كەيبىر ساراپشىلار بولاشاقتا الەمنىڭ ەتنوستىق جانە ءدىني بەلگىلەر بويىنشا ەمەس, تەحنولوگيالىق قۇرىلىمىنا قاراي جىكتەلەتىندىگى جونىندە بولجام جاساۋدا. الدىڭعى قاتارلى دەرجاۆالار كۇشتى سەرپىلىسپەن ىلگەرى وزۋى مۇمكىن, بۇل دامۋ كەزەڭىن كەنجەلەتىپ العان ەلدەر ءۇشىن ۇنەمى شەتتە قالۋ قاۋپىن تۋعىزاتىن بولادى. بۇل جاعداي الەمنىڭ ساياسي كارتاسىنىڭ ترانسفورماتسيالانۋىنا: ءوز كەزەگىندە كۇتپەگەن اليانستاردىڭ پايدا بولىپ, حالىقارالىق قاتىناستار پاراديگماسىن دا وزگەرتەدى.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا جاڭا جولداۋىندا مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنىڭ اسا وزەكتى ساۋالدارىنا قاتىستى تولىقتاي جاۋاپ بەرگەن. ورىن الۋى ىقتيمال بارلىق سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەردى ەسكەرە وتىرىپ, پرەزيدەنت قازاقستان حالقىن بولاشاقتاعى الەمدىك قۇرىلىمنىڭ ىرگەلى تۇردە وزگەرۋىنە جان-جاقتى دايىن بولۋعا شاقىرادى. بۇل ستراتەگيالىق قۇجاتتا ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ مۇلدە جاڭا جاعدايىندا قازاقستاندى جاڭعىرتۋدىڭ ناقتى باعدارلاماسىنىڭ ۇسىنىلۋى جولداۋدىڭ باسىم تۇسى بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ جاڭا بەت-بەينەسى جونىندە ءسوز بولىپ وتىر, ول قازىرگى زامانعى مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى, ەنەرگياسى ءتيىمدى ەكونوميكانى, تسيفرلى تەحنولوگيالاردى, ينتەللەكتۋالدى كولىك ينفراقۇرىلىمىن, «اقىلدى قالالاردى» قامتيدى.
ەلباسى قازاقستاننىڭ بۇكىل دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلىپ, وزىق مەملەكەتكە اينالۋى ءۇشىن اسا قاجەتتى 10 نەگىزگى مىندەتتى ناقتىلاپ بەردى.
پرەزيدەنتتىڭ ەل ەكونوميكاسىن يندۋستريالاندىرۋعا جانە تسيفرلاندىرۋعا قاتىستى تاپسىرمالارىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. راسىندا دا يننوۆاتسيانى ەندىرمەي, IT سالاسىن جانە ينجينيرينگتىك قىزمەتتەردى جەتىلدىرمەي, ەلىمىزدىڭ ونەركاسىبى الدىڭعى قاتارلى ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن جانە الەمنىڭ نارىقتارىندا سۇرانىسقا يە بولاتىن ونىمدەردى شىعارا المايتىنى انىق.
تسيفرلى تەحنولوگيالار داۋىرىندە ەلىمىزدىڭ رەسۋرستىق الەۋەتىنە قاتىستى ۇيرەنشىكتى كوزقاراستى قايتا قاراستىرعان ءجون. كۇن تارتىبىندە «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ, ەنەرگيالىق تۇرعىدان ءتيىمدى, ەكولوگيالىق جاعىنان تازا وندىرىستەردى كەڭىنەن ەندىرۋ, جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋ ماسەلەلەرى تۇر.
جاڭعىرتۋ اگرارلىق سەكتوردى دا قامتيدى. جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ, بيزنەس-مودەلدەردىڭ, زياتكەرلىك جۇيەلەردىڭ ەنگىزىلۋى, اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ بارىنشا عىلىمعا نەگىزدەلۋىن ۇلعايتۋ بۇل سالانىڭ ونىمدىلىگىن بىرنەشە ەسە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءتيىمسىز سۋبسيديالاردان بانك كرەديتتەرىن ارزانداتۋعا كوشۋ ارقىلى سالانى قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيى قالىپتاسادى. مەملەكەت باسشىسى 5 جىل ىشىندە اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ەكسپورتىن كەم دەگەندە 2,5 ەسە ۇلعايتۋ تۋرالى ناقتى مىندەت قويىپ وتىر.
مەملەكەتتىڭ ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسياعا دايىندىعى كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ تيىمدىلىگىمەن تىكەلەي بايلانىستى. لوگيستيكالىق تىزبەكتىڭ بارلىق بۋىندارى زياتكەرلىك باعدارلامالار نەگىزىندە ءوزارا تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋى ءتيىس. قۇرىلىس پەن كوممۋنالدىق سەكتوردا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى.
ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن قارجى سەكتورىن جاڭعىرتۋعا ماڭىزدى ورىن بەرىلەدى. بانك سەكتورى مەن ۇلتتىق بانكتىڭ جۇمىسىنا ءادىل سىن ايتىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى قارجىلىق رەتتەۋشىنى نەگىزدى تۇردە سىناي وتىرىپ, بانك قورجىنىن «ناشار» كرەديتتەردەن بوساتۋدى جانە قاراجاتتى بانكتەردەن اكەتۋدى توقتاتۋدى تالاپ ەتتى. بانك جۇيەسى ەكونوميكالىق ءوسىمدى ىنتالاندىرۋى ءتيىس, وسىعان بايلانىستى ەكونوميكا سالالارىنىڭ رەنتابەلدىلىگىن ەسكەرەتىن ناقتى مولشەرلەمە بويىنشا بيزنەستى ۇزاق مەرزىمدى كرەديتپەن قامتۋ جونىندە وزەكتى مىندەت قويىلىپ وتىر.
جولداۋدىڭ ەرەكشە قۇندى جاعى – مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى قولدايتىنىن مالىمدەۋ. ادام كاپيتالىن دامىتۋ ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى مىندەت بولىپ سانالادى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ جولىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ جونىندە كەشەندى شارالار كوزدەلگەن. مۇعالىم ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن پەداگوگتاردىڭ ەڭبەكاقىسى ايتارلىقتاي كوبەيتىلەدى. بۇل شارانىڭ قاجەتتىگى تۋرالى سەناتتا دا بىرنەشە مارتە ايتىلعان بولاتىن.
ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت پەن يدەولوگيا ۇلتتىڭ رۋحاني الەۋەتىن نىعايتۋ ءۇشىن قىزمەت ەتۋى ءتيىس. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«وزىنىڭ تاريحىن, ءتىلىن, مادەنيەتىن بىلەتىن, سونداي-اق زامانىنا لايىق, شەت تىلدەرىن مەڭگەرگەن, وزىق ءارى جاھاندىق كوزقاراسى بار قازاقستاندىق ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ يدەالىنا اينالۋعا ءتيىس», دەگەن ويىنا نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇل تۇجىرىممەن كەلىسپەۋگە بولمايدى. ويتكەنى يندۋستريا 4.0. داۋىرىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدى ىلگەرىلەتەتىن ءدال وسىنداي لايىقتى تۇلعالار.
ءبىز, قازاقستاندىقتار, مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ, سىبايلاس جەمقورلىقتى جەڭۋ جانە زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن كۇشەيتۋ بويىنشا كۇردەلى مىندەتتەردى شەشۋگە ءتيىسپىز. ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن نىعايتۋ جۇمىسى زاڭنامالىق دەڭگەيدە جالعاسىن تاباتىن بولادى.
ەلوردانىڭ دامۋى ەلباسىنىڭ ۇنەمى نازارىندا. «سمارت سيتي» نەمەسە «اقىلدى قالا» رەتىندە استانا بۇكىل قازاقستانعا ۇلگى بولۋى ءتيىس. جاقىن بولاشاقتا جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ پايدا بولۋىنا بايلانىستى مەملەكەتتىڭ ءداستۇرلى ءرولىنىڭ وكىلدىك ەتۋ فۋنكتسيالارى ىعىستىرىلىپ, وسى «اقىلدى قالالار» ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق تۇرعىدان تارتىمدى بولاتىنى ءسوزسىز.
جولداۋدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ وڭتايلى شەشىم تابۋى ولاردىڭ زاڭنامالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتىلۋىنە تىكەلەي بايلانىستى. بۇل جەردە اڭگىمە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە, ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ نارىعىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە, بيزنەستى ىنتالاندىرۋعا, «جاسىل» تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەردى رەتتەۋ, سونداي-اق ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ تۋرالى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە پارلامەنت سەناتى قاجەتتى زاڭداردى ۋاقتىلى ءارى ساپالى قابىلداۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىن سالۋعا دايىن.
ء تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى تۋرالى جولداۋ – ءمانى مەن ماڭىزى جاعىنان, تىڭ گەوساياسي, گەوەكونوميكالىق, گەووركەنيەتتىك جاعدايلارداعى ءىس-قيمىل باعدارلاماسى. ماسەلە توتەسىنەن قويىلىپ وتىر: قازاقستان وسى جاعدايلارعا تولىق دايىندىقپەن بەت بۇرادى نەمەسە تاريح كوشىنە ىلەسۋمەن بولامىز. جاۋاپ ايقىن. سوندىقتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى رەتىندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا بار كۇش-جىگەرىمىز بەن ءبىلىمىمىزدى اياماي ەڭبەك ەتۋ مىندەتى تۇر.
قاسىم-جومارت توقاەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى:
