وقيعا
قالانىڭ 7-شاعىن اۋدانىندا «باۆاريا» كافەسى عيماراتىندا جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقان. شاعىن توپتان تۇراتىن بريگادا عيمارات شاتىرىن پروفليست قاڭىلتىرمەن جاۋىپ, اياقتاپ قالعان ەدى. 48 جاسار قايرەن بالمولدين ءبىر قولىندا – «تاپانشا», ەكىنشى قولىندا – بۇراندالى شەگە, ءپروفليستى ءار جەرىنەن بەكىتىپ ءجۇردى. ونىڭ بەلدىگىنە بايلانعان ارقان تەحنيكا قاۋىپسىزدىگىنە ساي جوعارىعا تارتىلىپ تۇرىپتى.
ء«بىر كۇن بۇرىن جاڭبىر جاۋعاندىقتان, اۋا رايى دىمقىل ەدى. شاتىردىڭ ەڭ شەتىن بۇرانداۋعا ۇمتىلعانىمدا, بەلىمدەگى ارقان قىسقالىق قىلدى. سەرىگىمنەن ارقاندى بوساتۋدى سۇراپ, العا باسا بەرگەنىمدە اياعىم تايىپ كەتتى», دەپ ەسكە الادى قايرەن.
قايرەن شاتىردان ۇشىپ ءتۇسىپ, عيماراتتى قورشاپ تۇرعان ۇشكىر تەمىرلى دۋالعا قالاي قادالىپ قالعانىن بىلمەيدى. ارادا 2-3 سەكۋند قانا وتكەن شىعار. ەسىن جيناعاندا نايزاداي تەمىر شارباققا ورتان بەلىنەن اسىلىپ تۇرعانىن بايقاعان. «جۇلىنىم امان با ەكەن؟!» – قايرەننىڭ باسىنا كەلگەن العاشقى وي وسى بولىپتى.
«قولىممەن ارقامدى سيپاپ قاراسام, ءۇش سۇڭگى دەنەمدى كوكتەي ءوتىپ, ۇشتارى شىعىپ تۇر ەكەن. جالما-جان اياعىمنىڭ باسىن, باشپايلارىمدى قيمىلداتىپ كوردىم. ول ىرقىما كونگەسىن ج ۇلىن-جۇيەم امان ەكەن دەپ ءتۇيدىم», دەيدى قايرەن. بۇل ساعات تۇسكى 12-گە تايانعان ۋاقىت ەدى.
«جەدەل جاردەم»
«بىزگە حابار راتسيا ارقىلى كەلدى. سول ماڭداعى №9 شاعىن اۋداندا ءبىر ناۋقاستىڭ شاقىرۋىمەن بارىپ, دارىگەرلىك كومەك كورسەتىپ, كەيىن شىققان بەتىمىز ەدى», دەيدى ورال قالالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسىنىڭ قىزمەتكەرى, فەلدشەر ايگۇل سەرعازيەۆا. حاباردى العان بويدا جۇرگىزۋشى ارمان ءجۇنىسوۆ كولىك ءرولىن بىردەن بۇرىپ, دابىلدى باسىپ, وقيعا ورنىنا جۇيتكي جونەلگەن. ءسويتىپ ەكى مينۋت ىشىندە «باۆاريا» كافەسىنە جەتىپ ۇلگەرگەن.
«جاعدايدىڭ اۋىر ەكەنىن بىردەن بايقادىم, – دەيدى 13 جىلدىق دارىگەرلىك تاجىريبەسى بار ايگۇل ماقسوتقىزى. – بىردەن اۋىرسىنۋدى باساتىن ءدارىنى ەگىپ, كوپ بەيىندى قالالىق اۋرۋحانانى دا حاباردار ەتتىك. سوسىن قۇتقارۋشىلاردى كۇتتىك».
قۇتقارۋشىلار
«حابار جەتىسىمەن №4 كەزەكشى-قۇتقارۋشى بولىمشە جولعا شىقتى», دەيدى باتىس قازاقستان وبلىستىق تجد ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتى رادياتسيالىق حيميا جانە بيولوگيالىق قورعانىس قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى الەكسەي شۆەيكين. ارينە كوشەدەگى كولىكتەر ىعىسىپ, بىزگە جول بەرىپ جاتتى, بىراق ابىلقايىر حان مەن سىرىم دات ۇلى كوشەلەرىنىڭ قيىلىسى ادەتتەگىدەي كەپتەلىس ەكەن. سول تۇس قانا ءبىزدى از-ماز كىدىرتتى. وقيعا ورنىنا 11 مينۋتتا جەتىپپىز...
