق نىسان سالىنادى», دەگەن قالا اكىمى جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋدا تسيفرلاندىرۋ كورىنىستەرى مەن Smartcity جوباسىنىڭ ماڭىزىنا دا توقتالىپ ءوتتى.
بۇگىندە الماتى – تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قازاقستان قالالارى اراسىندا كوشباسشى, IT-ونىمدەر بويىنشا قالا ۇلەسى 50 پايىزعا جەتكەن. Smartcity اياسىندا قاۋىپسىزدىك, سەلدىڭ الدىن الۋ مونيتورينگى, قوعامدىق كولىك, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا تسيفرلى جوبالار جۇزەگە اسىرىلا باستاعان.
اكتيۆ جينالىسىندا الماتىنى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى جاننا تولەگەنوۆا يندۋستريا 4.0 مەن قازىردىڭ وزىندە جۇزەگە اسا باستاعان سمارت-الماتى جوبالارى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قاناتقاقتى رەجىمدە CISCO حالىقارالىق كومپانياسىمەن بىرىگىپ ينتەللەكتۋالدىق كولىك جۇيەسى قولعا الىنىپ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا سمارت-جوبالار ءساتتى تۇردە ىسكە اسىرىلا باستاعان.
ءوز كەزەگىندە №71 مەكتەپ-ليتسەي ديرەكتورى س.كۋليك پرەزيدەنتتىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىنداعى باستى مىندەتتىڭ ءبىرى – قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ ەكەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلە, «ارينە باسقا گرافيكاعا كوشكەن كەزدە مىندەتتى تۇردە ءتىل جاڭارادى. ەڭ الدىمەن, بۇل زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن كوممۋنيكاتسيالاردى ەنگىزۋگە, ءححى عاسىرداعى عىلىم مەن ءبىلىم جۇيەلەرىنە قاتىستى بولماق. لاتىن گرافيكاسى بارلىق قولدانىستا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرادى. لينگۆيستەردىڭ ايتۋىنشا, وسى جاعدايدا جاڭا تەرميندەردى, وزگە سوزدەردى قازاق تىلىنە ەنگىزۋ پروبلەماسى جويىلىپ, ءبىز ءوز فونەتيكامىزعا بارىنشا جاقىندايتىن بولامىز. ال بۇل «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا ايقىن كورسەتىلىپ, پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعانداي, قازاقستاننىڭ الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىنە ەنۋى بولىپ تابىلادى», دەدى.
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
