قازاقستان • 12 جەلتوقسان، 2017

ماجارلىق تۇركىتانۋشى عالىم: قازاقتانۋعا قۇشتارلىعىمدى وياتقان قوڭىر اعام ەدى

194 رەتكورسەتىلدى

جازيرالى جەتىسۋ، اسقاق الاتاۋ... سۇقتانساڭ كوز تويماس سۇلۋلىققا تولى وسىناۋ ؛ كوركەم ولكەنى كوپ كەزدىم. ؛ كوشپەلى ءومىردىڭ ەمىس-ەمىس ەلەستەرىمەن كەزدەستىم. اۋىلداعى ادامدار باسىمنان سيپاپ، باۋىرعا تارتتى. جىلقىشىلارمەن قىرعا شىعىپ، قىمىز ءىشتىم. سالبۋرىندى تاماشالاپ، ساياتشىلاردىڭ بۇركىت سالعانىن كوردىم. كەۋدەسى كەڭ سارايداي كەمەڭگەر قاريالاردان ەسكى اڭگىمەلەرگە قانىقتىم. حالىقتىڭ ادەت-عۇرىپتارىمەن تانىستىم. قىسقاسى، وتانىما قازاق بولىپ قايتتىم. ؛

تاياۋدا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ۆەنگريانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىمەن بىرلەسىپ ماجارلىق بەلگىلى شىعىستانۋشى دёرد ءالماشيدىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا بايلانىستى سەمينار ۇيىمداستىرىپ، فوتوسۋرەت كورمەسىن وتكىزدى. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا، استاناعا ات باسىن ارنايى بۇراتىن سول ەلدىڭ ەكى ەتنوگراف عالىمىنىڭ بىرەۋى قازاقشاعا سۋداي كورىنەدى. ونىمەن قويماي، باتىرلار جىرىن جاعى تالعانشا جاتقا سوعادى ەكەن. جاعىمدى جاڭالىق جارعاق قۇلاعىمىزعا جەتكەن سوڭ جاتامىز با، ۇلتىمىزدىڭ اسىل قازىنالارىن ۇلىقتاعان شەتەلدىك ازاماتپەن تىلدەسىپ قالۋعا اسىقتىق.  ؛

القالى جيىنعا الىس-جاقىننان جينالعان اعايىنعا ءىلىم-بىلىم تۇ­؛نىپ تۇرعان ءتورىن ۇسىنعان ۇلتتىق كىتاپحاناعا ەرتەرەك كەلىپ، كەرەك ادامىمىزدى قي­؛نال­؛ماي تاپتىق. تالانتىنا سىرتتاي تامسانىپ ۇلگەرگەن جاڭا تانىسى­؛مىز تالاي كىتاپ تاۋىسقان تاقۋا عالىمنان گورى ايگىلى ارتىسكە مە، ساڭلاق سپورتشىعا ما كوبىرەك كەلىڭكىرەيتىن سياقتى. ءجۇرىس-تۇرىسى، كيىم كيىسى باسقا ارىپتەستەرىنەن ءسال بولەكتەۋ. تەك، سابىرلى ءجۇزى مەن سالماقتى كوزقاراسى عانا ساليقالى سالانىڭ وكىلى ەكەنىن اڭعارتىپ تۇرعانداي.

كوڭىلىمىز قالاعانداي كوسىلە اڭگىمە-دۇكەن قۇرۋدىڭ رەتى كەلمەدى. الداعى جاسايتىن بايانداماسىنا الاڭداۋلى ەكەنىن بايقادىق. ونىڭ ۇستىنە جان-جاقتان جامىراي امانداسىپ، قال-جاعدايىن سۇراۋشىلار سۇحباتتاسۋىمىزعا مۇمكىن­؛دىك بەرمەدى. ايتسە دە اككىلىك جاساپ، امالداپ بۋداپەشتىك مەيماننىڭ كوكەيىندەگى كوپ ويلاردىڭ شەت جاعاسىن سۋىرتپاقتاپ شىعارۋعا تىرىستىق.

بۇيىمتايىمىزدى بىلدىرە باستا­؛عانىمىز سول ەدى، جانىمىزعا جانى­؛عىپ اساي-مۇسەيلەرىن ارقالاعان تەلە­؛ارنالاردىڭ جۋرناليستەرى جەتتى دە، اي-شايعا قاراماي كامەرالارىن ىسكە قوسىپ جىبەرگەنى. امالسىز ارتقا شەگىندىك تە، تەلەتۇسىرىلىمنىڭ بارىسىن سىرتتاي باقىلاۋشىلار قاتارىنا قوسىلدىق.

ول قازاقشا ويقاستاي جونەلدى. جور­؛عاداي جوسىلۋىن، شىركىننىڭ. تۇس-تۇستان تاڭدايلار تاقىلدادى. ءتىلى نەتكەن جا­؛تىق، ويلارى قانداي ورامدى. ورىستە بىرگە جۇرسە دە ءوز ەنەسىن ەمە المايتىن سىرگەلى بۇزاۋ سەكىلدى پۇشايمان حالگە تۇس­؛كەن ءورىستىلدى قانداستارىمىزعا تىڭ­؛داتار ما ەدى، مىنا ينتەرۆيۋدى. ءاي، ءبىراق ونداي دىمبىلمەستەر ءبارىبىر ەشتەڭە تۇسىنبەيدى ءعوي...

داۋىتتىڭ داۋىسى دا قۇلاعىمىزعا ماي­؛داي جاعىپ بارادى. سوزدەرى دە ءسولدى ەكەن.

&ndash؛ جيىرما جىلدان بەرى قازاق حالقى­؛نىڭ ەتنوگرافياسىن زەرتتەپ ءجۇرمىن. ەڭبەگىمدى ەلگە تانىتۋ ءۇشىن ەلۋگە تارتا ماقالا جازدىم. مەنىڭ قازاقتانۋعا قۇشتارلىعىمدى وياتقان ءبارىڭىز بىلەتىن يشتۆان قوڭىر ماندوكي اعام ەدى. توق­؛­؛سانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەكەۋ­؛­؛ارا سىرلاسۋ ۇستىندە اعىنان جارى­؛لىپ، اقىل-كەڭەسىن بەردى. بىزدەگى قۇمان-قىپشاقتاردىڭ شىققان تەگىن بىلگىڭ كەلسە، الدىمەن انا قازاقتاردىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن زەرتتە. الايدا قازاقتىڭ ءتىلىن جەتىك بىلمەيىنشە، العا قويعان ماقساتىڭا جەتە المايسىڭ، دەگەنى ەسىمدە قالىپ قويىپتى. وكىنىشكە قاراي، ومىردەن ەرتە ءوتىپ كەتتى. مارقۇم ماعان اسىل ارمانىن اماناتتادى ما ەكەن، كىم ءبىلسىن؟.

&ndash؛ جاقسىنىڭ جولىن جالعاس­؛تىر­؛عانىڭىز ءجون بولىپتى. قازىرگى تاڭدا قانداي ىزدەنىس ۇستىن­؛دەسىز؟

&ndash؛ قازاقتار مەن قىرعىزدار ارا­؛سىنداعى باقسىلىق سالتتار مەن ىرىمدار قاتتى قىزىقتىرادى. ءارۋاق ماسەلەسىنە بايلانىستى دا ءارتۇرلى باعىتتا ىزدەنىپ، وزىمشە پىكىر ءتۇيدىم. بۇل جۇمىستارىم بۇيىرسا، جەكە كىتاپ تۇرىندە جارىق كورمەك.

&ndash؛ ەتنوگرافياعا اۋەستىگىڭىز نەدەن باستالدى؟

&ndash؛ مەن بۋداپەشتە تۋىپ-وسكەن قالا­؛نىڭ بالاسىمىن. ءبىراق، قۇمان دالاسىنداعى ناعاشىلارىمنىڭ ۇيىنە ءجيى باراتىنمىن. بۇل ارانى سوناۋ ءحىىى عاسىردا باتۋ حانعا باس يمەي ەۋرو­؛پاعا قونىس اۋدارعان قىپشاقتاردىڭ ۇرپاقتارى مەكەندەيدى. ەكى ەلدىڭ قانى بۇگىندە ابدەن ارالاسىپ كەتكەن. دەگەن­؛مەن قازىرگى قۇمان-قىپشاقتارىڭىز وزدەرىنىڭ شىققان تەگىن ۇمىتپاعان. التىن باستاۋلارىنىڭ الىستاعى ازيادا ەكەنىن ەستەن شىعارمايدى. اتاجۇرتتارى تۋرالى تەرەڭىرەك بىلۋگە قۇمار. ماعان دا سولاردان بىردەڭە جۇقسا كەرەك. ايتەۋىر اڭسارىم وسى جاققا اۋا بەردى.

&ndash؛ بارەكەلدى! «؛جىگىتتىڭ جاقسىسى &ndash؛ ناعاشىدان»؛ دەگەن ەمەس پە؟! وزىمىزگە تارتقان ورەن بولدىڭىز عوي. سودان ەبىن تاپسا، جيەن دە ەل بولاتىنىن دا­؛لەل­؛دەۋگە كىرىسىپ كەتتىڭىز.

&ndash؛ قانشا ايتقانمەن بويىمدا قىپ­؛شاقتاردىڭ قانى بار بولعاندىقتان ءبىر بۇيرەگىم سىزدەرگە ؛ بۇرعان دا. ەكى عا­؛­؛سىر قيان دالانى قيقۋلاتىپ، قايقى قىلىشتارىمەن تالاي دۇشپاندارىنىڭ باسىن قاققان قىپشاقتار شىڭعىسحان شاپقىنشىلىعىنا شىداس بەرە الماي، شارتاراپقا تارىداي شاشىراپ كەتتى. تاعدىردىڭ جازۋىمەن قاپ تاۋىنا استى، دۋناي جاعالادى، ارابيانى بەتكە الدى. سولاردىڭ سوقتالى ءبىر بولىگى ءبىزدىڭ ۆەنگريا جەرىنە تۇراقتاعانى امبەگە ايان. قارساقتاعى قۇمان قىپشاقتاردىڭ ورتا ازياداعى ءتۇبى ءبىر تۋىستارىمەن رۋحاني بايلانىستارىن زەرتتەۋگە زەيىن قويدىم. ءبىرىنشى كەزەكتە قازاق، قىرعىز، قاراقالپاق، نوعاي حالىق­؛تارىنىڭ سالت-داستۇرلەرىن سارا­؛لاۋعا نيەت قىلدىم. مەن وندا بۋدا­؛پەشتىڭ لوراند ەتۆёش اتىنداعى گۋما­؛نيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن بولاتىنمىن. نەگە ەكەنىن قايدام، مان­؛دوكۋ مارقۇمنىڭ «؛ەڭ اۋەلى قازاقتىڭ ءتىلىن ءبىل، ايتپەسە ولاردىڭ ىشىنە كىرە المايسىڭ»؛ دەگەن اقىلى ويىما قايتا-قايتا ورالا بەردى. سونىمەن قويشى، 1993 جىلى قازاقستان مەن ۆەنگريا اراسىنداعى كەلىسىمشارت اياسىنداعى ستۋدەنتتەر الماسۋ باعدارلاماسى بويىن­؛شا الماتىعا كەلىپ، اباي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلداندىم. الايدا، اۋديتورياداعى ساباقتار قاناعاتتاندىرا قويمادى. قۇر تەوريامەن تەرەڭگە بويلاي المايتىنىمدى بىردەن سەزدىم. تاۋ­؛ەلسىزدىكتىڭ ءتاي-تاي باسقان كەزى. قالا­؛داعى قازاقتار بىر-بىرىمەن نەگىزىنەن ورىسشا سويلەسەدى. اينالامداعىلاردان بىردەڭە سۇراسام، «؛گوۆوريتە نا رۋسسكوم يازىكە»؛ دەپ بە­؛تىمدى قايتارىپ تاستايدى. ال، ەندى كەلىپ ويلانايىن. ءتىلدى تەزدەتىپ يگەرۋ ءۇشىن نە ىستەۋىم كەرەك سوندا؟ شاقشاداي باسىمدى شاراداي قىلىپ ونىڭ دا جولىن تاپتىم-اۋ اقىرى. قالادان قاشىپ، اۋىلدارعا بارۋ قاجەتتىگى جونىندە شە­؛شىم قابىلدادىم.

جازيرالى جەتىسۋ، اسقاق الاتاۋ... سۇق­؛تانساڭ كوز تويماس سۇلۋلىققا تولى وسىناۋ ؛ كوركەم ولكەنى كوپ كەز­؛دىم. ؛ كوشپەلى ءومىردىڭ ەمىس-ەمىس ەلەس­؛تەرىمەن كەزدەستىم. اۋىلداعى ادامدار باسىمنان سيپاپ، باۋىرعا تارتتى. جىلقىشىلارمەن قىرعا شىعىپ، قىمىز ءىشتىم. سالبۋرىندى تاماشالاپ، ساياتشىلاردىڭ بۇركىت سالعانىن كوردىم. كەۋدەسى كەڭ سارايداي كەمەڭگەر قاريالاردان ەسكى اڭگىمەلەرگە قانىقتىم. حالىقتىڭ ادەت-عۇرىپتارىمەن تانىس­؛تىم. قىسقاسى، وتانىما قازاق بولىپ قايتتىم.

&ndash؛ دۇرىس. ەڭ باستىسى نيەت قوي. ال­؛­؛دىنا بيىك ماقسات قويعان جان كەز-كەل­؛گەن قيىندىقتى جەڭەدى. قارا سۋدى تەرىس اعىزارداي اعىلشىنشاسى مەن ورىسشاسى بار، ءبىراق انا تىلىنەن ما­؛قۇرىم ءبازبىر باۋىرلارىمىزعا ساباق بولاتىن مىسال ەكەن بۇل ءوزى. تالا­؛بى­؛ڭىزعا نۇر جاۋسىن!

&ndash؛ راحمەت، شىن جۇرەكتەن شىققان تىلەگىڭىزگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.

&ndash؛ بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ باستى تا­؛قى­؛رىبىنا اينالىپ وتىرعان ؛ الما­؛شي­؛دەي ايتۋلى تۇلعاعا قانداي قاتى­؛سى­؛ڭىز بار؟

&ndash؛ ايتايىن. قازاقستاننان قايتىپ ەلىمە ورالعان سوڭ سول كەزدە ءوزىم سەكىل­؛دى ستۋدەنت، بۇگىندە ۇلكەن عالىم اتان­؛عان يشتۆان شانتامەن كەزدەسىپ، ەكەۋىمىز ءبىراز سىرلاستىق. ول ماعان ماجاردىڭ ايگىلى شىعىستانۋشىسى ءالماشيدىڭ «؛ازيا جۇرەگىنە ساياحاتىم»؛ اتتى 700 بەتتىك قالىڭ كىتابىن كورسەتتى. سونداعى سۋرەتتەر كوزىمە وتتاي باسىلدى. مەن ابدەن باۋىر باسقان جەتىسۋ قازاقتارىنىڭ جيىرماسىنشى عاسىر باسىنداعى تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن حابار بەرەتىن فوتولارداعى جاسىل جايلاۋ، وزەن-كول، تاۋ-تاس، تاعىسىن تاعىلار سا­؛نامداعى ساعىنىشتى تەربەپ جىبەردى. كە­؛رەگەسىن ءتۇرىپ تاستاپ تورىندە جامباس­؛تاپ جاتقان كيىز ۇيلەر، دومبىراشىلار كۇرەڭ كەشتى كۇڭىرەنتىپ تارتقان قازاقتىڭ قاي­؛­؛ران كۇيلەرى، اتالار مەن اجەلەردەن ەس­؛تىگەن اڭىز-ەرتەگىلەر، ءبارى-بارى ەسىمە تۇستى.

الگى كىتاپقا قىزىققانىم سونشا، ەكى-ۇش كۇن باس الماي وقىپ تاۋىستىم. سول ساتتەن باستاپ الماشي ساياحات جا­؛سا­؛عان جەرلەرمەن ءجۇرىپ ءوتىپ، دەرەكتى كينو تۇسىرۋگە بەل بۋدىم. كوپ كەشىكپەي كوكەيدەگى ويىمدى جۇزەگە اسىردىم. ؛ ؛ ؛

&ndash؛ كينوفيلمدى ءتۇسىرۋ بارىسىندا قانداي قىزىق وقيعالار بولدى؟

&ndash؛ ايتسام نانبايسىز.

&ndash؛ ە، نەگە؟!

&ndash؛ ەندەشە، تىڭداپ كورىڭىز. الماشي ىلەدە قايىقپەن ءجۇزىپ بالقاش كولىنە بارعان. ءبىزدىڭ ەكسپەديسيامىز دا سول باعىتپەن تارتتى. جول-جونەكەي دالادا ماڭ-ماڭ باسقان تۇيەلەردى كور­؛دىك. ادەيىلەپ بۇرىلىپ قاسيەتتى جانۋار­؛لاردىڭ قاسىندا ءبىراز ايالدادىق. ماڭعاز كەيىپتەگى مال يەسى ءبىزدى دامگە شاقىردى. داستارحان باسىنداعى اڭگىمە ۇستىندە وتاعاسى تۇيە باعۋ باياعىدان اتاكاسىپتەرى ەكەنىن، ءتىپتى وسىدان ءجۇز جىلداي بۇرىن اتالارى وسى ولكەگە ساپارلاعان الدەبىر ەۋروپالىق جيھانكەزگە لاۋشى بولعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. ويلاپ قاراساق، بۇدان ءجۇز جىل بۇرىن بۇل جاققا الماشيدەن باسقا بىردە-بىر ەۋروپالىق اياق باسپاعان سەكىلدى. ەندەشە مىنا وتىرعان كىسى تۇيەلەرىمەن جۇگىن تاسىپ، ؛ الماشيعا قىزمەت كورسەتكەن كىسىنىڭ نەمەرەسى ەمەي، نەمەنە؟!

&ndash؛ مىنا قىزىقتى قاراڭىز...

&ndash؛ توقتاي تۇرىڭىز، ودان دا قىزىعىن ايتايىن. الماشي نارىنقول ءوڭىرىن ارالاپ، سانتاس اسۋى ارقىلى قاراقولعا اسقاندا ورازبەك دەگەن قىرعىز جىگىتىن جولباسشىلىققا جالداپتى. ءبىز ونىڭ دا ۇرپاقتارىمەن ۇشىراستىق. قالاي دەيسىز عوي. قاراقولعا جەتكەن بويدا دوقتىرباي ورازبەكوۆ اتىنداعى كوشەگە توپ ەتە قالدىق. ەرىكسىز ەلەڭ ەتتىك. ويت­؛كەنى، ءالماشيدى قازاق-قىرعىز ونىڭ وقى­؛مىستىلىعىن مەڭزەپ دوقتىرباي اتاعانىنان حاباردارمىز. ال، ورازبەك &ndash؛ ؛ جاڭاعى جولباس­؛شىنىڭ اتى. ءجون سۇرا­؛ماققا جاقىن ورنالاسقان ۇيلەردىڭ بىرىنە باس سۇقتىق. ءۇي ىشىندەگىلەردەن مىنا كوشەگە ەسىمى بەرىلگەن دوقتىرباي ورازبەكوۆتىڭ كىم ەكەنىن سۇرادىق. «؛ول مەنىڭ &ndash؛ اتام»؛ دەدى شاڭىراق قوجايىنى شالقالاي قوقىرايىپ. «؛كىم بولعان»؛ دەدىك ءبىز تاعى دا تاقىمداي ساۋال قويىپ. «؛نكۆد وفيسەرى، ەلگە ەڭبەگى سىڭ­؛گەن قايراتكەر»؛ دەدى اناۋ ودان سايىن استامسىپ. «؛ورازبەك اتالارىڭىز شە؟»؛. «؛ول كىسى تۋرالى كوپ بىلە بەرمەيمىز. قىتايدان اپيىن تاسۋمەن اينالىسقان با، بەلگىسىزدەۋ. ايتەۋىر، شىڭجاڭ جاقتا قاپيادا قازاعا ءۇشىراپتى»؛.

 ؛تيىستى ماعلۇمات قۇلاعىمىزعا تيگەن سوڭ، «؛تەرگەپ-تەكسەرۋدى»؛ دوعارىپ، جو­؛نىمىزگە كوشتىك.

&ndash؛ قولدارىڭىزدا اتا-اجەلەرىڭىزدىڭ سۋرەتى بار ما؟

&ndash؛ جوق. قايدان بولسىن...

&ndash؛ كورگىلەرىڭىز كەلە مە؟

&ndash؛ ونداي اتتى كۇن قايدا؟

&ndash؛ ەندەشە، كورىمدىكتەرىڭىزدى دايىن­؛داڭىزدار.

الدارىنا تاستاي سالعان اتا-اجەلە­؛رىنىڭ ات ۇستىندەگى بەينەلەرىن كورگەن ۇر­؛­؛پاقتارى ايران-اسىر بولىپ، كۇتپەگەن قۋانىش­؛تان جانارلارى جاسقا شىلاندى.

سولاي...

&ndash؛ ءۇندى فيلمدەرىندەگىدەي ۇيلەسە كەتۋىن قاراشى. عاجاپ!

&ndash؛ ەڭبەگىمىزدىڭ ەش كەتپەگەنىنە ءبىز دە قاتتى قۋاندىق.

&ndash؛ ءداۋىت، ءسىزدى كوپ ءتىل بىلەدى دەيدى.

&ndash؛ سولاردىڭ ىشىندە ەڭ جاقسى بىلەتىنىم &ndash؛ قازاق پەن قىرعىزدىڭ ءتىلى. انا تىلىمنەن كەيىن، ارينە.

&ndash؛ ايەلىڭىز قازاق قىزى ەمەس پە؟

&ndash؛ قىرعىز. بۋداپەشتە ءبىلىم العان.

&ndash؛ قاپ، اتتەگەن-اي، ءوزىڭ قاتتى قادىر­؛لەي­؛تىن قوڭىر اعاڭمەن باجا بولاتىنداي ءجونىڭ بار ەدى.

&ndash؛ بۇيرىق سولاي بولعانى دا.

&ndash؛ ەلدەن ەستۋىمىزشە، ءبىزدىڭ باتىرلار جىرىمىزدىڭ ءبىرازىن بىلەتىن كورىنەسىز.

&ndash؛ ءيا، «؛الپامىستى»؛، «؛قوبىلاندى باتىردى»؛، «؛ەدىگەنى»؛، «؛قىرىمنىڭ قىرىق باتىرىن»؛ جاتقا ايتامىن.

&ndash؛ ال، ەندەشە اڭىراتىپ جىبەرشى بىرەۋىن.

&ndash؛ بۇرىنعى وتكەن ومىردە،

ەستىگەن ءسوز كوڭىلدە.

بۇل وقيعا ءايتىلار،

ۇش-تورت ساعات كەمىندە.

 ؛

جيدەلى-بايسىن جەرىندە،

كوك تورعىندى كولىندە،

اسقارالى بەلىندە،

قوڭىرات دەگەن ەلىندە...

&ndash؛ وي، ازامات! كوپ جاسا!

P.S.: اڭگىمە سوڭىندا ءداۋىت شومفاي ءالماشيدىڭ جوعارىدا ءسوز بولعان كىتابىن قازاقشاعا اۋدارۋعا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ىنتا بىلدىرگەنىن، بۇل جوسپاردىڭ جۇزەگە اساتىنىنا كۇمانسىز ەكەنىن ەرەكشە ەكپىن تۇسىرە ايتتى. ؛
قازاقتىڭ ەتنوگرافياسىن جان-تانىمەن بەرىلە زەردەلەپ جۇرگەن ماجارلىق عالىمعا ءبىز دە ساتتىلىك تىلەدىك. ؛

اڭگىمەلەسكەن ؛

تالعات باتىرحان،
«؛ەگەمەن قازاقستان»؛

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋشىق اۋىلى 80 جىلدىعىن تويلادى

ايماقتار • بۇگىن، 16:35

اباي دۇكەنى – بەلگيادا

رۋحانيات • بۇگىن، 16:32

گەرولد بەلگەرگە كوشە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 15:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ريزا يساەۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:50

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربيكە قۇدايبەرگەنوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:45

ەڭ قىسقا اڭگىمە. داۋرەن داريابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نازەركە سانيازوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقىلبەك شاياحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:22

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الدابەرگەن كەمپىرباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:00

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەركەعالي بەيسەنوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:42

ەڭ قىسقا اڭگىمە. كوگەداي شامەرحان

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. جاسۇلان سەرىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقجول قالشابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:28

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربەك نۇرجانۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:24

ەلباسى تاكەو كاۆامۋرامەن كەزدەستى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 11:34

ساعىنايدىڭ بەيىتى تابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:52

اقمولانىڭ استىعىنا سۇرانىس مول

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

كۇلكى كەرۋەنى № 7

رۋحانيات • بۇگىن، 10:20

اتالماي نەگە قالسىن مۇسا اتى؟!

رۋحانيات • بۇگىن، 10:01

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:47

يگىلىكتى ەڭبەك يەسى

قوعام • بۇگىن، 08:46

نامازالى وماشۇلى: ەل شەجىرەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:42

تاراز شاھارىنداعى تاماشا ءتۇن

ايماقتار • بۇگىن، 08:39

تۇڭعىش ءتىل فورۋمى وتەدى

قوعام • بۇگىن، 08:36

پاتريارحتىڭ ورىندالعان پارىزى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:33

كەدەرگىسىز كەلەشەك

قوعام • بۇگىن، 08:31

جوشى حانعا ەسكەرتكىش ورناتىلادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:24

قازاقتاردىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى

قازاقستان • بۇگىن، 08:22

ەۋرونى ساتىپ الۋشىلار كوبەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اQR: 14 بانكتى «ساۋىقتىرۋ» كەرەك پە؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار