تاياۋدا قاراعاندى شاھارى كۇيشى, اتاقتى حالىق كومپوزيتورى اققىز (مۇگۇلسىم) احمەتقىزىنىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولۋىنا وراي تاماشا كەش وسى جايتتارعا كۋا قىلعان.
دومبىرانىڭ داڭقىن اسقاقتاتقان اق اجەنىڭ قۇرمەتى ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان ورەلى كەشكە ونەر ساڭلاقتارىنىڭ تالايى جينالدى. شاراعا شىر-پىر بولىپ جۇرگەن كۇيشىنىڭ ۇرپاعى, ونەر جاناشىرى بولات تاكىشەۆ ەسىمدى ازامات. ەكى كۇنگە سوزىلعان شارالار شەرۋى اۋەلى كەنشىلەر مادەنيەت سارايىندا ءباسپاسوز ءماسليحاتىنان باستاۋ الدى. ول كەلەلى جيىنعا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, ونەرتانۋشى, كۇيشى جارقىن شاكارىم باستاعان ۇلىق ونەردىڭ رۋحاني ۋاكىلدەرى قاتىستى. – كەزىندە ساكەن سەيفۋللين, قالي بايجانوۆ, ماناربەك ەرجانوۆ, ماعاۋيا حامزين, كۇلاش بايسەيىتوۆا سىندى تالانت يەلەرى ونەرىن ەرەكشە باعالاپ, حح عاسىرداعى ءدۇلدۇل كۇيشى, حالىق كومپوزيتورى اققىز انامىزدىڭ الدىندا بولىپ, 1967 جىلى ونەرىمدى كورسەتىپ, باتاسىن العان ەدىم.
ەندى مىنە 50 جىل وتكەندە جانعالي باۋىرىمنىڭ جانىندا ءجۇرىپ, ارقانىڭ كەرەمەت شەرتپە كۇيشىلەرىنىڭ ورتاسىندا بولىپ مەن دە ساحناعا شىعىپ, ءۇش ىشەكتى دومبىراممەن كۇي ورىنداپ بەردىم, – دەيدى جارقىن شاكىرىم. ول نەبارى جيىرما جاسىندا اققىز كۇيشىدەن بارىپ سۇحبات العانىن ايتادى. وسىدان ەلۋ جىل بۇرىن «ورتالىق قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان سول سۇحباتتى ەسكە الا وتىرىپ: – الدىنا بارعان مۋزىكالىق ۋچيليششەنىڭ (قازىرگى تاتتىمبەت كوللەدجى) ستۋدەنتى, «اپا, كۇيىڭىزدەن ۇيرەتىڭىز؟» دەسەم, ء«بىزدىڭ كۇيدى قويا تۇرىپ, اۋەلى تاتتىمبەت باباڭنىڭ كۇيلەرىن ۇيرەن» دەپ, تاتەكەڭنىڭ ەكى-ءۇش كۇيىنەن سوڭ بارىپ, ءوزىنىڭ كۇيلەرىن تارتىپ, كورسەتكەن ەدى, دەيدى تاعى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, داۋلەسكەر كۇيشى جانعالي جۇزباەۆ بولسا, اققىز احمەتقىزىنىڭ كۇي ونەرى تۋرالى جازىپ, قۇراستىرعان «مۇڭدى قىز» كىتابىنىڭ تۇساۋىن كەسىپ, كەشتى تىزگىندەدى. «مۇڭدى قىز» – اق اجەنىڭ ءوز كۇيى. 14 كۇيى نوتاعا ءتۇسىرىلىپ ەنگىزىلگەن ەكەن كىتاپقا. كۇيشىنىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن كومپوزيتورلىق كەڭىستىگى جايلى تاقىرىپ مازمۇنى «ارقانىڭ اققىزى» كۇي كەشىندە اشىلا ءتۇستى. «بولاشاق» باسپاسىندا قاتتالعان قالىڭ كىتاپتىڭ ءىشى قازىنا مەن بايلىققا سىقاپ تۇر.
كۇي كەشىنە ادەتتە حالىق جينالا بەرمەيدى. ال اتالمىش كەشكە ارقادان اعىل-تەگىل جۇرت
جينالعان. شەرتپە كۇي شەبەرىنىڭ كۇيلەرىمەن بىرگە اندەرى شىرقالدى. ابىز كەشتى اقىن داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى اق اجەگە ارناعان ولەڭىمەن اشىپ, ول ولەڭ اققىزدىڭ كۇيشى قالكەن قاسىموۆ تارتقان «جەتىم قىز» كۇيىمەن جالعاسىپ جاتتى. اققىز مەكتەبىنىڭ اق قىزدارى گۇلنار ءشارىپوۆا, كۇلمارا راحىمبەكوۆا شەرتكەن كۇيلەر دە شەر مەن شاتتىققا قاتار ويىسىپ وتىردى. «توقىراۋىن تولقىندارى» حالىقتىق ءان-بي ءانسامبلى س.اقسۇڭقار ۇلىنىڭ «شايتانكولى» مەن ا.جۇماشەۆتىڭ ء«ان مەكەنى – اقتوعايىن» ورىندادى. وبلىستىق «كۇي كەرۋەن» شەرتپە كۇي ورتالىعىنىڭ توراعاسى, كۇيشى قايروللا سادۋاقاسوۆ اققىز «قوسباسارىنىڭ ءىV ءتۇرىن» تارت-
سا, تاتتىمبەت اتىنداعى ونەر كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىسى, كۇيشى ماديار سۇلەيمەنوۆ «قارشىعالى كەزىم-ايىن» شەرتتى.
قازاق ۇلتتىق ءان ونەرىندە دە وزگەشە ورنەك قالدىرعان اققىز كۇيشىنىڭ «ساعىنىش» ءانىن كلاسسيك ءانشى داۋرەنبەك اركەنوۆ شىرقاپ سالسا, بالجان سەرىكبولقىزى «قايران ەلىم» كۇيىن كۇڭىرەنتتى. ونەرتانۋ عىلىمىنىڭ ماگيسترى ماناپ انىقبەكوۆ تارتقان اققىز «قوسباسارىنىڭ ءى ءتۇرى» دە ساتىمەن شىقتى. بۇدان كەيىن اقتوعاي اۋدانىنداعى اققىز اتىنداعى بالاباقشانىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى ونەر كورسەتتى. اق اجەگە ارنالعان ولەڭدەر وقىپ, كۇيشىنىڭ ءانىن سالدى. امانتاي جۇماشەۆ پەن نۇراي تاناباەۆ «اقتوعاي – التىن بەسىگىم» ءانىن ورىنداسا, كەشتى ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, كۇيشى, كومپوزيتور سەكەن تۇرىسبەك «اق جاۋىن» كۇيىمەن تۇيىندەدى.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسى
