فورۋمدا ءسوز العان قايرات ءمامي ءتيىستى ينستيتۋتتىق ورتا مەن زاڭ ۇستەمدىگىن ساقتاۋ مەملەكەت باسشىسى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتى ىسكە اسىرۋدىڭ ىرگەلى نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. ال بۇل ءتيىستى قۇقىقتىق قورعاۋ مەن مەنشىككە كەپىلدىك بەرىلمەيىنشە مۇمكىن بولمايدى. سوندىقتان «اتامەكەن» ۇكپ مەن سوت جۇيەسى بىرىگىپ, ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت دەگەن جوعارعى سوت توراعاسى جوسپارلانعان جۇمىستىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنا توقتالدى. سولاردىڭ قاتارىندا: سوت اقپاراتىنا كەڭ كولەمدە قول جەتكىزۋ جانە ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىلەرگە باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ءتيىمدى كوممۋنيكاتسيا ورناتۋ. «قازىرگى تاڭدا سوت ىستەرىن ءادىل ءارى جەدەل قاراستىرۋ جەتكىلىكسىز. قوعام سوت تورەلىگى شىن مانىندە جۇزەگە اسىرىلاتىنىن, كەز كەلگەن قىلمىس جازاسىز قالمايتىنىن, ال جازىقسىز ادام اقتالاتىنىن ءبىلۋى كەرەك», دەدى قايرات ءمامي. وسى ورايدا سوتتار اشىقتىق ساياساتىن ۇستانا وتىرىپ, نەعۇرلىم ماڭىزدى قوعامدىق مۇددەلەردى كوزدەيتىن بارلىق بەدەلدى ۇيىمدارمەن سىندارلى بايلانىسقا دايىن ەكەندىگى اتالدى.
ال «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇكىل الەمدە سوت تاۋەلسىزدىگى كاسىپكەرلىك پەن ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى رەتىندە قاراستىرىلادى. ءار كاسىپكەر ءۇشىن داۋ – بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدەگى كۇيزەلىس, زايا كەتكەن ۋاقىت پەن اقشا, ال ەگەر داۋ مەملەكەتتىك ورگانمەن ارادا تۋىنداسا – وندا بۇل ۇلكەن شىعىن, ءتىپتى بيزنەستىڭ توقتاتىلۋىنا اكەلىپ سوعاتىن جاعداي. سوندىقتان «داۋدى شەشۋدىڭ سوڭعى مۇمكىندىگى – سوتقا جۇگىنۋ, مۇندا بيزنەستىڭ تۇبەگەيلى تاعدىرى شەشىلەدى. سوندىقتان سۋديالاردىڭ ءادىل ءارى وبەكتيۆتى جۇمىسىنان بيزنەس قاۋىمداستىقتىڭ كۇتەرى كوپ», دەگەن تيمۋر ق ۇلىباەۆ جالپى داۋلاردى شەشۋدەگى ۇلتتىق پالاتا ءرولىن دە اتاپ ءوتتى. كاسىپكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءىس-ارەكەتتەرى تۋرالى شاعىمدارىنىڭ شامامەن 44%-ى وڭ شەشىمىن تابۋدا.
فورۋمدا جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ توراعاسى ايگۇل قىدىرباەۆا دا ءسوز سويلەدى. ول سوت تورەلىگىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جۇمىسى, سونىڭ ىشىندە ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلعان رەفورمالاردىڭ قورىتىندىسى تۋرالى مالىمدەدى. كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن ورىن الىپ جاتقان اعىمداعى سوت پراكتيكاسىنا, جوعارعى سوتتىڭ نورماتيۆتىك قاۋلىلارىن ازىرلەۋگە, سۋديالاردىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنە قاتىسۋىنا, سوتتاردىڭ اقپاراتتىق سەرۆيستەرىن دامىتۋعا جانە داۋلاردى سوتتان تىس شەشۋدىڭ تاسىلدەرىنە ەرەكشە كوڭىل اۋدارىلدى.
«اتامەكەن» باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋستام ءجۇرسىنوۆ «كەيدە شەنەۋنىكتەر مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن تولتىرۋمەن بايلانىستىراتىندىعىن» اتاپ ءوتتى. ستاتيستيكا بويىنشا سوتتا قارالاتىن ىستەردىڭ 20-30%-ى عانا بيزنەس پايداسىنا شەشىلەدى ەكەن. «اتامەكەن» وكىلدەرى كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەلەرى بيۋدجەت مۇددەسىمەن ءبىر قاتاردا تۇرۋى قاجەتتىگىن العا تارتادى. ۇلتتىق پالاتا جوعارعى سوتپەن بىرلەسىپ ورىن الاتىن داۋلاردىڭ سەبەبى مەن تۋىنداۋ جاعدايىن انىقتاۋ ماقساتىندا سالىق جانە كەدەندىك ماسەلەلەر, ساتىپ الۋ سالاسى, ەكولوگيا, بانكروتتىق جانە وڭالتۋ, اكىمدىكتەرمەن جانە كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالارمەن بولاتىن داۋلارعا قاتىستى جەتى سالاعا تالداۋ جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسىلايشا فورۋم سوڭىندا بيزنەستى سوتتا قورعاۋ بويىنشا بىرلەسە اتقارىلار جۇمىستىڭ جول كارتاسىنا قول قويىلدى.
الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»
