قارا ءسوزدىڭ زەرگەرىنە ارنالعان مەرەيتويلىق شارالار لەگى كوكپەكتى اۋىلىنداعى تاريحي ولكەتانۋ مۋزەيىنەن باستالدى. تۇلعا قۇرمەتىنە ارنايى اشىلعان زالدا اقىننىڭ جازعان حاتتارى, ماقالالارى, كىتاپتارى, ايتىستارىنان ۇزىندىلەر, ۇستاعان دومبىراسى, ۇيدەگى ساعاتى, ۇزىن سانى 300-گە جۋىق جادىگەر ورىن الىپتى. مۋزەيدىڭ قور ساقتاۋشىسى كلارا سمايىلوۆا وسىنداي قۇندى دۇنيەلەردىڭ جيناقتالۋىنا ايتىسكەردىڭ ۇلى قالباي مەن كەلىنى ءۇمىت كوپ كومەك كورسەتكەنىن ايتادى.
بۇدان كەيىن اقىنىن ارداقتاعان جۇرت ق.التىنباەۆ اتىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ الدىنا جيىلىپ, مەرەيتوي يەسىنىڭ كەۋدە ءمۇسىنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىن تاماشالادى. وسى جەردە ءبىر توپ ايتىسكەردى باستاپ كەلگەن ءجۇرسىن ەرمان, اقىننىڭ شاكىرتى, سەمەيدەگى حالىقتىق اقىندار ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى دامەش ومارباەۆا سىندى تۇلعانىڭ كوزىن كورگەن قوناقتار ايتىستىڭ بايتەرەگى جايىنداعى تۇشىمدى ەستەلىكتەرىن ورتاعا سالدى. كوكپەكتى اۋدانىنىڭ اكىمى راميل ساعاندىقوۆ تاعىلىمدى شارا ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اتالىپ ءوتىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ۇلى قالباي اكەسىنىڭ كوكپەكتى توپىراعىنداعى ەڭبەكتەرىنە كەڭىنەن توقتالىپ, اۋەلدە اۋدانداعى قازاق ءتىلى قوعامىن باسقارىپ, جەر-سۋ اتاۋلارىن وزگەرتۋگە ۇلەس قوسقانىن, 1994 جىلدان باستاپ شەجىرەگە, تاريحقا بەت بۇرىپ, تالاي جەرگە قىزمەتكە شاقىرسا دا باس تارتىپ, ەلدەن كىندىك ۇزبەگەنىن ايتتى.
ايتىسكەردىڭ تويى ايتىسسىز وتكەن بە؟ ءتۇس اۋا ايتىسسۇيەر قاۋىم رينات زايىتوۆ, رۇستەم قايىرتاي ۇلى, اسپانبەك شۇعاتاەۆ, وڭعار قابدەنوۆ باستاعان ازۋلى اقىندار مەن سەرىك قۋانعان, ماناربەك ساتىپالدى, مارات احمەتوۆ, توبا وتەپباەۆ, جاسۇلان ماقاەۆ قوستاعان جاس اقىنداردىڭ ونەرىن تاماشالادى. «جىر تۇنعان كوكپەكتىنىڭ جاعاسىندا» اتتى بەس ساعاتقا سوزىلعان ءسوز دوداسىنىڭ اقتىق سىنىنا جۇرت الدىن الا بولجاعانداي, 4 اقىن (رينات زايىتوۆ-سەرىك قۋانعان, رۇستەم قايىرتاي ۇلى- اسپانبەك شۇعاتاەۆ) سۋىرىلىپ شىققانىمەن, سۋپەرفينال بولاتىنىن ەشكىم دە كۇتكەن جوق ەدى. «قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەمەكشى, سۋپەرفينالعا اقسۋاتتىڭ تۋماسى رۇستەم مەن اياگوزدىڭ جۇيرىگى رينات شىعىپ, ەجەلگى قارسىلاستار ەلدىڭ ايىزىن قاندىرعان ايتىس جاسادى.
ء«بىر كەزدە ايتىستى ولتىرمەۋگە, ءوزىنىڭ بويىنداعى قانىن قۇيعان, قاليحان اقساقالدىڭ قاي جەرى كەم, ەلى ءۇشىن حاس باتىردان جانىن قيعان» دەپ ءسوز ساباقتاعان رۇستەم قايىرتاي ۇلى مەرەيتوي يەسىنىڭ ەل بىلمەيتىن قىرلارى مەن سىرلارىنا تەرەڭنەن ءۇڭىلىپ, ايتىسقا تاس ءتۇيىن كەلگەندىگىن انىق اڭعارتتى.
«قاليحان دەگەن اۋەلى, ءاليحان دەگەن بالا ەدى» دەپ جىر تولعاعان اتاقتى قارسىلاسى ايتىستاعى ءىزباسارىنىڭ قارىمىنا ءسۇيسىنىپ: «قابانبايداي اتقا قونساڭ راسىندا, بورانبايداي قولداپ جۇرەم قاسىڭدا» دەپ اعالىق قامقورلىعىن تانىتقانىمەن, قازىلار القاسى باس جۇلدەگە رينات زايىتوۆ لايىق دەپ شەشىم قابىلدادى. وسىلايشا, ءبىرىنشى ورىندى 12 جاسىندا اقىننان باتا العان رۇستەم قايىرتاي ۇلى ەنشىلەسە, ەكىنشى ورىن اسپانبەك شۇعاتاەۆقا, ءۇشىنشى ورىن سەرىك قۋانعانعا بۇيىردى. كوكپەكتىلىك جاس اقىن جاسۇلان ماقاەۆ اۋدان اكىمىنىڭ ارنايى جۇلدەسىمەن ماراپاتتالدى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كوكپەكتى اۋدانى
سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور
