...پىكىر بىلدىرەدى
تارتىمدى دۇنيەلەر كوبەيىپ كەلەدى
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بايىرعى ءارى تۇراقتى وقىرماندارىنىڭ ءبىرى رەتىندە پىكىر بىلدىرگىم كەلىپ وتىر. راس, باس باسىلىم بولعاندىقتان «ەگەمەن» ەلگە قاتىستى رەسمي سيپاتتاعى ماتەريالداردى بەرۋگە ءتيىس. ايتپەسە ونى بۇدان وزگە ءبىر دە ءبىر باسىلىم بەرمەيدى. ايتسە دە, سوڭعى كەزدە گازەت بەتىندە وقىلاتىن تارتىمدى دۇنيەلەردىڭ كوبەيۋى – وقىرمانداردى وزىنە بۇرىنعىدان دا قىزىقتىرىپ تارتا تۇسەدى. سونداي-اق باسىلىم اۆتورلارى مەن مەنشىكتى تىلشىلەردىڭ ءارتۇرلى تاقىرىپتاردا قوعامىمىزدىڭ كەيبىر ءتۇيىندى ءارى تۇيتكىلدى تۇستارىن قوزعاعان ساراپتامالىق ماقالالارى دا وقىلماي قالمايدى. وسىنداي ويلى دۇنيەنىڭ ءبىرى ءبىرىنشى قاراشا كۇنى جاريالانعان قالامگەر قالي سارسەنبايدىڭ ويتولعاعى دەپ بىلەمىن.
«ەگەمەن» قاشاندا ەلدىكتىڭ ءسوزىن ايتادى. ەل-جۇرتتى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەردى ءوز بەتتەرىندە جاريالاۋى ارقىلى ۇكىمەت پەن جوعارى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نازارىنا ۇسىنا بىلەتىنى دە – ونىڭ ارتىقشىلىعىن كورسەتەدى. تاعى ءبىر ايتايىن دەگەنىم, ينتەرنەت-نۇسقادان گورى باسىلىمنىڭ كادىمگى قاعازعا باسىلعان گازەتتەن وقىعانداعى اسەر ءتىپتى بولەك, ايرىقشا دەپ بىلەمىز. مەنىڭشە «ەگەمەنگە» جازىلىڭدار دەپ ونى ناسيحاتتاۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى ونسىز دا بۇل گازەت وقىلىمدى ءارى تارتىمدى دۇنيەلەرى ارقىلى ءار وقىرماننىڭ جانىن باۋراپ, جۇرەگىن تەربەتە بىلەدى.
يدوش اسقاروۆ,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى
اقتوبە
...جاڭالىعىن جەتكىزەدى
جىلجىمالى كيىز ءۇي جاسادى
شىمكەنتتىك شەبەر ەركىنبەك بوكەنباەۆ دوڭگەلەكتى كيىز ءۇي قۇراستىرىپ, ونەرتاپقىشتىڭ جاساعان بۇل تۋىندىسى بۇگىندە كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىر. كيىز ءۇي پىشىندەس زاماناۋي تىركەمەنى اۆتور «قازاق ارباسى» دەپ اتاعان. يننوۆاتسيالىق جوبانى جاساۋعا شەبەردىڭ 6 اي ۋاقىتى كەتىپتى. وعان قاجەتتى بولشەكتەرىن شەتەلدەن الدىرتقان.
«مەن كيىز ۇيگە جاڭا تەحنولوگيانى ەندىرىپ, زاماناۋي ۇلگىدە جاساۋعا تىرىستىم. ونىڭ ساۋلەتى مەن ىشىندەگى تازالىعى, بارلىعى دا الدىن الا ەسكەرىلگەن. ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز دا كورسەتىلگەن. قازىر بۇل كيىز ۇيگە قىزىعۋشىلار كوبەيىپ وتىر», دەيدى شەبەر ەركىنبەك بوكەنباەۆ.
ونەرتاپقىش كيىز ءۇيدىڭ قولىنان شىققان ءۇشىنشى تۋىندىسى ەكەنىن ايتادى. ايتۋىنا قاراعاندا, بۇعان دەيىن جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس ساتۋعا ارنالعان جىلجىمالى دۇڭگىرشەك جاساپ شىعارىپتى.
اينۇر اقباەۆا
شىمكەنت
...كەڭەس بەرەدى
الدىڭعى كەزەكتە انا ءتىلىمىز تۇرسا...
قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ءۇشىن قازاقشا ويلاۋىمىز كەرەك. قازاقشا ويلاۋ ءۇشىن ءبىلىمنىڭ نەگىزىن تەك قازاق تىلىندە وقىتۋ كەرەك. ورتا مەكتەپتە الىپپەدەن باستاپ بارلىق پاندەر انا تىلىندە وقىتىلسا عانا وقۋشى قازاقشا ويلاۋعا داعدىلانادى. جاسىراتىنى جوق, كوپشىلىگىمىز ورىسشا ويلاپ بارىپ قازاقشا سويلەپ ءجۇرمىز. جازۋىمىزدىڭ دا سيپاتى شامالى. وسىدان بارىپ نە قازاق ءتىلىن, نە ورىس ءتىلىن, نە اعىلشىن ءتىلىن دۇرىس مەڭگەرمەگەن ءدۇبارا جاندار كوبەيىپ كەتە مە دەپ قاۋىپتەنەمىن. بۇل ارادا شەت ءتىلىن وقىتۋدىڭ كەرەگى جوق دەگەن ۇعىم تۋماسا كەرەك. اعىلشىن ءتىلى ورىس تىلىمەن قابات 7-سىنىپتان باستاپ ءتىل ۇيرەنۋ ەسەبىندە وقىتىلۋى كەرەك. ءارى قاراي اركىم ءوزىنىڭ قابىلەتى مەن قاجەتىنە نەگىزدەپ ءوز بەتىمەن, ءوز قاراجاتىنا وقۋى كەرەك.
ايتپاقشى, ءوز بەتىمەن وقۋدىڭ مىسالىن ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتان ۇيرەنسەك عانيبەت بولار ەدى. قاراڭىزدارشى, ەلباسىنىڭ كەز كەلگەن شىعارماسى قازاق ءسوزىنىڭ مايەگىنە تۇنىپ تۇر. ەلباسى شىعارمالارىندا جاڭا قوعامنىڭ دامۋى, عىلىمنىڭ سان-سالالى اسپەكتىلەرى قازاق سوزىمەن ورنەكتەلگەن. ەندەشە قازاق ءسوزىنىڭ باس جوقتاۋشىسى, ۇلىقتاۋشىسى ەلباسىنىڭ شىعارمالارىن قازاق ءتىلىن دامىتۋعا باعا جەتپەس وقۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانۋىمىز كەرەك.
قازاقشا ويلاپ, قازاقشا سويلەۋ (جازۋ) ءۇشىن ءبىلىمنىڭ نەگىزىن تەك قازاق تىلىندە وقىتۋ كەرەك. جالپى, ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە الىپپەدەن باستاپ بارلىق پاندەر قازاق تىلىندە وقىتىلسا. بۇل ءىس-شارا لاتىن الىپبيىنە كوشۋ مەرزىمىمەن ۇشتاستىرىلسا. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ شىعارمالارى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ 10-سىنىبىنان, ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ العاشقى ەكى كۋرسىندا قوعامتانۋ ءپانى رەتىندە وقىتىلسا.
قابدىل احمەت,
كسرو جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى
وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى
سەمەي
...وكىنىش بىلدىرەدى
كەرەمەتتەن ايىرىلىپ قالمايىق
الدەكىم: «جاساندىلىق قايدا؟» دەپ سۇراي قالسا, مەن «مەرەكە كۇندەرى قازاق كيگەن ويۋلى شاپان ىشىندە», دەپ قينالماي جاۋاپ بەرەر ەدىم. ءيا, ءبىز ءدال سونداي كۇندەرى جان دۇنيەمىزدەگى جاساندىلىقتى قازاقتىڭ شاپانىمەن جاسىرعىمىز كەلەدى. ۇيالماي, قىزارماي ماقتانا سۋرەتكە ءتۇسىپ, ونى الەۋمەتتىك جەلىگە سالىپ جاتاتىنىمىز سوندىقتان. سوندا دەيمىن-اۋ, ۇلتجاندىلىعىمىز بەن نامىسىمىزدى جاساندىلىققا سىيعىزعانىمىز قاي جەتىسكەنىمىز؟
ارقادا جاڭاارقا دەگەن جەر بار. شالى دا, كەمپىرى دە, ۇلى دا, قىزى دا شاپان كيەدى. ءيا-ءيا, شاپانمەن كوشەگە شىعادى, دۇكەن ارالايدى, تويحانا مەن تەاترعا بارادى. ءبىرىنىڭ بىرەۋدەن ۇيالعانىن نەمەسە شاپان كيدىم دەپ ماقتانعانىن كورمەيسىڭ. يىعىنا ىلەدى دە جۇرە بەرەدى. ويۋلى دا ەمەس, كادىمگى ءپ ۇلىش, نە بارقىتتان ىشىنە ءجۇن تارتا سىرىلعان قاراپايىم شاپان. كيسەڭ كيىم, شارشاپ قيسايساڭ توسەنىش, سالقىنعا سىر بەرمەس جامىلعى. كەرەمەت ەمەس پە!؟ وتىنەرىم: وسى كەرەمەتتەن ايىرىلىپ قالمايىق.
توكەن الجانتەگى
الماتى
...قاۋىپتەنەدى
ەسىرتكىمەن ەسىرمەيىك!
بابالارىمىز «اۋرۋدىڭ الدىن ال, جاۋدىڭ الدىن ال, قايتا كوتەرىلگەن داۋدىڭ الدىن ال» دەگەن ەكەن. عاسىر دەرتىنە اينالعان ەسىرتكى جانە ونى تۇتىنۋدان اۋلاق بولۋ, كەسەلدىڭ الدىن الۋ قاجەتتىلىگى بۇگىنگى كۇن تارتىبىندەگى ەڭ باستى وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر.
سوڭعى ون جىلدا ەلىمىزدەگى ناشاقورلار توبى مولايىپ, ونىڭ ىشىندە بالالار مەن جاستار اراسىنداعى ەسىرتكىگە قۇمارلار قاتارى وسكەن ەكەن. سونىڭ ىشىندە ەسىرتكى دەرتىنە شالدىققانداردىڭ جاسى وتىز جاستان جوعارى ەمەس. بۇل جاعداي كۇننەن-كۇنگە ەسىرتكى پايدالانۋشىلاردىڭ «جاسارىپ» كەلە جاتقاندىعىن دالەلدەيدى. تالاي جەتكىنشەك ناشاقورلىق سالدارىنان قاۋىپتى كەسەلدىڭ قۇربانىنا اينالىپ, جىل سايىن اتا-انا, تۋعان-تۋىستارىنا قايعى-قاسىرەت اكەلىپ جاتىر.
ناشاقورلىقتى ەمدەۋدەن گورى الدىن الۋ جەڭىلىرەك بولادى. ەگەر بۇرىن جاعدايى ناشار ورتادان شىققاندار عانا ناشاقور بولسا, ال قازىر بۇل ەپيدەميا قوعامنىڭ بارلىق دەڭگەيىن قامتىپ كەلەدى. ناشاقورلىق ۇلت تاڭدامايدى. ەسىرتكىگە قۇمارلىق ءومىر بويى ساقتالۋى مۇمكىن. قاۋىپتەن قۇتىلۋدىڭ ەڭ دۇرىس ءتاسىلى – ولاردى ەشۋاقىتتا تاتىپ كورمەۋ.
اللابەرگەن قونارباەۆ
ماڭعىستاۋ وبلىسى
