بۇل باسقوسۋ بيىلعى جىلدىڭ سوڭعى وتىرىسى ەكەندىگىن ايتقان ن.نىعماتۋلين 2018 جىلدىڭ العاشقى جۇمىس اپتاسى دەپۋتاتتاردىڭ ايماقتارعا ساپارلارىمەن باستالاتىندىعىن ءمالىم ەتتى. ء«بىزدىڭ جاڭا جىلداعى جۇمىسىمىز ادەتتەگىدەي سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋدەن باستالادى. بۇل حالقىمىز ءۇشىن دە, ءبىز ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى ءارى قاجەتتى شارالار. سەبەبى, ەلباسىمىز بىزگە ارقاشاندا حالىقپەن تىكەلەي جۇمىس ىستەپ, ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ ماقساتتارىن ءتۇسىندىرۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرمالار بەرىپ كەلەدى. سوندىقتان ءاربىر اۋىلعا بارىپ, بارلىق باستامالاردى جانە ولاردى زاڭ جاعىنان قولداۋ جۇمىستارىن ازاماتتارعا جەتكىزۋ, بۇل – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. سول ءۇشىن ءماجىلىس بيۋروسىنىڭ ارنايى شەشىمى قابىلدانىپ, دەپۋتاتتاردىڭ ايماقتارعا ساپارى جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ن.نىعماتۋلين.
پالاتا توراعاسى اتاپ وتكەندەي, ءماجىلىس قىزمەتى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ اعىمداعى سەسسيانىڭ اشىلۋىندا جۇكتەگەن مىندەتتەرىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالدى. سەسسيا باسىندا 80 زاڭ جوباسى جۇمىسقا قابىلدانىپ, ونىڭ 42-ءسى قارالىپ, ماقۇلدانعان. ونىڭ ىشىندە 12 زاڭ جوباسىنا دەپۋتاتتار وزدەرى باستاماشى بولسا, پارلامەنت قابىلداعان 27 زاڭعا بۇگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولى قويىلىپ, ءوز كۇشىنە ەندى. ال اعىمداعى سەسسيا جۇمىسىن تۇيىندەگەن ءماجىلىس توراعاسى «2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى», سالىق كودەكسى, كەدەندىك رەتتەۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ كەيبىر كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جانە اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا تۋرالى زاڭداردىڭ جوبالارى مەن «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكس جوباسى سياقتى ماقۇلدانعان بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتاردى اتاپ ءوتتى.
سودان كەيىن جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە ساي, دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان ۇشىرۋ كەزىندە تاسىمالداعىش زىمىرانداردان بولىنەتىن بولىكتەردىڭ قۇلاۋ اۋدانى رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنداعى جەر ۋچاسكەسىن بەرۋ جانە پايدالانۋ شارتتارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلاپ, زىمىران بولىكتەرى قۇلايتىن جەرگە قاتىستى قۇجاتپەن جۇمىس ىستەۋ مەرزىمىن ۇزارتتى. بۇل كەلىسىممەن «سويۋز» ۇلگىسىندەگى زىمىران تاسىمالداعىشتان بولىنەتىن بولىكتەردىڭ قۇلاۋ اۋدانى رەتىندە جەر ۋچاسكەسىن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پايدالانۋى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاراپىنىڭ ۇسىنۋى تۇرعىسىندا ۇيىمداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق نەگىزدەر بەلگىلەنەدى. ال حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى جانات جاراسوۆ اتالعان زاڭ جوباسىنا قاتىستى جاساعان بايانداماسىندا قۇجاتتى قاراستىرۋ مەرزىمى 2017 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن دەپ ناقتىلانعانىن تىلگە تيەك ەتتى. «بيىلعى 23 قاراشادا قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنەن حات كەلىپ, وندا زاڭ جوباسى تۇرعىسىندا قورىتىندىنى دايارلاۋ مەرزىمىن 2019 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ ءوتىنىمى قامتىلدى», دەدى دەپۋتات.
