ەلباسى ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا الەمىنە بەيىمدەلۋ مەن جەتىستىككە جەتۋ جولىن تابۋ ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەتتىگىن ناقتى ايقىنداپ بەردى.
مەنى اۋىل شارۋاشىلىعى مامانى رەتىندە «اقىلدى تەحنولوگيالار» ارقىلى اگروونەركاسىپ كەشەنىن قارقىندى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى قاتتى قىزىقتىرادى. الدىمىزعا بەس جىل ىشىندە اوك-تەگى ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە وڭدەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىنىڭ ەكسپورتىن كەم دەگەندە 2,5 ەسەگە ارتتىرۋ مىندەتتەرى قويىلدى. بۇل تاپسىرما استىقتى وڭىرلەر ءۇشىن وتە ماڭىزدى. وسى ورايدا ءبىز استىق وسىرۋدەگى كوپجىلدىق ءىس-تاجىريبەلەرگە سۇيەنىپ كەلەمىز. دەسەك تە تاريحي قۇجاتتا اتاپ وتىلگەندەي, قولداعىنى مىسە تۇتۋ, بارعا قاناعاتتانۋ جەتكىلىكسىز. شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتىپ, الەمدىك نارىقتارعا جوعارى ساپالى دايىن ونىممەن شىعۋ باستى تالاپتاردىڭ بىرىنە اينالعانىن, وعان جەتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە اگرارلىق عىلىمعا, ەكىنشىدەن, بىلىكتى كادرلار كومەگىنە سۇيەنۋىمىز كەرەك. وكىنىشتىسى سول, وسى الەۋەتتى تولىعىنان پايدالانا الماي كەلە جاتقانىمىزدى مويىنداۋعا ءتيىسپىز. ءبىزدىڭ اگروفيرما ەگىنشىلىك سالاسىن قارىشتى دامىتىپ, وزىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانىپ كەلەدى. گەكتار شىعىمدىلىعى 20-22 تسەنتنەردەن كەمىگەن ەمەس. سوڭعى جىلدارى استىق ءوندىرىسىن ارتاراپتاندىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ, مايلى داقىلدار كوپتەپ وسىرىلەدى. نولدىك تەحنولوگيالاردى قولدانۋ, توپىراق قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ قالىپتى ءۇردىس سانالادى.
جولداۋداعى «ەگىن ەگۋ مەن استىق جيناۋدىڭ وڭتايلى ۋاقىتىن بولجامداۋدىڭ, «اقىلدى سۋارۋدىڭ», مينەرالدى تىڭايتقىش سەبۋدىڭ, زيانكەستەرمەن جانە ارامشوپپەن كۇرەسۋدىڭ ينتەللەكتۋالدى جۇيەلەرى ارقىلى ونىمدىلىكتى بىرنەشە ەسە ارتتىرۋعا بولادى», دەگەن سوزدەر ماعان ۇلكەن وي سالدى. جاڭا تەحنولوگيالار مەن بيزنەس-مودەلدەردى ەنگىزۋ, ءسوز جوق, ادام كۇشىمەن اتقارىلادى. وسى تۇرعىدان ءسوز قوزعايتىن بولساق, ءبىز سەكىلدى الىپ شارۋاشىلىقتار دا جان-جاقتى يننوۆاتسيالىق سيپاتقا, ينتەللەكتۋالدى اقىل-ويعا يە ادامي كاپيتال كۇشىنە مۇقتاج. «بيۋللەر», «دجون-دير», «موريس», «كەيس» سەكىلدى جوعارى ءونىمدى شەتەلدىك تەحنيكالارمەن جۇمىس ىستەۋگە جاس ماماندار تاۋەكەل ەتە بەرمەيدى. ونىڭ ۇستىنە «بايەر كرۋپ سايتەس», «مونسانتو» سياقتى بەلگىلى كومپانيالارمەن تىكەلەي بايلانىس جاسايمىز. اسىرەسە كوكتەمگى, كۇزگى ناۋقاندار كەزدەرىندە بىلىكتى مەحانيزاتورلار مەن كومباينشىلار جەتىسپەيدى. مەنىڭشە, وزىق تەحنولوگيالاردى تەرەڭ يگەرگەن مامانداردى جان-جاقتى دايىنداۋ ىسىنە باسا نازار اۋدارماي بولمايدى. ولار اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرسە دە, ەش ارتىقتىق ەتپەيدى. قازىر ماماندار كوللەدجدەردە وقىتىلعانىمەن, تياناقتى ءبىلىم الىپ شىعىپ جاتقانى شامالى. ويتكەنى تاجىريبە رەتىندە كوبىنە كەڭەستىك ۇلگىدەگى تەحنيكالار ۇسىنىلادى. بۇدان كەيىن وزگەرىستەرگە بەيىم, ءبىلىمدى, بىلىكتى مامان تالاپ ەتۋدىڭ ءوزى ورىنسىز. ءبىز اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال وسىرۋمەن دە اينالىسامىز. بۇل سالا دا بىلىكتى كادرلاردى قاجەت ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا يندۋستريالاندىرۋ جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ كوشباسشىسىنا اينالىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك, اۋىلدىق جەرلەردە دە ەرەكشە ماڭىزعا يە بولىپ وتىر.
سوندىقتان دا اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءرولىن قايتا قاراپ, ديپلوم بەرىپ قانا قويماي, اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىندە ناقتى جۇمىس ىستەيتىن ماماندار دايارلاۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىس تا كوكەيگە ابدەن قونادى. جاستاردى جاڭا تەحنولوگيالىق قالىپقا يكەمدەۋ ۋاقىت تالابى ەكەنىن ۇمىتپايىق.
اناتولي رافالسكي,
«تايىنشا-اسىق» جشس باس ديرەكتورى, وبلىستىق ماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
تايىنشا اۋدانى
