پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, شارانىڭ باستى ماقساتى — قازاقستانعا «جاڭا بۋىننىڭ» ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ پروتسەسىن ىنتالاندىرۋدىڭ اۋقىمدى ءارى ورنىقتى ستراتەگياسىن قالىپتاستىرۋ.
كۇنى بويى 100-دەن استام حالىقارالىق كومپانيالار, قارجىلىق ۇيىمدار, ەلشىلىكتەر, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, الەمنىڭ 30 ەلىنەن كەلگەن شەتەلدىك باق وكىلدەرى مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورلاردىڭ باسشىلارىمەن, ەلىمىزدىڭ جەتەكشى بيزنەسمەندەرىمەن ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىستار مەن ىسكەرلىك پەرسپەكتيۆالاردى قاراستىرۋدا.
شاراعا Nasdaq, Mitsui & Co., Master Card, Yildirim Holding, World Bank, COSCO Shiping, COFCO, China Gezhouba International Engineering, Calik Holding, Alstom, Aberdeen Standard Life, Tokyo Rope, Marubeni, ENI, Farm Frites, روساتوم, Cottonex, CIS-Airbus Group سەكىلدى حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارى قاتىستى.
«قازاقستانداعى ەكونوميكالىق رەفورمالار باعدارلاماسى: سىن-تەگەۋىرىندەر مەن مۇمكىندىكتەر» پلەنارلىق سەسسياسى بارىسىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەن ينۆەستورلارعا جاسالىپ جاتقان مۇمكىندىكتەر تۋرالى ايتىپ بەردى.
بىرىنشىدەن, قازاقستان ەكونوميكالىق ءوسىم جولىنا ءتۇستى. قابىلدانعان ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە 2017 جىلدىڭ 10 ايىنداعى ءجىو ءوسىمى 4% قۇرادى. جەكەمەنشىك ينۆەستيتسيالار مەن حالىقتىڭ تۇتىنۋشىلىق بەلسەندىلىگى قالىپقا كەلۋدە.
ەكىنشىدەن, جاڭا اۋقىمدى رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ (كونستيتۋتسيالىق رەفورما, رۋحاني جاڭعىرۋ, ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلى) ەلىمىزدىڭ دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسقانىن بىلدىرەدى جانە قازاقستاننىڭ الەمنىڭ وزىق دامىعان 30 ەلىنە قوسىلۋ جاعدايىنا ەداۋىر سەپتىگىن تيگىزەدى.
ۇشىنشىدەن, قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى اياسىنداعى جاپپاي تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋ ينۆەستورلارعا ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىندا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى: مەتاللۋرگيا, ماشينا جاساۋ, اوك جاڭعىرتۋ, وڭدەۋ جانە ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى جانە ت. ب.
تورتىنشىدەن, ماڭىزدى الەمدىك نارىقتارعا شىعۋدىڭ ۇنەمى دامۋ ۇستىندەگى كولىكتىك-لوگيستيكالىق «جول» ەلىمىزدىڭ بيزنەس ءۇشىن تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى. ينفراقۇرىلىمعا سالىنىپ جاتقان ينۆەستيتسيالار جىلدام وسۋشىگە اينالۋدا.
بەسىنشىدەن, قازاقستان يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتاردى ۋاقىتىندا ەنگىزەدى. ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىن تەحنولوگيالىق جاڭارتىپ, تسيفرلاندىرۋدىڭ جول كارتاسى ازىرلەندى, مۇددەلى سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ كاسىپورىنداردا, ونىڭ ىشىندە ونەركاسىپتىك وندىرىستەردە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋ كوزدەلگەن.
التىنشىدان, ينۆەستورلار قازاقستاننىڭ ينتەگراتسيالىق ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءىرى نارىقتارعا قول جەتكىزە الادى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى ينتەگراتسيا ينۆەستورلارعا ەلەۋلى پەرسپەكتيۆالار اشادى.
جەتىنشىدەن, زاڭنامالىق بازا جەتىلدىرىلۋدە. استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى — حالىقارالىق بيرجالارمەن بىرلەسۋدىڭ زاماناۋي قارجى قۇرالى عانا ەمەس, سونداي-اق, ينۆەستورلار تۋىنداعان داۋلاردا سوت ءىسىن اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزۋ ارقىلى بريتاندىق قۇقىقتىڭ قاعيدالارى مەن نورمالارىنا سايكەس شەشە الاتىن ورتالىق. 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ, كەز كەلگەن ينۆەستور ەكساۋماقتىلىق قاعيداسى بويىنشا ءوز جوباسىنىڭ ەل اۋماعىنىڭ قاي جەرىندە ىسكە اسىرىلۋىنا قاراماستان, احقو-عا جۇگىنە الادى.
سەگىزىنشىدەن, مەملەكەتتىڭ نارىقتاعى ۇلەسىن تومەندەتۋ. 902 كومپانيا باسەكەلەس ورتاعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار ينۆەستورلار جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى اۋقىمدى «تولقىنىنا» قاتىسا الادى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ ءوز بايانداماسىندا «PriceWaterhouseCoopers جانە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ەسەبىنە سايكەس, قازاقستان بۇگىندە سالىق احۋالىنىڭ قولايلىلىق دەڭگەيى بويىنشا 189 ەلدىڭ ىشىندە 18-ءشى ورىنعا يە» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق, قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ Doing Business رەيتينگىسىندە الەمنىڭ 190 ەلى اراسىندا 36-ورىنعا يە. رەيتينگتىڭ بارلىق 10 ينديكاتورى بويىنشا جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىلدى: «مينوريتارلىق ينۆەستورلاردى قورعاۋ» ينديكاتورى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا, «كەلىسىمشارتتاردى ورىنداۋ» كورسەتكىشى بويىنشا – التىنشى ورىندا. قازىر ۇكىمەت Doing Business رەيتينگىندە ودان دا جوعارى ورىندارعا يە بولۋ ماسەلەسىن شەشۋدە. وسى ماقساتتا ۇلتتىق جانە سۋبۇلتتىق دەڭگەيلەردە بيزنەس جۇرگىزۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءۇشىن جاڭا, جەتىنشى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر پاكەتى دايىندالدى.
پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ سونىمەن قاتار قازاقستان ۇكىمەتى ينۆەستورلار ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ ساياساتىن ۇستاناتىنىن مالىمدەدى. اتالعان باعىتتا 2017 جىلى جاڭا ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيا قابىلدانىپ, ىسكە اسىرىلۋدا, سونىمەن قاتار شەتەلدىك جانە ايماقتىق قۇرىلىمدار جەلىسىمەن «كazakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسى جۇمىس ىستەۋدە. بۇدان وزگە, ماڭىزدى ەلدەردە قازاقستان ەلشىلىكتەرىندە ەلشىلەردىڭ ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كەڭەسشىلەرى تاعايىندالادى.
جەكە رەتىندە — ەكسپورت ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن ارنايى ەكسپورتتىق ستراتەگيا جانە «Kazakh Export» ۇلتتىق كومپانياسى قۇرىلدى.
ەل ۇكىمەتى سونىمەن قاتار ينۆەستيتسيالاردى دامىتۋ جانە كاسىپكەرلىك سالاسىندا بىرقاتار تۇبەگەيلى شارالاردى قابىلدادى.
«بيزنەستى رەتتەۋسىزدەندىرۋ» باعىتى بويىنشا:
— شاعىن جانە ورتا بيزنەستى تەكسەرۋگە قويىلاتىن تالاپتار 60%-عا ازايدى;
— ليتسەنزيالار مەن رۇقساتتار سانى 3 ەسەدەن استامعا قىسقارتىلدى;
— سالىق ورگاندارىنىڭ جوسپارلى تەكسەرۋلەرى 40%-عا قىسقارتىلدى.
بيۋروكراتيانى تومەندەتۋ جانە E-government ۆەب-پورتالى ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ارتتىرۋ باعىتى بويىنشا:
— ادال سالىق تولەۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىندا بەكىتىلگەن;
— جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى جاڭا كودەكستە قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا 18 ايدان 10 كۇنگە دەيىن جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىگى ەنگىزىلدى;
— تاۋارلاردى شىعارۋ ۋاقىتى التى ەسەگە, 4 ساعاتقا دەيىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دەكلاراتسيانى ەلەكتروندى تۇردە بەرۋ باسىمدىعى كەدەن كودەكسىندە بەكىتىلدى;
— ەركىن ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالدى ايماقتاردى رەتتەۋ تۋرالى زاڭ جوباسىندا رۇقسات بەرۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ جانە ينۆەستورلار ءۇشىن مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعان.
ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتا كەتكەن باقىتجان ساعىنتاەۆ بيىلعى جىلدان باستاپ بيزنەستى جۇرگىزۋدىڭ قولايلىعى بويىنشا وڭىرلەردى باعالايتىن جاڭا رەيتينگ ەنگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. نەگىزگى نازار ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە, ونەركاسىپتىك نىساندارعا جەر تەلىمدەرىن بەرۋ راسىمىندە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋگە اۋدارىلعان.
قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى مىندەتتەرىن شەشۋ ءۇشىن «جاڭا بۋىن» كاسىپتەرى بويىنشا شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ تاسىلدەرىن ىرىقتاندىرۋعا جانە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.
2018 جىلى ۇكىمەتتىڭ جۇمىسى جەكە مەنشىككە بەرىكتىكتى, زاڭ ۇستەمدىگىن جانە ترانسپارەنتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەتىن بولادى. سونىمەن قاتار ۇلتتىق زاڭناماعا ەىدۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ ۇسىنىستارىن, ستاندارتتارىن جانە تاجىريبەلەرىن ەنگىزۋ بويىنشا ارنايى جول كارتاسى ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.
بايانداماسىنىڭ سوڭىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ۇكىمەتتىڭ بيزنەسكە ەڭ جاقسى جاعدايلاردى جاساۋ تۋرالى شەشىمىن ناقتىراق ايتىپ ءوتتى. بۇل:
— مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينۆەستورلارعا ۇسىنىلاتىن كونسۋلتاتسيالىق قىزمەتتەرىن كۇشەيتۋ – سۇراۋ بويىنشا جاۋاپ 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە اعىلشىن تىلىندە بەرىلەدى.
— 2020 جىلدان باستاپ شەتەلدىك ينۆەستورلارعا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر اعىلشىن تىلىندە ۇسىنىلاتىن بولادى.
— ينۆەستورلار ءۇشىن بارلىق نەگىزگى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۆەب-سايتتارىندا جانە «Kazakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ سايتىندا اعىلشىن تىلىندە جاريالانادى.
— شەتەلدىك ينۆەستورلارعا ەلگە كىرۋگە جاعداي جاساۋ — ەلەكتروندىق ۆيزا ەنگىزۋ, شەكارادان ءوتۋ, كوشى-قون ەسەبىنە الۋ مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جاقسارتىلادى.
سونىمەن قاتار, بۇگىن «قازاقستاننىڭ وندىرىستىك-ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىنا جەكە ينۆەستيتسيالار» تاقىرىبىنا ارنالعان پانەلدىك پىكىرتالاس كەزىندە ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىراتىن ەل رەتىندە قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
«يندۋستريا 4.0 — قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جاڭعىرۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى» پانەلدىك پىكىرتالاسى بارىسىندا ونەركاسىپتىك ينتەرنەتتى, 3D باسپانى, روبوت تەحنيكاسىن, اۋقىمدى مالىمەتتەردى تالداۋدى, جاساندى ينتەللەكتى, ماشينالىق وقىتۋدى ت.س.س. پايدالانۋمەن بايلانىستى وزىق تەحنولوگيالىق جوبالاردى كاسىپورىندارعا ەنگىزۋ مۇمكىندىكتەرى تالقىلاندى. پىكىرتالاس قاتىسۋشىلارى تەحنولوگيالاردى زاڭنامالىق دەڭگەيدە ەنگىزۋدى رەتتەۋ ماسەلەلەرىنە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى.
Kazakhstan Global Investment roundtable قورىتىندىلارى بويىنشا جالپى سوماسى $3 ملرد-تان استام سوماعا 11 كەلىسىم مەن مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ولار:
«ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوموبيل جولى» جوباسى بويىنشا كونسورتسيۋممەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ قورىتىندىسىنىڭ حاتتاماسى;
«باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوجولىنىڭ ۋچاسكەسىندە «نۇر جولى» اۆتوموبيل وتكىزۋ بەكەتىن قۇرۋ بويىنشا ءمجا جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«الماتى وبلىسىندا اگرويندۋستريالدىق كەشەن قۇرىلىسى مەن جامبىل وبلىسىندا ءسۇت-تاۋار فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«وسىمدىكتەردى قورعاۋ قۇرالدارىن ءوندىرۋ» جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«جەمىستەردى وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«ەت ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ يندۋستريالدى كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«جوعارى ساپالى اك ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
Aina Holdings B.V. بىرىڭعاي حولدينگتىك كومپانياسىن قۇرۋ تۋرالى نيەت جانە «اينا» ءسۇت فابريكاسى» جشس قاتىسۋ ۇلەسىن الۋ تۋرالى حاتتاما;
كالتسيلەندىرىلگەن سودا ءوندىرۋ جوباسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«كەراميكا پليتالارىن ءوندىرۋ» جوباسى بويىنشا ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم;
«گاز پورشەن ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىن تۋرالى كەلىسىم.