ايتا كەتەيىك, بۇل قۇجات قازىرگى كەزدە ازىرلەنىپ جاتقان «1995 جىلعى 23 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى بايقوڭىر قالاسىنىڭ مارتەبەسى جانە ونداعى اتقارۋشى ورگانداردى قۇرۋدىڭ ءتارتىبى مەن ولاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىمەن ءبىر مەزگىلدە قاراستىرۋ قاجەتتىگىنە بايلانىستى بولىپ وتىر.
وسىدان كەيىن وتىرىس اياسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. ال زاڭ جوباسىن دەپۋتات بەكبولات تىلەۋحان تانىستىرىپ, قوسىمشا باياندامانى الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ جاسادى.
«بالالاردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ەلىمىزدە كومپيۋتەرلىك ويىندارعا ساراپتاما جاسالادى. بىرىنشىدەن, بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا جانە دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ پرينتسيپتەرى ايقىندالدى. ەكىنشىدەن, زياندى اقپاراتتىق ونىمدەردىڭ اينالىمىن توقتاتۋدىڭ قۇقىقتىق جولدارى كورسەتىلىپ وتىر. ۇشىنشىدەن, تەلەراديو جانە كينو ونىمدەرىن ەفيردە تاراتۋدىڭ بالالارعا قولايلى ۋاقىتى بەلگىلەنەدى. تورتىنشىدەن, كومپيۋتەرلىك ەلەكتروندى ويىنداردان بالالاردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىمەن ساراپتاما جاساۋدىڭ قۇقىقتىق مۇمكىندىگى مولىنان تۋعىزىلدى», دەدى ب.تىلەۋحان.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك اتقارۋ ورگاندارىنىڭ بالالاردى زارداپتى اقپاراتتىق ونىمدەردەن قورعاۋداعى وكىلەتتىكتەرى بىرنەشە رەت سارالانىپ وتىر. جوبانىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, بالالارعا ارنالعان اقپاراتتىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن تاراتۋعا قويىلاتىن قوسىمشا تالاپتار دەگەن جەكە باپ ەنگىزىلەدى. وسى باپقا سايكەس, مەكتەپكە دەيىنگى بالالار ۇيىمدارىندا بالالاردى وقىتۋ جانە تاربيەلەۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن اقپاراتتىق ءونىمنىڭ مازمۇنى مەن بەزەندىرىلۋى قاداعالانباق. ال مۇنداي باقىلاۋ ءبىلىم جۇيەسىندە دە جۇزەگە اسىرىلادى دەپ ناقتىلانعان. دەپۋتات س.ابدراحمانوۆتىڭ پىكىرىنشە, زاڭنىڭ ناقتى جۇمىس ىستەۋى اتا-انالارعا, ولاردىڭ ءوز بالالارى, نەمەرەلەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىنە تىكەلەي قاتىستى. «مەكتەپتەردە «اق ينتەرنەتتى» قانشا جەردەن ەنگىزگەنىمىزبەن اتا-انالار بالاسىنىڭ تاربيەسىنە تيىسىنشە كوڭىل بولمەسە, ياعني نە كورىپ جۇرگەنىنە, قاي كەزدە تەلەديدار الدىندا وتىرعانىمەن ءىسى بولماسا, ءوزىنىڭ كومپيۋتەرىن بالالارىنىڭ بەتالدى اشىپ وتىرۋىنا جول بەرىپ وتىرسا, گادجەتىن كەز كەلگەن جەرگە تاستاي سالاتىن بولسا, سونداي-اق بالاسىنا جانى اشىعاندىقتان نەمەسە جۇباتۋ ءۇشىن كوڭىلىن اۋلاۋعا قولىنا سمارتفونىن بەرسە, وندا بۇل زاڭنان ناقتى ناتيجە شىعۋى وتە قيىن», دەدى ول.
ايتا كەتەيىك, زاڭ جوباسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1 كودەكسى مەن 3 زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ كوزدەلگەن.
وتىرىس سوڭىندا دەپۋتات زاعيپا باليەۆا مەن ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ ءوز قۇزىرەتتەرى شەڭبەرىندە ءتيىستى ۆەدومستۆو باسشىلارىنىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
