فوتو: ەرلان ومار, «ەگەمەن قازاقستان»
تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي وتكىزىلگەن شارادا كىتاپتىڭ تۇساۋىن كىتاپ اۆتورى, پرەزيدەنت كەڭسەسىنىڭ باستىعى, تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى كىتاپحاناسى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ماحمۇت قاسىمبەكوۆ پەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قوعامدىق-ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى كومەكشىسى ءالي گاسانوۆ كەستى. بۇل تۋىندى 2012 جىلى جارىق كورگەن بولاتىن. سودان بەرگى ۋاقىتتا كىتاپقا ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتا باستادى. ول قازاق, ورىس تىلدەرىنەن باسقا اعىلشىن, اراب, ۆەنگەر, سەرب جانە فرانتسۋز تىلدەرىنە اۋدارىلىپ, باسىلىپ شىقتى. ەندى بۇل قاتارعا ازەربايجان تىلىنە اۋدارىلعان نۇسقاسى قوسىلىپ وتىر.
كىتاپ ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىن رەسمي تاريحي-ومىرباياندىق تۇرعىدان زەرتتەۋدەگى العاشقى تاجىريبەنى ۇسىنادى. وندا قاراپايىم اۋىل بالاسىنان ۇلت كوشباسشىسىنا دەيىنگى جولى ەگجەي-تەگجەيلى قامتىلعان. عاسىرلار توعىسىنداعى قازاقستان دامۋىن درامالىق جانە ەلەۋلى وقيعالار مەن ۇدەرىستەردى باياندايتىن تۋىندىدا ەلباسىنىڭ ساياسي ءومىربايانىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. كەڭەيتىلگەن اۋقىمدا مۇراعاتتىق ماتەريالدار نەگىزىندە دايىندالعان ەلباسى ءومىربايانى قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحى بويىنشا ماڭىزدى قۇجاتتىق دەرەككوز بولىپ تابىلادى. وندا ماعىنالى ءارى تاريحي فوتوسۋرەتتەر ماتەريالدارىمەن قاتار, العاش رەت تاريحي سيپاتتالعان وقيعالارمەن دە تانىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جەكە قۇجاتتاردىڭ ءدال كوشىرمەسى ۇسىنىلادى.
تۇساۋكەسەر راسىمىندە ءسوز العان كىتاپ اۆتورى م.قاسىمبەكوۆ تۋىندىنىڭ ازەربايجان تىلىندە جارىق كورۋىنە اتسالىسقان ازاماتتارعا العىس ايتتى. «كىتاپ جارىق كورگەننەن كەيىن وعان شەتەلدىك وقىرماندار دا قىزىعۋشىلىق تانىتا باستادى, – دەدى م.قاسىمبەكوۆ. – وسى ارالىقتا تۋىندى التى تىلگە اۋدارىلدى. بۇگىن ونىڭ قاتارىنا ازەربايجاندىق نۇسقاسى قوسىلىپ وتىر. مۇنداعى ءبىر اتاپ وتەتىن ماسەلە – كىتاپتىڭ تۇركىتىلدەس ەلدەر اراسىندا جانە ونىڭ العاش رەت لاتىن الىپبيىمەن جارىق كورىپ وتىرعاندىعى».
ودان كەيىن ءسوز تىزگىنىن العان ءالي گاسانوۆتىڭ اتاپ وتكەنىندەي, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە قازاقستاندا ەتنوسارالىق تاتۋلىق سالتانات قۇرىپ وتىر. «ن.ءا.نازارباەۆ سول قيىن ماسەلەنى ويداعىداي شەشە ءبىلدى, – دەدى ءا.گاسانوۆ. – بۇل قازاقتاردى تيتۋلدى ۇلت رەتىندە كوتەردى. «نۇرلى كوش» باعدارلاماسى ارقىلى شەتەلدەردەگى قازاقتاردى تاريحي وتانىنا شاقىردى. ال قازاقستاندا ونداعان مىڭ ازەربايجان ەتنوسىنىڭ وكىلدەرى وزگە ەتنوستارمەن تەرەزەسى تەڭ ءومىر ءسۇرىپ, ساياسي جانە قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاسىپ كەلەدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بىرەگەي ينستيتۋتىن قۇرعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتپەكپىن. قحا ينستيتۋتىنىڭ ينتەگراتسياسى تۇرعىسىندا ماڭىزى اسا زور ەكەنىن وتكەن ۋاقىت دالەلدەپ بەردى».
تۇساۋكەسەر راسىمىندە وسى كىتاپتىڭ ازەربايجان تىلىندە جارىق كورۋىنە كەڭەسشى رەتىندە قاتىسقان دارحان قىدىرالى تۋىندىنىڭ قۇندىلىعىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كىتاپتا ەلباسىنىڭ قايراتكەرلىك ءومىر دەرەكتەرى ارقىلى تۇتاس ەلىمىزدىڭ تاريحى, بولاشاق مۇراتى, جىلناماسى جازىلعان. «بۇل كىتاپتىڭ ەرەكشەلىگى, تۋىندى ناقتى قۇجاتتارمەن, دەرەكتەرمەن جازىلعاندىعى. بۇگىندە وسى كىتاپ الەمنىڭ كوپتەگەن تىلدەرىنە اۋدارىلىپ جاتىر. ال تۇركىتىلدەس ەلدەر ىشىندە الدىمەن ازەربايجان تىلىنە اۋدارىلىپ وتىر. مۇنىڭ سيمۆوليكالىق ءمانى زور. بىرىنشىدەن, كىتاپ باۋىرلاس ەلدەر اراسىندا العاش رەت باسىلىپ شىقتى, دەدى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ول «نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ءومىربايان» كىتابىن ازەربايجان تىلىنە اۋدارۋعا جانە ونىڭ باسىلىپ شىعۋىنا اتسالىسىپ, قولداۋ كورسەتكەن جاندارعا شىنايى العىسىن ءبىلدىردى.
ال كىتاپتى ورىس تىلىنەن ازەربايجان تىلىنە ازەربايجان جوعارى مەديا سىيلىعىنىڭ جانە يسمايل عاسپىرالى اتىنداعى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ مەديا سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, جۋرناليست-پۋبليتسيست ايدا ەيۆازوۆا اۋدارعان. رەداكتورى – ۆەلي اكپەروۆ. كىتاپتىڭ العى ءسوزىن ازەربايجان تىلىندە تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءالي گاسانوۆ جازعان. «قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ولجاس سۇلەيمەنوۆ ءوز ەستەلىكتەرىندە ازەربايجاننىڭ جالپىۇلتتىق كوشباسشىسى گەيدار اليەۆتى ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى دەگەن ەدى. ءبىز دە تۇركى الەمىنىڭ بەلگىلى اقساقالى – قازاقستاندىقتار ەلباسى دەپ ماقتانىشپەن اتايتىن قۇرمەتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى ءدال سولاي ايتار ەدىك», دەپ جازادى ءا.گاسانوۆ تۋىندىنىڭ العى سوزىندە.
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
