ادامزات جاڭا ونەركəسىپتىك رەۆوليۋتسيا دəۋىرىنە اياق باسىپ وتىر. زاماناۋي تەحنولوگيالار دۇنيەنى وزگەرىسكە ۇشىراتۋدا. جاھاندىق تەحنولوگيالىق ىلگەرىلەۋشىلىكتەر وزىمەن بىرگە سىن-قاتەرلەردى دە, سونداي-اق ءوسىمنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن دە الىپ كەلۋدە. بۇل ءبىزدىڭ əلەمدەگى اسا دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا جەدەل ەنۋ ءۇشىن تاريحي مۇمكىندىگىمىز دەۋگە بولادى. ياعني ەلىمىزدى ءتورتىنشى ونەركəسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىندا دامىتۋعا ارنالعان. سوندىقتان ەلباسى جولداۋدا الدا جۇزەگە اسىراتىن 10 نەگىزگى مىندەتتى اتاپ كورسەتتى. پرەزيدەنت جولداۋدا قازاق ءتىلىنىڭ باسىمدىعى ساقتالاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. قازاق ءتىلىنىڭ ءارى قاراي دامۋىنا باسىمدىق بەرەتىندىگى باسا ايتىلدى. وسى ورايدا, مەملەكەتتىك ءتىل قازاق ءتىلى ەكەندىگىن تاعى دا قايتالاپ ايتامىز. ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قازاق ءتىلىنىڭ باسىمدىعى ارتۋى كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلە. پرەزيدەنتتىڭ تەك ەكونوميكانى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار عىلىم مەن ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن بارىنشا دامىتۋعا كوڭىل بولگەندىگىن بايقاۋعا بولادى. ءومىردىڭ باستى قۇندىلىعى – ادام دەنساۋلىعى مەن ءبىلىمىنىڭ جەتىلۋى. جولداۋدا بۇل سالالار بويىنشا مىناداي باسىمدىقتار ناقتىلانعان: ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق دەڭگەيى زامان شىندىعى مەن ەكونوميكا سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. بۇل ارادا مۇعالىم ماماندىعىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ كەرەك. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ مەن ەمدەۋدى ايتارلىقتاي جاقسارتىپ, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋلەردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋى ءتيىس. جوعارى ءبىلىم بەرۋ ىسىندە جاساندى ينتەللەكتپەن جانە «ۇلكەن دەرەكتەرمەن» جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار بويىنشا ءبىلىم العان تۇلەكتەر سانىن كوبەيتۋ كەرەكتىگى, وسىعان وراي مەتاللۋرگيا, مۇناي-گاز حيمياسى, اگروونەركاسىپ كەشەنى, بيو جانە IT-تەحنولوگيالار سالالارىن زەرتتەۋ ىسىندە باسىمدىق بەرەتىن جوعارى وقۋ ورنى عىلىمىن دامىتۋ, قولدانبالى عىلىمي-زەرتتەۋلەردى اعىلشىن تىلىنە بىرتىندەپ كوشىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ تالاپ ەتىلىپ وتىر. بۇل رەتتە شەتەلدىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن, عىلىمي ورتالىقتارىمەن, ءىرى كاسىپورىندارىمەن جانە ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالارىمەن بىرلەسكەن جوبالاردى بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ قاجەت.
ەل بولاشاعى جاستاردىڭ قولىندا دەيمىز. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى كەزەڭ ەل دامۋىنىڭ كورسەتكىشى جانە دە جاس بۋىن ءۇشىن تاعىلىم ساباقتارى دەپ ايتۋعا بولادى. ەلباسىمىز ءاربىر ءىس پەن تاجىريبەنىڭ ناتيجەسىن جاستارعا ارناپ, كەلەلى وي سالۋدا. جولداۋدا جاس عالىمدارىمىزعا عىلىمي گرانتتار اياسىندا كۆوتا ءبولىپ, ولاردى قولداۋدىڭ جۇيەلى ساياساتىنا باسا نازار اۋدارىلعان.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جالپى جانە تەوريالىق فيزيكا كافەدراسىنىڭ, ۋنيۆەرسيتەت جانىنداعى «ەۋرازيالىق حالىقارالىق تەوريالىق فيزيكا ورتالىعى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا تەوريالىق جانە ماتەماتيكالىق فيزيكا بويىنشا 25-تەن استام دوكتورلىق جانە كانديداتتىق ديسسەرتاتسيالار قورعالدى. جاس عالىمداردىڭ 15-20-سى, ەندى ءبىر 4-5 جىلدان كەيىن قازاقستان ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى عالىمدارعا اينالاتىنىنا سەنىم زور. ماقسات – جاستاردى كەلەشەكتە جاي عالىم, عىلىم دوكتورى ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇمىس ىستەي الاتىن بىلىكتى مامان بولۋعا بەيىمدەۋ. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ماقساتىمىز – گراۆيتاتسيا جانە كوسمولوگيا, ونىڭ ىشىندە تەوريالىق كوسمولوگيا جانە سوليتوندار تەورياسىنىڭ تابيعاتىن ءتۇسىندىرۋ. بۇل باعىتتا الەم بويىنشا كوپتەگەن عالىمدار جۇمىس ىستەۋدە. سونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ, ياعني ءبىزدىڭ توبىمىزدىڭ ەڭبەگى ەلەنىپ, حالىقارالىق جانە مەملەكەتتىك دارەجەدە باعالاندى. عىلىم سالاسى بويىنشا جەتەكشى كومپانيا «Springer» جۇلدەسىنە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءال-فارابي اتىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدىق. ءبىزدىڭ ەلدە عىلىم سالاسى بويىنشا جاقسى وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. ول وزگەرىستەردىڭ كوزى – پرەزيدەنتىمىزدە. سول كىسىدەن تولقىن تاراۋدا. عىلىم جالعاسا بەرەدى. ونى جاستارعا بەرىپ, حالىقارالىق دارەجەدەگى عالىم ەتىپ شىعارۋ – پارىز.
بارشاعا تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرۋدى, تسيفرلى ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن دامىتۋ, كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسۋ جانە مەكتەپتەرىمىزدى بەينەقۇرىلعىلارمەن جابدىقتاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ, جۇمىس بەرۋشىلەردى تارتۋ ارقىلى جانە حالىقارالىق تالاپتار مەن تسيفرلى داعدىلاردى ەسكەرە وتىرىپ, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ كەرەك ەكەندىگىنە تولىقتاي قوسىلامىن.
مەملەكەت قۇرۋ جولىندا تەڭدەسسىز, مول تاجىريبە جيناپ, جاڭا كەزەڭگە قادام باسىپ وتىرمىز. الدىمىزدا قانداي قيىندىقتار كەزدەسسە دە, ەلباسىمىز كورسەتىپ بەرگەن 10 نەگىزگى مىندەتتى دە ەڭسەرە الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىز.
ءراتباي مىرزاقۇلوۆ,
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى
