وسى ءبىر كوركەم تابيعاتپەن استاسا قويمايتىن جۇدەۋ اۋىلداردىڭ اراسىندا اسپاننان تۇسكەندەي, الدەقايدان اداسىپ كەلە قالعانداي جارقىراپ جاتقان ءبىر اۋىل بار. جىلاندى اۋىلى. ءبارى جاڭا, ءبارى زاماناۋي. سپورتقا قاتتى ءمان بەرەدى. تەگىن قىمىز تاراتاتىن قىمىزحاناسى بار اۋىلدىڭ اراق ساتپايتىنى جايلى دا ەستىگەنبىز.
ەندى ارالاپ ءجۇرمىز. ارالاپ جۇرگەن ءبىز ەمەس, اكىمدىكتىڭ ادامدارى. اقىر كەلىپ قالدىق, كورە كەتەيىك دەپ, ءبىر ساپارىنا بىرنەشە جوسپار سىيدىرىپ كەلەتىن شەنەۋنىكتەردىڭ ادەتىمەن سوڭىنان ءبىرشاما ادامدى شۇبىرتتى دا, تارتىپ وتىردى.
قايدا بارسا دا, كىرگەنىنەن شىققانى تەز. ءبىزدىڭ اۋىلدىق باسشىلار دا بۇل ادەتتى ابدەن مەڭگەرىپ العان با, كىرگەننەن اۋزى-اۋزىنا جۇقپاي سويلەي جونەلەدى. قاپتاعان تسيفردى ديكتوفوننان ەستىپ الا سالاتىنىمىزدى ويلاپ, ونشا كۇش سالماي تىڭدايمىز. قايدا بارساق تا الدىمەن جۋرناليستەر جەتىپ الىپ, كۇتىپ وتىرادى. جەرگىلىكتى وزگە جۇرت ايتسا دا, ايتپاسا دا وسىندا.
«تەكسەرۋدى» كۇتىپ وتىرعانبىز. سىرتتا. جاڭا سالىنعان مەكتەپتىڭ الدىندا. وسى اۋىلدىڭ تۋماسى, اۋىلدى باستان-اياق قايتا قالىپتاعان بەلگىلى كاسىپكەر باۋىرجان وسپانوۆ سالدىرعان. ماۋجىراپ كولىكتە وتىرعام. ارىپتەسىمىزدىڭ ءبىرى ارت جاعىمىزداعى كولىكتە بوكسشى قانات يسلام وتىرعانىن ايتتى. قارا ءتۇستى «لاند-كرۋيزەر پرادونىڭ» سوڭعى مودەلى تۇرعان, سونى نۇسقايدى. ء«جۇر, بارىپ امانداسىڭدار. جاقىندا «بويعا» شىعادى, بىلەسىڭدەر عوي؟» دەپ تاقىمداپ قويمايدى. جاسىرعان ءبىر قۋلىعى بارداي, جىمىڭ-جىمىڭ ەتەدى. ويناپ تۇر دەپ ويلاساق تا, نەمكەتتىلەۋ بەتتەي بەردىك.
راس, وتىر ەكەن. رولدە. جانە ءبىر ءوزى. امانداسىپ جاتىرمىز. «مىناۋ ءبىر استامسىپ قالعان بىرەۋ ەكەن دەپ ويلاپ قالماسىن» دەپ ءوزىن قاراپايىم ۇستاۋعا تىرىساتىن ەلگە بەلگىلى ادامداردىڭ ادەتىمەن بارىنشا كىشىرەيىپ وتىرعانى بايقالادى. دەسە دە, بويىنا ونشا توعىتقىسى جوق.
– قايرەكە, مىنا جىگىتتەر دە ءسىزدى قاناتپەن شاتاستىرىپ تۇر. وزدەرىنەن سۇرايىقشى ال... قانات قوي؟..
– قانات قوي... – دەيمىز. ارىپتەسىمىزدىڭ سوڭعى سوزىنەن كەيىن كۇمىلجي باستادىق.
– قانات ەمەسپىن دەيدى مىنا كىسى. اتى قايرات, تۋعان اعاسى ەكەن.
جاپىرىلا «قاناتقا» قارايمىز. ول دا سىر الدىرمايدى.
– قانات امەريكادا قازىر. «بويعا» دايىندالىپ جاتىر. مەن تۋعان باۋىرىمىن. اتىم قايرات. ەلدىڭ ءبارى شاتاستىرادى...
سەنەر-سەنبەسىمىزدى بىلمەي ءبىراز تۇردىق. سەنەيىك دەسەك, اۋمايدى. ادەتتە, سپورتپەن تۇراقتى اينالىساتىن ادامدى اجىراتۋ اسا قيىندىق تۋعىزبايدى. سەنبەيىك دەسەك, وزگەنى قايدام, قازاققا ابدەن بەلگىلى ءھام سونشالىق سۇيىكتى بولىپ كەتكەن بوكسشىنىڭ وسىنشا قامسىز, جالعىزدان جالعىز, سالت جۇرگەنى كوڭىلىمىزگە سىيماي تۇر. انانى, مىنانى سۇرايمىز. ء«سىز دە بوكسشىسىز با سوندا؟» – دەگەن سۇراعىمىزعا «كۇرەسپەن اينالىسام», دەپ جاۋاپ بەردى. ءسويتىپ, ازداپ سەنە باستاعاندا عانا, سويىپ قاپتاپ قويعانداي باۋىرى بار ەكەنى راس بولسا, وسى كۇنگە دەيىن ايتەۋىر ءبىر ەستىر ەدىك قوي دەگەن «بۇلتارتپاس» وي كەلدى.
– ءسىز – قاناتسىز عوي!
«ەندى الدانبايمىن» دەپ تۇرعان سەنىمدى ءجۇزىمىزدى كورىپ, رايىنان قايتقان تۇرمەن, جىميىپ قويدى. سوسىن كولىگىنەن ءتۇستى. باستان-اياق سپورتتىق ۇلگىدە كيىنىپتى. ول كەزدە استانادا وتەتىن بوكس كەشىنە ءالى ءبىراز ۋاقىت بار ەدى. سوعان دايىندالىپ جاتقان كەزى ەكەن. «امەريكادا دا دايىندالا بەرۋگە بولار ەدى, كليماتقا ۇيرەنۋ كەرەك. ازىرگە وسىندامىز, ءبىر اي قالعاندا استاناعا بارام. جاتتىعۋدى ءارتۇرلى جەردە وتكىزىپ تۇرعاننىڭ دا پايداسى كوپ», دەپ بوكس جونىنەن از-كەم ءسوز شىعاردى.
سوسىن, سۋرەتكە تۇستىك. ارامىزداعى ءبىر ارىپتەس قانات پەن قايراتتىڭ اسەرىنەن تولىق ارىلا الماي (قانات ەكەنىنە ءالى دە سەنبەي) تارتىنشاقتادى ما, الدە, اتاقتى ادامعا جاعىنعانداي بولىپ, شالعايىنا ورالا كەتۋدەن قورىندى ما, «سۋرەتكە مەن تۇسىرەيىن» دەپ, فوتوگرافتى قاتارعا تۇرعىزىپ, فوتواپپاراتتى قولىنا العان. تەتىگىن تاپپاي بوگەلىپ قالدى.
– ءاي, بولساڭشى, كىمدى سۋرەتكە تۇسىرگەلى جاتقانىڭدى ۇمىتپا. اناعان جۇدىرىعىڭىزدى كورسەتىپ قويىڭىزشى, قانەكە؟ – دەدى الدەكىم.
بۇل قۋشىكەش سۇراققا قانات سالماقتى جاۋاپ بەردى:
– جۇدىرىقتى رينگكە شىققاندا كورسەتسەك تە جەتەدى.
از بولماعاندا سەنىپ قالا جازداعانىمىزدى ايتىپ, جونىمىزگە كەتتىك. «ىلعي وسىلاي, قايرات بولا سالاسىز با؟» دەگەنىمىزگە «جوق», دەپ جاۋاپ بەردى. الەم چەمپيونى باسىمەن وسىلاي سالت جۇرگەنىنە ازداپ قىسىلاتىن سياقتى كورىندى ماعان.
بىلاي شىققان سوڭ:
– ەكران اشاتىن ادامدار بولادى. «فوتوگەنيچنىي» دەيدى عوي, قانات ونداي ەمەس ەكەن. ەكراندا باسقالاي كورىنەدى عوي, بىلاي كورگەندە, كەلىستى, سۇلۋ جىگىت ەكەن عوي, – دەدى الدەكىم.
الماس ءنۇسىپ,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
