حاماس-تىڭ بۇل ارەكەتىن ليۆاننىڭ «حەزبوللا» توبى دا قولداپ وتىر. بۇل ۇيىمنىڭ باسشىسى حاسان ناسراللى امەريكالىق تاراپتىڭ مۇنداي شەشىمىنە قارسى لايىقتى جاۋابىمىز بولۋى كەرەك دەدى. ال پالەستينانىڭ فاتح توبى ديپلوماتيالىق ادىسپەن قارسىلىق تانىتۋ قاجەت دەيدى. ياعني, بۇۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ارىز جازۋى كەرەكتىگىن العا تارتتى. ال اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىن وسى ماسەلەدە ۇستانىمىنان جاڭىلماۋعا شاقىردى.
ترامپتىڭ بۇل سوزىنەن كەيىن يوردان وزەنىنىڭ باتىس جاعالاۋى مەن گازا سەكتورىندا قاقتىعىس ورىن الدى. ناتيجەسىندە 30 ادام ءتۇرلى جاراقات الدى. ونىڭ بىرەۋى حال ۇستىندە جاتىر.
يوردان وزەنىنىڭ باتىس جاعالاۋىندا پالەستينالىقتار اۆتوشەندەرگە وت قويىپ, يزرايلدىك اسكەريلەرگە تاس لاقتىردى. ال ولار جاۋاپ رەتىندە شىنايى پاترون, رەزەڭكەلى وق, كوز جاساۋراتاتىن گاز پايدالاندى.
Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا گازا سەكتورىندا پالەستينالىقتار نارازىلىق رەتىندە يزرايل اسكەريلەرىنە تاس لاقتىرعان. ال يزرايلدىكتەر سوعىس پاتروندارىن قولدانىپتى. بۇدان بولەك, گازا سەكتورىنان ەكى راكەتا ۇشىرىلعانىن, الايدا كوزدەگەن يزرايل جەرىنە ەمەس پالەستينا اۋماعىنا تۇسكەنى حابارلاندى. سونداي-اق, يوردان وزەنى ماڭايىندا ءتارتىپ ورناتۋ ءۇشىن جۇزدەگەن اسكەريلەر جىبەرىلدى.
ترامپتىڭ مۇنداي پىكىرىن بىرقاتار مەملەكەت سىنعا الدى. ولاردىڭ قاتارىندا اقش-تىڭ بۇرىنعى وداقتاس ەلدەرى دە بار. ساۋد ارابياسىنىڭ بيلىگى بۇل قادامدى نەگىزسىز جانە جاۋاپسىز دەپ اتاسا, فرانتسيا مەن ۇلىبريتانيا مۇنداي شەشىمدى قولدامايتىنىن حابارلادى. ءوز كەزەگىندە تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ترامپتىڭ مۇنداي ارەكەتى «وتقا ماي قۇيۋمەن» تەڭ دەپ ەسەپتەدى.
رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ دونالد ترامپتىڭ يزرايل استاناسى رەتىندە يەرۋساليمدى مويىنداۋى تاياۋ شىعىستاعى كەلەڭسىزدىكتەردى رەتتەمەيتىنىن, قايتا حالىقارالىق قاۋىمداستىقتار اراسىنىڭ بولىنۋىنە الىپ كەلەتىنىن جەتكىزدى.
ءوز كەزەگىندە ءيزرايلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋ ترامپتىڭ بۇل ءسوزىن تاريحي وقيعاعا تەڭەدى. ول سونداي-اق, ءيزرايلدىڭ مۇنداي شەشىمدى قولدايتىن ەلدەرمەن بايلانىستا ەكەنىن ايتتى. «وزگە مەملەكەتتەردىڭ ەلشىلىكتەرى يەرۋساليمگە كوشىپ كەلەتىنىنە سەنىمدىمىن. وعان ەش كۇمانىم جوق», دەدى بينيامين نەتانياحۋ.
اقش-تاعى ەۆرەي وداعى New York Times باسىلىمى ارقىلى ترامپقا العىس ايتتى.
ەندى وسى تۇستا دونالد ترامپتىڭ سوزىنە توقتالىپ كورەلىك. كەشە ول: «يزرايل استاناسى رەتىندە يەرۋساليمدى رەسمي مويىندايتىن ۋاقىت كەلدى. مەن بۇل باعىتتى امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مۇددەسى ءۇشىن جانە يزرايل مەن پالەستينالىقتاردىڭ بەيبىتشىلىككە جەتۋى ءۇشىن ءۇشىن تاڭدادىم», دەدى.
بۇدان بولەك ترامپ اقش ەلشىلىگىن تەل-اۆيۆتەن يەرۋساليمگە كوشىرۋ جۇمىستارىن باستاۋدى تاپسىردى.
ەندى وسى تۇستا اقش پرەزيدەنتىنىڭ مۇنداي پىكىرى نە سەبەپتى ماڭىزدى دەگەن وي كەلەرى انىق. ترامپتىڭ بۇيرىعى ۆاشينگتوننىڭ يەرۋساليم مارتەبەسىنە قاتىستى حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ كەلىسىمىنە قارسى شىققانىن بىلدىرەدى. سەبەبى, بۇل قالا يزرايل ءۇشىن دە, پالەستينالىقتار ءۇشىن دە ماڭىزدى بولىپ ەسەپتەلەدى. ال ونىڭ مارتەبەسى جايلى 1993 جىلعى يزرايل-پالەستينا كەلىسىمى بويىنشا كەلىسسوزدەردىڭ سوڭعى كەزەڭىندە تالقىلانۋى ءتيىس بولاتىن.
ال ءيزرايلدىڭ يەرۋساليمگە قاتىسىن ەشقانداي ەل مويىنداماعان, سوندىقتان ەلشىلىكتەردىڭ بارلىعى تەل-اۆيۆ قالاسىندا ورنالاسقان.
يەرۋساليمنىڭ كونە بولىگى ورنالاسقان باتىس ايماعىن 1967 جىلى يزرايل التىكۇندىك شايقاستان كەيىن باسىپ العان بولاتىن.
دايىنداعان
ايان ءابدۋالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
