قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقتوبە وبلىسىنداعى قايتا جاڭعىرتىلىپ جاتقان «بوزوي» جەراستى گاز ساقتاۋ قويماسىندا گاز قۇرعاتۋ قوندىرعىسىن پايدالانۋعا ەنگىزدى. ەلىمىزدىڭ گاز ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاڭا نىسانىن «قازمۇنايگاز» ۇك» اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە سالدى. جاڭا نىساندى ىسكە قوسۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن يندۋستريالاندىرۋ كۇنىنە ارنالعان ءداستۇرلى تەلەكوپىر كەزىندە تىكەلەي ەفير ارقىلى كورسەتىلدى.
گاز قويماسىندا ىسكە قوسىلعان بىرەگەي قوندىرعى تابيعي گازدى «بۇقارا-ورال» جانە «بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرلارى ارقىلى اقتوبە وبلىسىنىڭ جانە ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ تۇتىنۋشىلارىنا عانا تاسىمالداپ قويماي, سونىمەن قاتار رەسەي فەدەراتسياسىنا, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنا جانە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا تاۋارلى گازدىڭ حالىقارالىق ءترانزيتىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
وبەكتىنى پايدالانۋعا ەنگىزۋ ءراسىمى وتكەن سوڭ, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇگىن ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى ماسەلە شەشىلدى دەپ اتاپ ءوتتى جانە گاز ماماندارىنا اتقارعان جۇمىستارى ءۇشىن العىس ايتتى.
– وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ءبىز مۇناي مەن گازدى شىعاراتىن مەملەكەت بولا تۇرا, سول گازعا تاۋەلدى بولىپ كەلدىك. بىرەسە رەسەيدەن, بىرەسە وڭتۇستىكتەن الدىق. قىستا وڭتۇستىگىمىزدەگى قازاقتاردىڭ ءبارى توڭىپ-جاۋراپ, قايدان گاز الامىز دەپ, ۇكىمەت بولىپ, ەل بولىپ سۇراپ جۇردىك. ەندى, مىنە, قازىر سودان شىعۋ ءۇشىن ءبىز بۇل ماسەلەنى شەشتىك. مىنا قۇبىر وتە قاجەت. ەلدى گازداندىرۋ ءۇشىن عانا ەمەس, ەكسپورتقا شىعاراتىن گازعا يە بولدىق. بولاشاقتا قاشاعاننان, قاراشىعاناقتان, تەڭىزدەن شىعاتىن گازدىڭ جالپى كولەمى 70-80 ميللياردقا جەتكەن كەزدە, گازدى ەكسپورتتاۋشى ەل بولامىز. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, ول گازدى قۇرعاق تۇرىندە بەرمەي, وڭدەپ, سول گازدان شىعاراتىن ونىمدەردى كوبەيتۋىمىز قاجەت. سوندىقتان سىزدەر ەل ءۇشىن وتە ماڭىزدى دۇنيەنى شەشتىڭىزدەر. ەڭبەكتەرىڭىز تابىستى بولسىن, – دەدى ەلباسى.
تەلەكوپىر بارىسىندا «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق باس ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحاتاي شاڭباتىروۆ ەلباسىنا قىسقا مەرزىمدە جۇرگىزىلگەن جۇمىستار گاز قويماسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرعانىن, سونداي-اق تاۋلىگىنە 27 ميلليون تەكشە مەترگە دەيىن گاز الۋ مەن ايداۋدى قامتاماسىز ەتكەنىن باياندادى. بۇل ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ «كوگىلدىر وتىن» سۇرانىسىن تولىقتاي جابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە وتاندىق گازدىڭ تۇراقتى ەكسپورتتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
سونداي-اق وسى قوندىرعى كومەگىمەن گاز ساپاسى جاقساردى جانە ول ەڭ جوعارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى. وسى تازا گاز ماگيسترالدى گاز قۇبىرلارىن پايدالانۋ مەرزىمىن دە ايتارلىقتاي ۇلعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ىسكە قوسىلعان قوندىرعى كولەمى جاعىنان عانا ەمەس, ونىمدىلىگى جاعىنان دا بىرەگەي كەشەن بولىپ تابىلادى. قازاقستاندا گاز تاسىمالداۋ يندۋسترياسىنىڭ مۇنداي ينفراقۇرىلىمدىق نىساندارى بۇرىن-سوڭدى سالىنعان ەمەس.
«ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق «ارال» جەلىلىك-وندىرىستىك باسقارما باسشىسى جارىلقاسىن كەنجەباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا قوندىرعى گازدى تاسىمالداۋ مەن ساقتاۋدىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىسىنە تۇبەگەيلى اسەرىن تيگىزەدى. «گازدى تەرەڭ قاباتتاردا ساقتاعان كەزدە, ول گازدىڭ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتەدى, – دەيدى جارىلقاسىن كەنجەباەۆ. – گاز تابيعي ورتادا ساقتالاتىندىقتان, تەرەڭدىگى 350-400 مەتر بولاتىن جەراستى قاباتىندا وعان توپىراق, ۇساق تاستار سياقتى بوگدە قوسپالار تۇسەدى. ەڭ باستىسى, گازعا جەراستى سۋلارىنىڭ بۋلارى اسەر ەتىپ, ول ىلعالدانادى. بۇرىن وسىنىڭ سالدارىنان كومپرەسسورلىق ستانسالاردا سۇزگىشتەر بىتەلىپ قالىپ, ولاردى ءجيى اۋىستىرۋ كەرەك بولاتىن, ماگيسترالدى قۇبىرلارعا دا تۇتىلىپ, گاز تاسىمالداۋ توقتاپ قالاتىن. بۇگىن ىسكە قوسىلعان گازدى قۇرعاتۋ قوندىرعىسى گازدى بوتەن قوسپالاردان تازارتىپ قانا قويماي, ونى قۇرامىنداعى ىلعالىنان دا اجىراتادى, بۇل كوگىلدىر وتىننىڭ ساپاسىن بارىنشا جوعارىلاتادى».
بۇگىندە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق ينۆەستيتسيالىق جوباسى اياسىندا ونىڭ ەنشىلەس كومپانياسى «قازترانسگاز» اق «بوزوي» جەراستى گاز ساقتاۋ قويماسىندا كولەمدى قايتا قۇرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. گاز ساقتاۋ قويماسىن قايتا جاراقتاندىرۋ بارىسىندا ونىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىسى وسى زاماناۋي گازدى قۇرعاتۋ قوندىرعىسىمەن جاراقتاندىرىلدى.
تىلەۋبەك ەرسايىن
