بۇگىنگى اڭگىمە وزەگى دە, ەڭ الدىمەن, اۋىلدىڭ ارقايسىمىز كوپ ايتاتىن, بىراق ءىس جۇزىندە قولدانا قويمايتىن باعا جەتپەس ارتىقشىلىقتارى تۋرالى بولىپ وتىر. ارينە, قالا مەن اۋىلدى سالىستىرۋ ورىنسىز شىعار. جايناعان قالادا ءبارى بار. نەبىر بايلار دا وسى قالادا تۇرادى. بىراق بىلە بىلسەڭىز, قالادا ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمى جوق سەكىلدى كورىنەدى. ءيا, ادامدار ءبىر-بىرىنە سەنبەيدى. سەنبەيتىنىن بيلىك تە راستايدى. ارينە سەنىمسىزدىكتەن ايىرىلۋىنا بيلىكتىڭ ەش قاتىسى جوق ەكەندىگى بەلگىلى, وعان ادامداردىڭ ءوزى كىنالى. باسقان قادامدارىن قاداعالاپ وتىرماساڭىز, كەيبىرەۋلەر ءتۇرلى تەرىس ارەكەتتەرگە بارۋى مۇمكىن دەيدى. مىنە, سونىڭ ناقتى ايعاعى كوشەدە, عيماراتتاردا, كابينەتتەردە, بولمەلەردە ورنالاسقان بەينەكامەرالار مەن جاسىرىن ءۇن جازۋ قۇرالدارى قاپتاپ جاتىر. كولىكتە بولساڭىز دا, جاياۋ جۇرسەڭىز دە ءار قيمىل-ارەكەتىڭىز جازىلىپ جاتقانى.
قازىر كوشە بويىنداعى, قيىلىستارداعى ءىلىنىپ تۇرعان «سەرگەك» سەكىلدى بەينەجازۋ قۇرىلعىلارىنىڭ قىراعىلىعىن جۇرگىزۋشىلەر اۋىزدان تاستامايدى. سوڭعى تەحنولوگيانىڭ جەتىستىگى رەتىندە ول, ارينە كەرەمەت. قيا باسقانىڭىزدى ءاپ-ساتتە كورىپ قويادى. جاقسى عوي. بىراق ونىڭ جاقسىلىعى ادامداردىڭ تاسادا تۇرعاندا, جۇرگەندە نەبىر تەرىس قىلىقتارعا باراتىندىعىن دالەلدەيتىندىگىندە بولىپ تۇر. ەشكىم كورىپ تۇرماسا, قالادا جۇرگەن ادام ويىنا كەلگەنىن ىستەۋى مۇمكىن ەكەن. ال ادام ونى نەگە ىستەيدى, و جاعى ەشكىمدى ويلاندىرمايدى. سولاي بولۋى كەرەك سەكىلدى. سوندىقتان وعان قارسى امال-ايلا, ءتۇرلى شارالار عانا قولدانۋ كەرەك دەيدى. بىراق بۇرىن مۇنداي ۇردىستەر جاپپاي ورىن العان جوق قوي.
ماسەلەن «بۇرىن اۋىلداردا ءۇيدىڭ ەسىگىنە ق ۇلىپ سالىنبايتىن. ىشىنەن ىلىنبەيتىن» دەگەن ءتارىزدى اڭگىمەلەردى قازىرگى جاستار دا ەستىگەن شىعار. ايتسە دە كوپشىلىگى سەنبەيدى. سەبەبى قازاق اۋىلدارىندا ونداي ءومىردىڭ بولعانىن كورگەن جوق. مىسالى, مەنىڭ تۇرعىلاستارىمنىڭ كوبى ادامدارى ءبىر-بىرىنە اسا سەنىممەن قارايتىن اۋىلداردا تاربيەلەنگەن دەسەم ارتىق ايتقاندىق بولماس. ەسىككە ق ۇلىپ دەگەن سالىنبايتىن. اۋلالار ءزاۋلىم دۋالدارمەن قورشالمايتىن. وندا كولىك تە, ۆەلوسيپەد تە, قۇرال-سايمان دا, ىدىس-اياق تا, ايتەۋىر, نە كەرەكتىڭ ءبارى اشىق تۇراتىن. سەبەبى ادامداردا ءبىر-بىرىنە رياسىز سەنۋ ءوز الدىنا, ولاردا بىرەۋ بىرەۋدىڭ دۇنيەسىن سۇراماي ۇرلاپ كەتەدى دەگەن ۇعىم اتىمەن بولمايتىن.
ال ەندى قازىر ۇرلاپ كەتەدى, توناپ كەتەدى, كوشەدە, قوعامدىق ورىنداردا زاڭ بۇزادى دەگەن ۇعىمنىڭ اسقىنعانى سونشاما, ءار ادامنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسى باقىلانۋى ءتيىس. ايتپەسە, قوعامدىق ءتارتىپتى ورناتا المايسىز. ال وسىنداي جاعدايدا مۇنداي امالمەن, ءىس-شارالارمەن ادامدى جاقسىلىققا تاربيەلەۋ مۇمكىن بە؟ ارينە, جوق دەيدى ساراپشىلار. ويتكەنى بۇل ارادا قايسىبىر ادامداردىڭ ءتارتىبى دۇرىستالمايدى, كەرىسىنشە ولار مەنىڭ ءىسىمدى بىرەۋ كورىپ قويادى, ءبىلىپ قويادى دەگەن قورعانۋ شارالارىن عانا بويىنا, ساناسىنا قوسىمشا قالىپتاستىرادى ەكەن. سوندىقتان ولاردا «بۇلاي ىستەۋ قوعامعا, ادامگەرشىلىگىمە جات ءىس-اۋ» دەگەن تاربيە نەگىزى قالىپتاسپايدى. دەمەك, ودان ءارى زاڭ بۇزۋدىڭ جولدارىن ىزدەۋ جالعاسادى. ءسويتىپ قوعامعا وتە قاۋىپتى رەتسيديۆيستەر سانى ارتۋ قاۋپى تۋىنداماق.
دەسەك تە بۇل تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولى بار. ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا ايتقانداي, اۋىلدى قايتا تۇلەتۋ قاجەت. ءبىز, قازاق حالقى, قانىمىزعا سىڭگەن ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىمىزدەن ەش ۋاقىتتا اجىرامايمىز. تەك ول قاسيەتتەردى تۇرمىستىق تۇيتكىلدەرمەن تۇمشالاپ تاستاعانىمىز جانعا باتادى. بۇل تۇمشالاعان قارا پەردەنى اۋىلدىڭ ادامدى تاربيەلەۋدەگى مادەنيەتىن, ۇلتتىق ونەگەسىن وركەندەتۋ ارقىلى سىپىرىپ تاستاۋ وڭاي. سوندا ەلباسى ايتقانداي, «تۋعان جەر» باعدارلاماسى جالپىۇلتتىق ءپاتريوتيزمنىڭ ناعىز وزەگىنە اينالادى. تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك تۋعان ەلگە – قازاقستانعا دەگەن پاتريوتتىق سەزىمگە ۇلاسادى». ءسويتىپ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز ارقىلى جوعارىدا ايتىلعان بويىمىزعا جات قىلىقتارعا توتەپ بەرە الامىز. وسىلايشا اۋىلدىق تاربيەنىڭ نەگىزىندە «ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مادەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايتىنىن» دا تۇسىنەمىز.
الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»