«جاعدايدى بىردەن تۇسىندىك. زارداپ شەگۋشىنى دەنەسىنە قادالعان ىستىكتەردەن سۋىرىپ الۋعا بولمايدى. ءبىز, قۇتقارۋشىلار – پارامەديكپىز عوي. پارامەديك – زارداپ شەككەن ادامعا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتە الاتىن ادام دەگەن ءسوز. ورال مەديتسينالىق كوللەدجىندە ءاردايىم ءبىلىم جەتىلدىرىپ وتىرامىز. ادام دەنەسىنە كىرىپ تۇرعان نارسەنى بىردەن سۋىرىپ السا, كوپ قان جوعالتۋى مۇمكىن. سوندىقتان ادامدى تەمىرىمەن بىرگە كەسىپ الۋ كەرەك. «جەدەل جاردەم» دارىگەرىنە «اۋىرسىنۋدى باساتىن ءدارى ەكتىڭىز بە؟», دەپ سۇرادىم. ماقۇلداعان جاۋاپ ەستىگەن سوڭ جەدەل ىسكە كىرىستىك», دەيدى ا.شۆەيكين.
ءبىر ءتاۋىرى – قۇتقارۋشىلاردىڭ كولىگىندە «Holmatro» ماركالى گيدراۆليكالىق اپاتتى-قۇتقارۋشى قۇرال ۇنەمى جۇرەدى. ونى توپ مۇشەلەرىنىڭ كەز كەلگەنى ىسكە قوسىپ, پايدالانا بىلەدى. وزدىگىنەن وتالىپ, تەز ارادا قولدانىسقا جارايتىن قۇرال نەبىر بولات تەمىردى تۋراپ تاستايدى. توپ ىشىندەگى بويى ەڭ ۇزىن الەكسەي سوشكين قايشىنى قولىنا الىپ, دۋالدىڭ جۋان ىستىك تەمىرلەردەن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن ۇزە باستادى. قۇتقارۋشىلار نۇربەك تاۋاشەۆ پەن ەرگەن مەشقاليەۆ, قۇرىلىسشىلار, «103» قىزمەتكەرلەرى – ءبارى زارداپ شەگۋشىنى جان-جاعىنان دەمەپ, كومەكتەسىپ جاتتى. ىستىكتەردى الىستان اينالدىرا قيىپ, قايرەندى جەرگە ءتۇسىرىپ العان قۇتقارۋشىلار «جەدەل جاردەم» زەمبىلىنە جاتقىزعان سوڭ تەمىردىڭ ارتىق بولىكتەرىن تاعى دا قيىپ, تاسىمالداۋعا ىڭعايلى ەتتى. ءسويتىپ دايىن تۇرعان «جەدەل جاردەم» كۇيمەسى ناۋقاستى سالونعا سالىسىمەن دابىلداتىپ الا جونەلدى.
اۋرۋحانا. قابىلداۋ ءبولىمى
ورال قالالىق كوپ بەيىندى اۋرۋحاناسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن. وقيعا بولعان «باۆاريا» كافەسى وسى اۋرۋحانادان الىس ەمەس-تۇعىن. «103» كولىگى قايرەندى 4 مينۋت ىشىندە كاسىبي مامان دارىگەرلەردىڭ قولىنا تابىس ەتتى.
وتە اۋىر جاعداي بولسا «103» ارقىلى بىزگە الدىن الا حابارلاسىپ ايتادى. بۇل جولى دا «اۋىر جاعدايدا ناۋقاستى الىپ كەلە جاتىر» دەگەن حابار جەتكەن سوڭ, دايىندىق شۇعىل جۇرگىزىلگەن.
سونىمەن ناۋقاستىڭ جانىنا حيرۋرگتەر باقتيار تاشكەنباەۆ, ەرلان نۇرىشەۆ, راشيد دۇيسەنبەكوۆ, ۋرولوگ ۆلاديسلاۆ پونومارەنكو, انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگتار مارات نۇرعاليەۆ پەن شىنار فاسكينا, كومەكشى پەرسونالدار, بارشاسى جينالىپ, بىردەن ىسكە كىرىستى. شىنار حاميتقىزىنىڭ ەپتى قيمىلىمەن ءتان ازابىنان قۇتىلىپ, قالىڭ ۇيقىعا كەتكەن قايرەن ءبالمولديننىڭ ەندىگى تاعدىرى اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ قولىندا ەدى...
اۋرۋحانا. وتا
وتا بەس ساعاتتىڭ ۇستىنە سوزىلدى. وتا كەزىندە دارىگەرلەر تەمىردى سۋىرىپ الىپ, بۇتىندىگى بۇزىلعان ىشكى مۇشەلەرىنىڭ ءبارىن قالپىنا كەلتىردى. ەڭ قيىنى – قان توقتاتۋ بولىپتى. وپەراتسيا كەزىندە, ودان كەيىن ناۋقاسقا وتە كوپ مولشەردە قان, باسقا دا سۇيىقتىقتار قۇيىلعان.
«تەحنيكالىق جاعىنان وتە كۇردەلى وتا بولدى. ناۋقاس ەرتەسىنە كوزىن اشىپ, ەسىن جيناعان كەزدە ءوزىم دە تاڭعالدىم. وزدىگىنەن دەم الىپ, اياق-قولىن قيمىلداتقاندا, كەيىن ورنىنان تۇرىپ ءجۇرىپ كەتكەندە قۋانباعان جان جوق», دەيدى راشيد مۇحتار ۇلى.
جالعاننىڭ جارىعى
«بىلەسىز بە, قايرەن ءبالمولديننىڭ كورەر جارىعى بار ەكەن. ونىڭ امان قالۋىنا وسى ىسكە ارالاسقان بارلىق قىزمەتتىڭ ۇلەسى بار. «103» جەدەل جەتكەن, تج قىزمەتى تەز كەلگەن. قۇتقارۋشىلار قورشاۋ تەمىردىڭ دەنەگە كىرگەن سۇڭگىسىن سۋىرىپ الماي, سول كۇيىندە كەسىپ العان. بۇل وتە ماڭىزدى. سۋىرىپ الۋعا بولمايدى, ويتكەنى سول تۇرعان تەمىر ۇلكەن ءبىر قان تامىردى قىسىپ, ۇستاپ تۇرعان بولۋى مۇمكىن. ونى الساڭىز, كەلگەنشە قانسىراپ ءولىپ قالار ەدى. وقيعا ورنىنىڭ اۋرۋحاناعا جاقىن بولۋى, تەز جەتكىزىلۋى, جۇمىس ۋاقىتىندا بارلىق مامان-دارىگەردىڭ ورنىندا بولعانى, كەرەكتى بارلىق قۇرال-جابدىقتىڭ بولۋى – وسىنىڭ ءبارى وڭ ناتيجەگە جەتكىزدى. ەگەر وسى تىزبەكتىڭ قايسى بىرەۋى ۇزىلسە, مۇنداي بولماۋى مۇمكىن ەدى», دەيدى ب.تاشكەنباەۆ.
سانجار اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن باقتيار تاشكەنباەۆ «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وڭتۇستىك كورەيا ەلىندە دە ءبىلىم العان. «قۇدايعا شۇكىر, زاماناۋي قۇرال-جابدىق جاعىنان وڭتۇستىك كورەياعا جەتىپ قالدىق. ادام ءومىرىن ساقتاۋ, دارىگەرلىك ءىس-قيمىلدىڭ ناتيجەلىلىگىنە مۇنىڭ دا ىقپالى كوپ قوي», دەيدى ول.
ونىڭ ۇستىنە كۇن سايىن وتا جاساپ, ابدەن جاتتىققان تاجىريبەلى مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى دە ەڭ ۇلكەن ءرول اتقارعانى انىق.
قايرەن بالمولدين ورال قالالىق كوپ بەيىندى اۋرۋحاناسىندا 22 كۇن جاتىپ, جاقىندا ۇيىنە شىقتى. ەندى ول تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ قاداعالاۋىندا بولادى. ناۋقاستىڭ ومىرىنە ءتونىپ تۇرعان قاتەر جوق. قازىر بالداقپەن قوزعالسا, بولاشاقتا ءوزى ءجۇرىپ-تۇرادى دەيدى دارىگەرلەر. تەك ىستىك تەمىر تەسىپ وتكەن سول اياعىنىڭ ءىرى قان تامىرلارى قاتتى زاقىم العاندىقتان, ۇنەمى كۇتىمدى قاجەت ەتۋى مۇمكىن.
بىرەر جىلدا ەلۋگە تولاتىن جىگىت اعاسى سوزگە ساراڭ. اجالدىڭ اۋزىنان قايتقان ازامات ءوزىن قۇتقارىپ قالعان بارشا جاندارعا, اسىرەسە دارىگەرلەرگە ەرەكشە العىسىن ايتادى. «اۋەلى قۇدايدىڭ, ەكىنشى – وسى دارىگەرلەردىڭ ارقاسى شىعار امان قالعانىمىز», دەيدى قايرەن بالمولدين اقىرىن عانا.
«اللا تاعالا سىزگە ەرەكشە ءبىر ميسسيا جۇكتەگەلى وتىرعان شىعار. ەلگە پايداسى تيەتىن ۇلكەن ىستەردىڭ باسىنان كورەيىك ەندى», دەپ ازىلدەپ قوشتاستىق كەيىپكەرىمىزبەن.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ورال
