قازاقستان • 22 قاراشا، 2017

قازاقستان باستامالارى ىزگىلىككە نەگىزدەلگەن

353 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اۋقىمداعى باستامالارى مەن ايماقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرگەن ءتۇرلى كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋدەگى قىزمەتى ادامزاتتىڭ كوز الدىندا. ولاردىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتتاعى جەمىستى قادامدارىن ايقىن سيپاتتايدى. سونداي-اق، بۇل باعىتتاعى تابىستارىمىز ەلىمىزدىڭ وركەنيەت تورىندەگى ورنىن بەلگىلەپ، اسا بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا بەلسەنە قاتىسۋعا جول اشتى. اسىرەسە قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى اتانۋى تاريحي وقيعا رەتىندە باعالانۋدا.

بۇل بەدەلدى ۇيىمعا مۇشە بولۋ مارتەبەسى قازاقستانعا جايدان-جاي كەلگەن جوق. بۇل ارادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بىتىمگەرشىلىك باستامالارى، جاھاندىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنا قاتىستى ۇستانىمدارى، ەلىمىزدىڭ ىرگە­لى حالىقارالىق قۇرىلىمدارعا تورا­عا­لىق ەتۋ تاجىريبەسى بارىنشا ەسكە­رىل­­گەنى ءسوزسىز. وسى ورايدا، ەلىمىزدىڭ جالپى سايا­ساتى پرەزيدەنت تاراپىنان ايقىن­دالا­تىنىن ەسكەرەتىن بولساق، مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك دارەجەدەگى ساياساتكەرلىگى ايقىن كورىنەدى. 

قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندەگى قىزمەتىن باستاعانىنا ءبىر جىلعا جۋىقتادى. وسى ارالىقتا اتقارىلعان ناتيجەلى جۇمىستار از ەمەس. ولاردىڭ بارلىعى ن.نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ 2017-2018 جىلدار كەزەڭىنە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە وكىلەتتىگىنىڭ باستالۋىنا وراي جاريالاعان قازاقستاننىڭ قاۋىپسىز، ءəدىل جəنە وركەندەگەن əلەم قۇرۋ ءۇشىن جاھاندىق əرىپتەستىكتى نىعايتۋ جونىندەگى تۇجىرىمدامالىق كوزقاراسىندا، ياعني قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ارناعان ساياسي ۇندەۋىندە اتاپ كورسەتىلگەن جەتى باسىمدىق اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا.

ەستەرىڭىزدە بولار، 2016 جىلعى 28 ماۋسىمدا، نيۋ-يورك قالاسىندا ورنالاسقان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ شتاب-پاتەرىندە بەدەلدى دەلەگاتسيالاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان 2017-2018 جىلدارعا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلەرىن سايلاۋ شاراسىندا ەلىمىزدىڭ ءباسى جوعارى بولىپ، اتالعان كەڭەسكە مۇشەلىككە ەنگەن بولاتىن. بۇل سايلاۋ باسەكەلەس ءاربىر مەملەكەت ءۇشىن حالىقارالىق ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سول جولى ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنان سايلاۋعا تۇسكەن ەكى ۇمىتكەر – قازاقستان مەن تايلاندتىڭ جەڭىسكە جەتۋ مۇمكىندىگى بىردەي ەدى. الايدا ەلىمىزدىڭ ايى وڭىنان تۋىپ، كوزدەلگەن ماقساتقا قول جەتكىزىلدى. بۇل ارادا قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى «ديپلوماتيالىق دەسانتتارى» دا ابجىلدىك تانىتىپ، سايلاۋ شاراسىنىڭ قاربالاستى ساتىندە ساۋاتتى ءىس-قيمىل جاساي بىلگەنىن ايتۋىمىز كەرەك...

قازىرگى تاڭدا سىرتقى ىستەر مي­نيس­ترلىگى ەلباسىنىڭ بۇۇ-عا مۇشە ەلدەرگە ارناعان ساياسي ۇندەۋىندە كورسەتىلگەن باسىمدىقتاردى باسشىلىققا الا وتى­رىپ، اتالعان كەڭەستەگى جۇمىسىن بەل­سەندى جۇرگىزۋدە. 

مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان باسىمدىقتار قاتارىندا جاھاندىق سوعىس قاتەرىنىڭ جولىن كەسۋ، يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ، اۋعانستاندا تى­نىش­تىق ورناتۋعا ىقپال ەتۋ، ورتا­لىق ازياداعى بەيبىتشىلىكتى نىعاي­تۋ، بۇۇ قامقورلىعىمەن جاھان­دىق لاڭكەستىككە قارسى كۇش بىرىك­تىرۋ، افريكانىڭ بەيبىت دامۋىنا كو­مەكتەسۋ، بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىن، بەيبىتشىلىك، قاۋىپ­سىزدىك جانە دامۋ اراسىنداعى اجىرا­ماس بايلانىستى ىلگەرىلەتۋ، بۇۇ-نى ءححى عاسىر تالاپتارىنا بەيىم­دەۋ جانە جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن ۇجىمدىق ساياسي ەرىكتى نىعايتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتەر مەن ۇكىمەتتەر باسشىلارى دەڭ­گەيىندە قا­ۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە مەم­لە­كەتتەردىڭ تۇراقتى كەزدەسۋلەر تە­تىگىن جاساۋعا كەلىسۋ سياقتى ماسەلەلەر بار.

بۇگىنگە دەيىن قازاقستاندىق ديپ­لوماتتار بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ كوپتەگەن رەسمي وتىرىستارى­نا، بەيرەسمي جينالىستارىنا بەل­سەنە اتسالىستى. سونىمەن قاتار قا­زاقستاننىڭ قاتىسۋىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ە-10 اتتى تۇراقتى ەمەس مۇشەلەر كىرەتىن توپتىڭ ماڭىزدى باسقوسۋلارى ءوتتى. بۇدان بولەك، ءبىزدىڭ ديپلوماتتار كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ بىرقاتار رەسمي ساپارىنا قاتىستى. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ ارالاسۋىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بىرقاتار ماڭىزدى قارارلارى، قك توراعاسىنىڭ مالىمدەمەلەرى، كەڭەستىڭ كوپتەگەن رەسمي رەليزدەرى قابىلداندى. 

قازاقستان تاراپىنىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان شارالاردىڭ باسىم بولىگى تاياۋ شىعىس، سيريا جانە يەمەندەگى جاعدايلارعا، افريكاداعى كيكىلجىڭدەرگە، يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ىسىنە، سولتۇستىك كورەيانىڭ ءجون-جوسىقسىز ارەكەتتەرىنە، حالىق­ارا­لىق تەرروريزم مەن ءدىني ەكس­ترەميزمگە بايلانىستى تاقىرىپ­تارعا ارنالدى. 

نەگىزىنەن قازاقستان ءوزى توراعالىق ەتەتىن كوميتەتتەردىڭ جۇمىسىن جو­عارى دارەجەدە ۇيىمداستىرۋدا. ما­سەلەن، «يسلام مەملەكەتىنە» (قازاق­ستاندا تىيىم سالىنعان) قارسى كۇرەس، اۋعانستاندى قالپىنا كەلتىرۋ جانە سومالي/ەريترەياداعى جاع­داي جونىندەگى كوميتەتتەرگە قاتىس­تى جۇمىس اياسىندا كەڭەستىڭ بىرقا­تار ماڭىزدى قارارى ازىرلەنىپ، قابىل­داندى. ولاردىڭ اراسىندا ەكسترە­ميس­تەردىڭ مادەني مۇرا نىساندارىن كۇيرەتۋىنە قارسى كۇرەس، قك-ءنىڭ اۋعان­ستانداعى جاعدايدىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە اسەرى، لاڭكەستەردىڭ ۇگىت-ناسيحات ارەكەت­تەرىنە قارسى حالىقارالىق ىنتى­ماق­تاستىق جانە سوماليدەگى جاعداي­دى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى اسا ماڭىزدى قارارلار بار.

تۇسىنە بىلگەنگە كوميتەتتەرگە تورا­عا­لىق جاساۋ ۇلكەن جاۋاپ­كەر­شىلىكتى جانە ديپلوماتيالىق تۇر­عىداعى جوعارى دەڭگەيلى بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەدى. بۇگىندە قازاقستاندىق ديپلوماتتاردىڭ قىزمەتى سۇرانىسقا يە. بۇعان دالەل رەتىندە ايتارىمىز، ءبىزدىڭ ديپلوماتتارىمىزدى قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىندەگى ارىپتەستەرى سول­تۇستىك كورەيا مەن يراننىڭ يادرولىق باع­دارلامالارىنا قاتىستى ارنايى كوميتەتتەردىڭ وتىرىستارىنا ءجيى شا­قىراتىن بولعان. بۇل جەردە قازاقستاننىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى مول تاجىريبەسىنىڭ دە ەسكەرىلەتىنى بەلگىلى. 

جالپى، ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلىگىنە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىشىندە ءبىرىنشى بولىپ سايلانعانى بەلگىلى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاندى ورتالىق ازيانىڭ بۇۇ قك-دەگى وكىلى رەتىندە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا ءبىزدىڭ ديپلوماتتارىمىز ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ وكىلدەرىمەن مەيىلىنشە ءجيى ارالاسىپ، ءتۇرلى دەڭگەيدەگى باسقوسۋلاردى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. نەگىزىنەن بۇل ءۇردىس ايماق ەلدەرىنىڭ سىرتقى ساياساتقا باعىتتالعان كۇش-جىگەرىن ءبىر ارناعا توعىستىرىپ، ورتاق مۇددە ورايىنداعى ماسەلەلەردى بىرلەسە شەشۋگە وڭ ىقپالىن تيگىزۋدە. 

وسى ارادا ەرەكشە توقتالا كەتەر جايت، ەلىمىزدىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولۋى ەۋرازيا كەڭىستىگى ءۇشىن، ورتالىق ازيا ءۇشىن تيىمدىلىگىن كورسەتۋدە. ويتكەنى، اتالعان ايماق­تار­داعى وزەكتى ماسەلەلەر بۇرىن الەم­دىك قوعامداستىقتىڭ نازارىنان سىرت قالىپ جاتاتىن، ال قازىر بۇل ۇر­دىسكە توقتام سالىنعان. ويتكەنى قا­زاق­ستان بۇۇ قك-ءنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە وسى وڭىرلەردەگى وتكىر ماسەلەلەردى كۇن تارتىبىندە شىعارا الادى.
قازاقستان قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2018 جىلعى قاڭتار ايىندا توراعالىق ەتەتىن بولادى. وسى توراعالىق كەزىندە ورتالىق ازياعا قاتىستى قك-ءنىڭ ارنايى قارارى قابىلدانباق. بۇل قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنىڭ شەشىمى، دالىرەگى، قارارى حالىقارالىق قوعامداس­تىقتىڭ نازارىن ورتالىق ازياعا اۋ­دارىپ، ءوڭىردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراق­تىلىعىنا، ورنىقتى دامۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ كۇتىلۋدە. 

ەلباسىنىڭ جوعارىدا اتالىپ وتكەن ۇندەۋىندە ايتىلعانداي، «قا­زاق­­­ستان كەڭەستە بارلىق مۇشە ەلدەر­­مەن اتالعان باسىم باعىتتار بو­يىن­­شا اشىق، ءادىل جانە ساياسي جاع­­دايات­سىز، جاۋاپتى، سالماقتى جانە سىن­دارلى تۇردە جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى». قورىتا ايتقاندا، بۇۇ جارعى­سىنىڭ 24-بابىنا سايكەس، حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ باستى مىندەتى سانالاتىن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى قازاقستاننىڭ جۇمىسى جوعارى دەڭگەيدە. بۇل ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قوعامداستىق الدىنداعى بيىك بەدەلىن كورسەتەدى. 

جولدىباي بازار،
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

كاسپي جاعالاۋىندا قوقىس كوپ

ەكولوگيا • بۇگىن، 20:47

قازان-نۇر-سۇلتان اۋە رەيسى اشىلادى

قازاقستان • بۇگىن، 18:45

COVID-19: وڭىرلەردەگى جاعداي كۇردەلى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:03

نۇر-سۇلتاندا قانداي ۆاكتسينالار بار؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 17:19

الماتىدا قويما ورتەنىپ جاتىر

ايماقتار • بۇگىن، 10:30

ۇقساس جاڭالىقتار