ادەبيەت • 24 قاراشا, 2017

اقتوبەدە ساعىنعالي سەيىتوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ادەبي كەش ءوتتى

2430 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ء«بىز – قاشاننان ەر-قاھارمان حالىقپىز! ءبىز – تاريحتا تەڭدەسى جوق الىپپىز! ءبىز – كۇشتىمىز كۇشتىلەردىڭ بارىنەن,ءبىز – سونبەيتىن كۇن ءتارىزدى جارىقپىز! (ساعىنعالي سەيىتوۆ)

اقتوبەدە ساعىنعالي سەيىتوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ادەبي كەش ءوتتى

جۋىردا س.بايىشەۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق امبەباپ  عىلىمي كىتاپحاناسى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, اقىن, سىنشى, اۋدارماشى, ادەبيەت زەرتتەۋشىسى ساعىنعالي سەيىتوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي «جىرلارى تاريح, ەرلىگى داستان» ادەبي-تانىمدىق كەشىن  ۇيىمداستىردى.

ماقساتى – وقىرمان قاۋىمىنا س.سەيىتوۆتىڭ ءومىر جولىن, قىزمەتىن بايانداي  وتىرىپ, جاستاردى ۇلتجاندىلىققا تاربيەلەۋ. اقىننىڭ ولەڭدەرىن ناسيحاتتاپ, پوەزياعا دەگەن  قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ.

ساعىنعالي سەيىتوۆ (1917- 2007) - 1917 جىلى 20 قاراشادا قازىرگى باتىس قازاقستان وبلىسى, اقجايىق اۋدانى, ولەڭتى دەگەن جەردە تۋعان. 1937 جىلى ورال سۋ ترانسپورتى رابفاگىن, 1941 جىلى اباي اتىنداعى الماتى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ءتىل-ادەبيەت فاكۋلتەتىن ءتامامداپ, 1941-1947 جىلدارى كەڭەس ارمياسى قاتارىندا اسكەري قىزمەتتە بولدى. ول قىزىل جۇلدىز, ءىى دارەجەلى وتان سوعىسى وردەندەرىمەن جانە بىرقاتار  مەدالدارمەن  ماراپاتتالعان.

1941 جىلى ۇلى وتان سوعىسىنا اتتانعان ول سوعىسقا باستان-اياق قاتىستى. سوعىستان كەيىنگى جىلدارى ۇزاق جىلدار قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ نۇسقاۋشىسى, قازاقستان مەملەكەتتىك كوركەم ادەبيەت باسپاسىنىڭ ديرەكتورى, قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي  قىزمەتكەرى بولىپ  ىستەدى.

وسى ينستيتۋت قابىرعاسىندا ءجۇرىپ «قىرىق جىلدا», «ادەبيەتتەر دوستىعى», «قازاق پوەزياسىنداعى ماياكوۆسكي ءداستۇرى», «توعىسقان تولقىندار», «تۋىسقاندىق تۋعىزعان», «ولەڭ ولكەسىندە», «پۋشكين ليريكاسىن قازاق تىلىنە اۋدارۋ ءداستۇرى» اتتى مونوگرافيالارى مەن زەرتتەۋلەرى  ارقىلى  ۇلتتىق  ادەبيەتتانۋ  عىلىمىنا  قىرۋار  ۇلەس  قوستى.

تىرناقالدىسى 1936 جىلى ورال وبلىستىق گازەتىندە جاريالانعان, 1951 جىلى «بولشەۆيكتەر» اتتى تۇڭعىش جىر جيناعى جارىق كوردى. ءار جىلدارى شىققان «جولداس جۇرەكتەن», «ورتاق وي», «بەتپە-بەت», «وردەن ورگە», «جاڭعىرىق», «جولداس ۋاقىت», «ساۋلەت», «سەرپەر», «سەڭگىر», «سامعاۋ», «مايدانگەر كوزىمەن» اتتى جىر جيناقتارىمەن قازاق پوەزياسىنىڭ قورجىنىن  تولىقتىردى.

 «مەن – اقىن ساعىنعالي سەيىتوۆپىن!

سەن جايلى جىردى قاشان سەيىلتىپپىن؟!

جۇرەكتىڭ ورىندايمىن تاپسىرماسىن,

سەن – مەنىڭ جاھانداعى باس قۇرداسىم!», - دەپ اقىن س.سەيىتوۆ جىرلاعانداي, 

ول ادەبيەتتىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوستى. س.مۇقانوۆ, ج.سايىن, ءا.سارسەنباەۆ, ج.مولداعاليەۆ, ح.ەرعاليەۆ, ع.ورمانوۆ جانە ت.ب. اقىندارمەن يىقتاسا ەڭبەك ەتتى. ول ۆ.ماياكوۆسكي, ا.پۋشكين, م.لەرمونتوۆ داستۇرلەرىن زەرتتەپ, ورىس كلاسسيكتەرىمەن قاتار گيوتە مەن گەينەنى, ءجامي مەن ناۋاي, مۇسا جالەل سياقتى شىعىس شايىرلارىن قازاقشا سويلەتتى. 

№37 ورتا مەكتەبىنىڭ باستاۋىش كلاسس مۇعالىمى جۇماعۇلوۆا گۇلفيرا مۇراتقىزى ءسوز سويلەپ, اقىن تۋرالى بايانداپ بەردى. س.بايىشەۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسى ابونەمەنت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قاراعۇلوۆا رىسجان بولاشقىزى جاستارىمىزدى قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرىن دارىپتەيتىن ءبىلىمدى, مادەنيەتتى تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋعا شاقىرىپ, بەلسەندى وقۋشىلاردى العىس حاتتارمەن ماراپاتتادى.

اتالمىش مەكتەپتىڭ  4 كلاسس وقۋشىلارى ءالمۇرات ديانا « ۇلى جەڭىس», نۇرجان ۇلى اسىلحان «تاۋەلسىزدىك», ايداراليەۆ دانيار «سىزگە كامىل سەنەمىز», ءادىلجان مەڭدىعاليەۆ, وكتيابر ەرسۇلتان «تۇلعاڭا توزاڭ جولاتپان...», داۋلەتقاليەۆا ءاليا «ادام مەن زامان», ۋماروۆ الىبەك «قاراشا», ابدۋللين ابدۋلسايد «كۇيشى بالا», بايقارا نۇريمان «وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى باباما» (ماحامبەتتىڭ 200 جىلدىعىنا), بايگۋتديەۆا ينديرا «بۇگىنگى ءسوز», ايتەكەەۆا مەرەي «اق جايىق», سيالينا اقبوتا «قازاق داڭقى», جايلاۋ ءنۇرسات «قازاق»,  نۇرجان ءمولدىر «قازاق ءتىلى-انا ءتىلىم» ولەڭدەرىن مانەرلەپ  وقىسا, كىتاپحانا وقىرمانى بايقارا نۇريمان «العا قازاقستان» ءانىن  ورىنداپ  بەردى.

شارا جۇرگىزۋشىسى اقمارال سايلاۋقىزى  «ازات حالىقتىڭ تارلانبوز اقىنى» اتتى كىتاپ كورمەسىنە بيبليوگرافيالىق شولۋ وتكىزىپ, اقىننىڭ ولەڭدەرى مەن ماقالالارىن تانىستىرىپ ءوتتى. سونداي-اق,  شولۋ بارىسىندا

ساعىنعالي سەيىتوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي اقىننىڭ تۋعان جەرىندە وتكىزىلگەن «سۇلۋ ءسوزدىڭ ساردارى» بايقاۋىندا «تالانتتى تاۋ بوپ كورىنسە...» ۇسىنىستىق كورسەتكىشىمەن ءبىزدىڭ كىتاپحانامىزدىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى سەيىتوۆا گۋليا ىزتىلەۋقىزى جۇلدەلى II دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالعانىن جەتكىزدى.

«ناعىز قازاق ۇلتجاندى ۇلتىن سۇيگەن,

ەجەلدەن  اتامەكەن جۇرتىن سۇيگەن!

قاستەرلەپ قاسيەتىن بابالاردىڭ,

سالت-سانا, ادەتى مەن عۇرپىن سۇيگەن!», - دەپ اقجايىقتىڭ اقىنى س.سەيىتوۆ جىرعا قوسقانداي اقىن ەسىمى حالىق جادىندا ماڭگىلىككە ساقتالىپ, تۋعان ەلىمەن ماڭگى جاساي بەرمەك.

اقمارال مۇقاشەۆا

س.بايىشەۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق

امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ

قىزمەتكەرى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42