– ەرجان, ءسىز قالادا وسكەنىڭىزبەن اتا-اجەڭىزدىڭ باۋىرىندا بولعان جوقسىز با؟ – دەپ سۇراعانمىن.
– ءيا, اپاي, ونى قايدان ءبىلدىڭىز, – دەپ تاڭداندى.
– بىرنەشە كۇننەن بەرى تۇيگەن ويىم عوي, اتا مەن اجە كورگەن بالانىڭ ءوز ەرەكشەلىگى بولادى, سول ءسىزدىڭ بويىڭىزدان انىق بايقالادى, – دەدىم.
– راحمەت, اپاي, اتا-اجەمنىڭ ارقاسىندا ءتىلىم قازاقشا شىقتى, ەرتەگى ايتىپ بەرىپ, قازاقشا شارالارعا, ۇلتتىق تەاتر مەن مۋزەيلەرگە ەرتىپ باراتىن. بۇگىندە ول كىسىلەر و دۇنيەلىك بولدى, اكەم دە سول كىسىلەردىڭ سوڭىنان اتتاندى. ال قازىر انام بار, كۇنىنە ءبىر رەت تەلەفون سوعىپ تۇرماسام مازاسى كەتەدى, – دەپ جۇمساق جىميدى.
– وندا, – دەدىم ەرجانعا, – بۇگىن سويلەسكەنىڭىزدە اناڭىزعا سالەم ايتىڭىز. ءبىر جۋرناليست اپاي بالاڭىزعا اۋلەتىڭىز بولىپ جاقسى تاربيە بەرگەن ەكەنسىزدەر دەپ ايتتى دەڭىز, تانىمايتىن ادامنىڭ بالاسىنا سونداي ءسوز ايتۋى انا ءۇشىن مارتەبە عوي. شىنىمەن اناڭىز ەستى كىسى ەكەن, ءسىزدى اتا-اجەڭىزدىڭ باۋلۋىنا بەرگەنىنەن جاقسى ازامات تاربيەلەنىپ شىعىپتى. ەندىگى جەردە نەمەرە, شوبەرە ءسۇيىپ تەك راقاتقا بولەنسىن دەپ تىلەگىن ايتتى دەڭىز, – دەدىم. سول ءسات ەرجاننىڭ ءجۇزى ەرەكشە نۇرلانا ءتۇستى.
راسىمەن دە اتانىڭ, ءيا اجەنىڭ تاربيەسىن كورگەن بالا ەرەكشە. اۋلەتىمىزدە اكەمىز نەمەرە سۇيمەي ەرتە قايتىس بولدى دا, نەمەرەلەر اتا كورگەن جوق, ەسەسىنە اجەلەرى سەكسەندى ارتقا تاستاپ كوز جۇمعان. ءالى كۇنگە نەمەرەلەرى كوشەدە اجە كورسە اينالىپ قاسىنان شىعا المايدى. قولىنداعى سومكەسىن كوتەرىپ, ەسىگىن اشىپ بەرىپ, كوشەدە تايىپ كەتپەسىن دەپ قولتىعىنان سۇيەپ بارا جاتقاندارىن الدەنەشە رەت كوردىم. بىردە «وسى سەندەر كوشەدە اجە كورسەڭدەر ەلجىرەپ تۇراسىڭدار, ءيا دەسەم, ءيا, اتا بولماعاندىقتان با, اتاعا ۇلكەن كىسى دەپ قانا قارايسىڭ, ال اجەنى كورگەندەگى سەزىمىمىز مۇلدە بولەك. مامامىز (اجەلەرىن ماما دەيتىن) ەسكە تۇسەدى», دەستى.
وتكەندە الەۋمەتتىك جەلى بەتىندە «قازاقتا ءبىرىنشى پەرزەنتىن كەمپىر-شالعا بەرۋ دەگەن جابايى ءداستۇر بار. سوندا اكە-شەشەسى ەرتەڭ ونى قايتىپ الاتىنىن, ءسويتىپ, بالا ءوزى ءۇشىن بوتەن وتباسىنا تاپ بولاتىنىن ويلامايدى», دەگەن پىكىرگە قاتىستى ۇلكەن پىكىرتالاس تۋدى.
سوندا ءبىرى «مەن اجەمنىڭ تاربيەسىن الماسام وسىنداي ادام بولماس ەدىم. سەبەبى سەنى ومىردە تاجىريبەسى جوق, جاس ادام ەمەس, تىرلىكتەن تۇيگەنى بار, جاقسى مەن جاماندى كورگەنى بار ادام تاربيەلەدى. تاجىريبەسىز اكە-شەشەدەن گورى اجەدەن العان تاربيە كوپ ارتىق, ول سەنى ءار نارسەنىڭ اراجىگىن اجىراتاتىن ادام ەتىپ وسىرەدى. ايالايدى, مويىماۋعا, ويلانۋعا, العا ۇمتىلۋعا, ادامي قاسيەتتەردى مەڭگەرۋگە باۋليدى. ولاردىڭ ويلاۋ جۇيەسى دە جاستاردان مۇلدە بولەك قوي, اجەڭ وزىنەن گورى ماڭايىن, تۋعان-تۋىستىڭ جاعدايىن ويلايدى, قايسىسىنا كومەك, قايسىسىنا مەيىرىم كەرەكتىگىن, قايسىسىنىڭ بۇرىس كەتىپ بارا جاتقانىن كورسە قايىرۋىن دا بىلەدى. مەنىڭ قازىرگى ءداستۇردى ءبىلۋىم, اعايىنمەن ارالاسۋىم, جاقسى كورۋ سەزىمىمنىڭ بولۋى سول اجەمنەن دەر ەدىم. مەنىڭ وزىممەن قۇرداس بولەم بار. ول قالادا اكە-شەشەسىنىڭ قولىندا ءوستى. اۋىلدا تۇراتىن اتا-اجەسىنە دەمالىستاردا عانا باراتىن, ال ءبىزدىڭ ۇيگە سيرەك كەلەتىن. ماعان قاراعاندا ول ومىرگە يكەمسىزدەۋ, ءداستۇردى بىلىڭكىرەمەيتىن, ال تۋعان-تۋىستىڭ باسىندا ءبىر جاعداي بولسا تەك ۇيات بولادى, سوندىقتان بارۋىم كەرەك دەگەن مىندەتتى ورىنداۋ تۇرعىسىنان عانا قارايتىن ادام بولىپ جەتىلدى. اجەنىڭ بالاسىنىڭ وزگە بالادان مارتەبەسى دە جوعارى, تۋىستار دا, كورشىلەر دە, ءتىپتى بىلايعى تانىستىڭ ءوزى ساعان سول تۇرعىدان قارايدى. سوندىقتان سەن ەركىنسىڭ, بىراق ەسسىز بولمايسىڭ. ويتكەنى ەركەلەتە تۇرىپ, قاتەڭە جاۋاپ بەرگىزەتىن, مەنىڭ بالام جامان دەگەن اتتى ەستىرتپە دەيتىن مەيىرىم مەن قاتتىلىعى ەگىز مىقتى قامالىڭ بار», دەيدى.
قوعامدا وسى ساۋالدىڭ تۋى كوڭىلىمە الاڭ كىرگىزدى. كوپشىلىك قولداپ كەتپەگەنىمەن وسى ماسەلە كوتەرىلۋىنىڭ ءوزى ۇلتتىق ءداستۇردى مانسۇقتاۋ, ءوز قاعىنان ءوزى جەرۋ جانە ونى ناسيحاتتاۋ ەمەس پە؟! پەندەنىڭ ءوزى عانا اداسپاي, جاڭساق ويدىڭ جەتەگىنە كوپتى باتىرسا نە بولماق؟..
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
